Predikanten reageren op Beleidsnota P. K. V. Friesland

De Provinciale kerkvergadering van Friesland gaf een Beleidsplan 1983 - 1987 uit. Daarop is gereageerd door de predikanten W. M. Schuilenburg (Sneek), B. W. Steenbeek (Nijega) en Chr. S. Verweert (Berlikum). Hier volgt de tekst van hun brief met begeleidend stuk aan de P.K.V.­ Friesland en de classicale vergaderingen en kerkeraden in Friesland.

Weleerwaarde en Eerwaarde Dames en Heren!

Hierbij bieden we u een reaktie aan op het 'Beleidsplan 1983 - 1987' van de Provinciale Kerkvergadering, met name op het 'Groene deel' ervan, de theologische visie. Bij alle waardering voor bepaalde goede punten daarin menen wij een aantal bezwaren daartegen te moeten inbrengen. Naar ons inzicht worden namelijk belangrijke noties of helemaal niet of te weinig genoemd. Daarbij gaat het om zaken, die het hart van het gemeente-zijn raken, om dingen, waarbij de kerk staat of valt. Als daarom op deze visie het beleid van de kerk in Friesland gebouwd moet worden, dan vrezen wij het ergste! Wij willen er dan ook bij de P.K.V. met de meeste klem op aandringen om deze visie te herzien en het beleid dienovereenkomstig bij te stellen.

Als u ons inzicht deelt horen we dat graag van u. We kunnen dan uw adhaesiebetuigingen bundelen en doorgeven aan de P.K.V. Onze adressen vindt u onderaan deze brief.

Reaktie op: 'Gemeente zijn: een theologische visie voor de rest van de tachtiger jaren', opgenomen in het beleidsplan 1983 - 1987 van de provinciale kerkvergadering van Friesland.

'Verkondig het Woord!'

'Verkondig het Woord'. Deze opdracht van de apostel Paulus aan zijn medewerker Timotheüs (II Tim. 4 : 2) stellen wij met nadruk voorop in onze reaktie op de theologische visie uit uw 'Beleidsplan 1983 - 1987'. Want door de verkondiging van het Woord wordt de gemeente van Christus gebouwd. Dit brengt ons dan ook onmiddellijk bij een centraal punt van kritiek op dit beleidsplan. Daarin wordt namelijk op bladzijde 28 gesteld dat 'de opbouw (oikodomè) van de gemeente als enig kriterium het diakonale struktuurprincipe heeft'. Daartegenover wijzen wij op de allesbeheersende plaats die de prediking heeft in de opbouw van de gemeente. De verkondiging, de doctrina, is het struktuurprincipe van de gemeente! In Handelingen 2 : 42 staat het volharden bij het onderwijs der apostelen duidelijk voorop in het leven der gemeente. En toch kan een grote diakonale bewogenheid aan de jonge kerk beslist niet worden ontzegd! Men verkoopt zelfs bezit en have om te kunnen uitdelen aan behoeftigen. Als er iets mis gaat in de diakonale verzorging van bepaalde gemeenteleden (de weduwen der Grieks sprekenden werden verwaarloosd), dan wordt daarin voorzien door de aanstelling van zeven mannen om die diakonale taak te behartigen, maar de apostelen willen zich houden aan 'Het gebed en de bediening van het woord'. Want, zeggen ze 'het bevredigt niet, dat wij met veronachtzaming van het woord Gods de tafels bedienen' (Hand. 6 : 4 en 2). De verkondiging van het woord blijft dus duidelijk voorrang houden op de daad van het diakonaat. Het diakonaat wordt tot in haar wezen aangetast en verliest haar getuigend karakter als het losgekoppeld wordt van de predi­king. Daarom is naar onze overtuiging de volgorde Zending-Diakonaat-Ontwikkelingssamenwerking volstrekt onomkeerbaar! (vgl. pag. 34 bovenaan).

In de tweede plaats willen wij erop wijzen, dat de prediking onbetwist de eerste plaats moet blijven innemen tegenover de sacramenten. Ongetwijfeld is de bijbelse volgorde eerst geloven, dan dopen. Marcus 16:16: 'Wie geloofd zal hebben en gedoopt zal zijn'. Handelingen 2 : 41: 'Zij dan, die zijn woord aanvaardden, lieten zich dopen'. In de boven reeds genoemde plaats Handelingen 2 : 42 gaat de verkondiging duidelijk vooraf aan het 'breken van het brood', de viering van het Heilig Avondmaal. Dit komt niet genoeg uit in uw nota. Wij ontwaren hier iets van een sacramentstheologie. Doop en Maaltijd des Heren gaan aan de prediking vooraf. Een uitvoerige aanhaling uit het 'Bijbels ABC' van Miskotte verandert daar niets aan. Die staat er dan wel onder het kopje: Gemeente "onder het Woord", maar het 'Verkondigen' wordt besproken na de sacramenten en dan wordt in de eerste zin gesteld: Ten diepste is de verkondiging altijd weer uitleg van Doop en Maaltijd des Heren'. De belijdenis van onze kerk spreekt in Zondag 25, vr. en antw. 66 van de Heidelbergse Catechismus juist het tegenovergestelde uit.

'Wat zijn Sacramenten? ' 'Sacramenten zijn heilige, zichtbare tekenen en zegelen, door God ingesteld om ons door het gebruik daarvan de beloften van het Evangelie des te beter te doen verstaan en te bezegelen...' In een theologische visie als uitgangspunt voor een beleidsplan van de kerk dienen naar ons inzicht deze centrale gegevens uit Schrift en Belijdenis duidelijk naar voren te komen. Anders gaat er toch iets mis! Het is bijvoorbeeld merkwaardig en tekenend voor de tendens van heel de nota, dat (op blz. 38) wel de kerkorde wordt aangehaald als het gaat om de taak van de diaken, maar dat deze nergens wordt geciteerd als het gaat om de predikant of de ouderling. Onze kerk kent toch drie ambten! Voor een evenwichtig beleid zullen ze alle drie aan de orde moeten komen. En niet voor niets gaat dan het ambt van de dienaren des Woords voorop! (K.O., IV, 1).

In de derde plaats achten wij het onjuist, dat het geloof nauwelijks een plaats heeft in deze theologische visie. En toch is het geloof als het om de kerk gaat een 'struktuurprincipe'. Het wordt in artikel 29 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis genoemd als een kenmerk van de kerk. Wreekt zich in deze verwaarlozing van de aandacht voor het geloof misschien het veronachtzamen van de prediking? In de schrift zijn deze twee heel nadrukkelijk verbonden. We wijzen op Romeinen 10 vers 14: Hoe (zullen zij) geloven in Hem, van wie ze niet gehoord hebben? Hoe horen zonder prediker? ' En op vers 17 in datzelfde hoofdstuk: 'Zo is dan het geloof uit het horen'. We zouden ook kunnen zeggen: de dienst (diakonia) van Christus aan de wereld kan alleen in het geloof aanvaard worden. Dat geloof bewerkt de Heilige Geest in ons door de prediking van het Evangelie. 'Wij nu hebben niet de geest der wereld ontvangen, maar de Geest uit God, opdat wij zouden weten, wat ons door God in genade geschonken is'. (I Corinthe 2 : 12), De prediking brengt ons bij Christus en leert ons leven van genade. Het blijft gelden: door Christus alleen, door genade alleen, door geloof alleen. En nogmaals: dat komt niet in mindering op de daad van het dienen, want het geloof werkt door de liefde. (Galaten 5:6).

Naar ons inzicht krijgt de geringe en de arme te gemakkelijk automatisch een plaats in Gods Koninkrijk. Op blz. 27 wordt op grond van Deut. 7 : 7 gezegd, dat God kiest voor het geringe. Inderdaad heeft de Heere Israël verkoren als het kleinste van alle volken. Maar niet omdat het het kleinste van alle volken was. Neen, 'omdat de Here u liefhad en de eed hield, die Hij uw vaderen gezworen had, heeft de Here u... uitgeleid en u verlost'... (vers 8). In de nota wordt het gering zijn een verdienste, een voorwaarde om door God verkoren, aanvaard te worden. De armen worden zalig gesproken! Inderdaad! Maar dat zijn dan gekwalificeerde armen. De armen onder het volk van het verbond. In psalm 68 : 7 bijvoorbeeld staan de eenzamen en de gevangenen tegenover de weerspanningen. Dit tekent hen als gehoorzamen, volgzamen. We wijzen er in dit verband nog op, dat de uitdrukking anawim (armen) in Israël geworden is tot een synoniem voor vromen! Het is gevaarlijk om de arme en de geringe zomaar zalig te spreken zonder de oproep tot geloof en bekering.

Wij voelen het ook als een belangrijk bezwaar, dat er te weinig en dus onbarmhartig weinig oog voor het vreselijk gewicht van de zonde is. In de nota wordt niet genoemd, dat de wereld in het boze ligt, dat de mens verkocht is onder de zonde, en de schepping onderworpen is aan de vruchteloosheid. De mens en de schepping hebben geen toekomst in zichzelf. Als dat duidelijk gesteld was zou als vanzelf de prediking haar centrale plaats gekregen hebben als de boodschap van genade. Nu wordt als doel van prediking en diakonaat genoemd dat gemeenteleden toegerust zullen worden om 'te werken aan een samenleving waar mensen tot hun recht komen'

Dat is zeker mede het doel van de pediking. Maar we missen dan toch het voornaamste: namelijk, dat mensen tot God komen en tot Jezus Christus. Niet ons recht is het belangrijkste, maar dit, dat wij God kennen en zijn Zoon Jezus Christus. Want dat is naar het diepe woord van onze Heiland het eeuwige leven (Johannes 17 ; 3). Maar hoe zullen ze Hem kennen als ze niet van Hem gehoord hebben? En zo zijn we dan weer terug bij ons uitgangspunt: verkondig het Woord!

Bij deze paar hoofdlijnen willen wij het laten en ons niet verliezen in détailkritiek. Met alle respekt voor het werkstuk van de zes theologen meenden wij toch dit te moeten schrijven. Want de visie zal de vaart bepalen ! Daarom zouden we graag zien dat de koers gecorrigeerd werd naar wat wij zien als een duidelijk getuigenis van Schrift en Belijdenis.

B. W. Steenbeek, Nijega-Opeinde W. M. van Schuijlenburg, Sneek. Chr. S. Verweert, Berlikum.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen