C.H. Spurgeon als praktisch-theoloog (5)

Schrift en kommentaren

De vorige keer wees Spurgeon ons op de grote noodzaak van een gedegen voorbereiding van de preek. Gebed en meditatie noemde hij onmisbare onderdelen. Het boek dat bij uitstek bron van bestudering en objekt van meditatie vormt, is de Heilige Schrift; 'Een dominee is met zijn bijbel als David met zijn slinger en steen, volledig toegerust tot de strijd. Zolang de Schriften binnen zijn bereik zijn, kan niemand zeggen dat hij geen bron heeft om uit te putten'. De Schriftuitlegger vindt de gronduitleg van de Schrift in de Schrift. De bijbel is zijn eigen vertolker; 'Wanneer we voortdurend het geïnspireerde Boek bestuderen, zullen we nooit gebrek hebben aan heilige stof. Ja, we zullen daarin niet alleen de stof vinden, maar ook de verklaring, want de bijbel is de beste uitlegger van zichzelf. Maak de bijbel tot uw rechterhand, tot uw gestadige metgezel, dan zult u geen reden hebben tot klagen over uw gebrekkige uitrusting in dingen van minder betekenis'. Lezing en bestudering van de bijbel verdienen boven elke andere vorm van lektuur de voorrang. Het woord is bron en oorsprong, terwijl alle resterende lektuur, hoe gewijd en geheiligd die ook moge zijn, slechts verbogen 'Woord'-vormen bevat. 'Men kan beter uit de bron drinken dan uit de waterbak. Drink de onvervalste melk van het Woord van God en niet de afgeroomde en waterige melk van mensenwoorden'.

De suggestie zou gewekt kunnen zijn dat Spurgeon wars is van alle kommentaren en verklaringen vanwege hun tweederangs en tweedehands karakter. In diverse aan dit onderwerp gewijde kolleges wordt deze gedachte gelogenstraft. Hij adviseert zijn studenten 'de allerbeste literatuur aan te schaffen. Laat de aanschaf van louter verdunde werken over aan hen die zich zulk een weelde kunnen veroorloven. Geef de voorkeur aan boeken die veel bibline bezitten. U hebt degelijke, inhoudrijke, betrouwbare standaardwerken nodig en u behoort ervoor te zorgen dat u die in uw bezit krijgt'. Goede boeken vormen de voedselschuren van en voor de gemeente. De prediker moet erop toezien dat er steeds voldoende proviand voorradig is. 'Het leven en de bibliotheek van de predikant zijn de graanschuren van het volk'.

Een uitzonderlijk rijk gevulde voedselschuur heeft Spurgeon ontdekt in Matthew Henry's bijbelkommentaar. Zijn waardering hiervoor heeft hij nooit onder stoelen of banken gestoken; 'Ik durf te zeggen dat geen enkele dominee zijn geld beter kan beleggen dan in die ongeëevenaarde verklaring. Zoek die te verkrijgen, al moet u uw jas ervoor verkopen om hem aan te schaffen'. Heel in het bijzonder heeft Spurgeon zijn hart verpand aan de puriteinse geschriften. Ze zijn hem zeer bruikbaar geweest bij de voorbereiding van zijn preken; 'Ik durf te beweren, dat wanneer wij heden ten dage één boekdeel puriteinse theologie voor ons nemen, dat we op één enkele bladzij meer gedachten, meer geleerdheid, meer schriftuurlijkheid, meer waarachtig onderwijs zullen vinden, dan in hele folianten met ontboezemingen van de moderne gedachten. De hedendaagse mens zou rijk zijn indien hij slechts de kruimeltjes bezat die van de tafel der Puriteinen vallen'. Het geestelijk bezit van deze theologen rijkt Spurgeon zijn studenten aan als een rijke erfenis, die ondanks leeftijd en tijdsspanne nog bruikbaarheid en aktualiteit bezit; 'Als men water wil halen uit een pomp die de laatste tijd niet gebruikt is, giet men er eerst wat water in en dan werkt de pomp. Neem een van de Puriteinen ter hand en bestudeer het werk grondig, dan zult u spoedig geestelijk aktief en in beweging zijn, evenals een vogel in zijn vlucht'. Dat Spurgeons belezenheid en interesse wijds en breed was, moge blijken uit een katalogus die hij heeft samengesteld waarin hij ongeveer vierduizend theologische boeken bekritiseert en of aanbeveelt.

Tekstkeuze

Een moment van groot gewicht en fundamenteel belang binnen het hele gebeuren van de prediking is de keuze van een tekst. Het onderzoek naar tekst en uitleg vindt plaats binnen de kaders van de Heilige Schrift. Spurgeon die principieel overtuigd is van de kanonieke en normatieve waarde van de Schrift, draagt naast het reformatorische 'alleen De schrift' ook 'heel de Schrift' in zijn theologische vaandel; 'Wij willen elk onderdeel van de Schrift zijn rechtmatige plaats geven in hoofd en hart - leer, bevel, historie, type, psalm, spreuk, ervaring, waarschuwing, belofte, nodiging, bedreiging, terechtwijzing - de gehele geïnspireerde waarheid willen we in de kring van onze leringen insluiten. Laten we alle eenzijdigheid, alle overdrijving van de ene en alle verkleining van de andere waarheid verafschuwen en laten we er naar streven het portret van de waarheid met harmonische trekken en gemengde kleuren te schilderen'. Geestelijke en theologische vooringenomenheid mogen het totaal-karakter van het Woord niet ondermijnen of doen vervagen. Persoonlijke voorkeur mag nimmer de norm zijn voor het zoeken en het vinden van een tekst. Wie de Weg verkondigt, begeve zich niet op het doodlopend pad van een tekstkeuze die slechts past in eigen theologisch straatje; 'Beschouw al wat in de bijbel staat als de waarheid. Wees nooit bang voor een tekst die geschreven is door de heilige pen. Ik hoop niet dat u, wanneer u de bijbel doorbladert, wenst dat een vers veranderd zou kunnen worden. Ik vertrouw erop dat u nooit zult willen dat een tekst voor een wijziging iets calvinistischer of iets remonstranter zou luiden. Houd u er aan dat uw geloofsbelijdenis steeds moet buigen voor de bijbel en durf gerust in strijd te komen met uzelf wanneer dat nodig is. Dit is beter dan dat u in strijd bent met Gods geopenbaarde waarheid'. Theologische voorkeur en aversie verstoren de bijbelse harmonie; 'U kent die (lach)spiegels wel. Wanneer u ernaar toe loopt ziet u uw hoofd tien keer groter dan uw lichaam. Wanneer u er wat van af loopt en in een andere houding gaat staan, zijn uw voeten monsterachtig groot en de rest van uw lichaam is klein. Dit is vernuftig speelgoed, maar het spijt me te moeten zeggen dat velen op deze wijze omgaan met Gods waarheid. Ze vergroten één hoofdwaarheid tot die monsterlijk groot is en ze kleineren en spreken weinig over een andere waarheid totdat die geheel vergeten is'.

Niet genoeg kan gewaarschuwd worden tegen de slechte gewoonte zich door partikuliere dogmatische waarheden te laten leiden en tegen het berijden van geestelijke stokpaardjes; 'Getrouwheid eist dat wij een volledig evangelie voorhouden, waaruit niets wordt weggelaten en waaraan niets wordt toegevoegd en daartoe is veel wijsheid onontbeerlijk. Wij worden waarschijnlijk geplaagd door een bepaalde niet te verontschuldigen voorliefde en door niet goed te keuren neigingen: laten we die opsporen en van ons weg doen. Misschien zijn we ons bewust dat we bepaalde teksten zijn voorbijgegaan, niet omdat we ze niet begrijpen (wat te rechtvaardigen zou zijn), maar omdat we ze verstaan en er nauwelijks voor voelen om te zeggen wat ze ons hebben geleerd, hetzij omdat er in onszelf een onvolmaaktheid is, hetzij vanwege iets in het nadeel van onze hoorders, dat deze teksten voor ons gemak te duidelijk aan het licht zouden brengen'. Welke kriteria moet de prediker hanteren om vanuit de veelheid en grootsheid van de Schrift te komen tot een verantwoorde tekstkeuze? Het antwoord luidt: 'Wanneer een vers uw geest krachtig aangrijpt, zodat ge er niet los van komt, hebt u geen verdere aanwijzing naar de juiste tekst nodig. Wanneer de tekst ons te pakken heeft dan hebben we ongetwijfeld houvast aan de tekst en kunnen we onze ziel er veilig aan overgeven'. De tekstkeuze wordt geboren vanuit een individuele, existentiële worsteling met het Woord. Er openbaart zich een wederkerigheid; de worstelaar wordt overrompeld, nochtans is de victorie hem beschoren als hij zich werpt op de tekst die hem pakte; 'U neemt een aantal teksten in de hand en tracht ze open te breken. U slaat erop met macht en geweld, maar uw moeite is vruchteloos. Tenslotte vindt u er een, die bij de eerste slag afbrokkelt en die fonkelt als hij in stukken valt. U ziet er dan edelstenen van de zeldzaamste glans in schitteren. Weet dan, dat dit de boodschap is, die de Heere wil, dat u brengen zult. Als ge u dit bewust zijt, zult u door dat Schriftwoord zo worden vastgehouden, dat u niet rustig bent voordat u uw gehele hart aan zijn macht hebt gewonnen gegeven en erover hebt gesproken zoals de Heere het u in de mond geeft'.

Juist en vooral bij het kiezen van een tekst is afhankelijkheid van de Heilige Geest noodzakelijk. Het door te geven Woord is primair gegeven Woord. Vanuit deze wetenschap antwoordt Spurgeon op de vraag: 'Hoe kom ik aan een geschikte tekst?', 'Vraag God erom! Al zou het gebed alleen u niet tot de begeerde schat leiden, dan zal het in elk geval een heilzame oefening voor u zijn' .

Zonder te vervallen in methodisme heeft Spurgeon op didaktisch-methodische wijze zijn studenten een verscheidenheid aan praktische stelregels voorgehouden. Deze regels vormen geen strikt reglement, maar funktioneren veeleer als handreiking.

Concentratie op de hoorders.

'Nadat we gebeden hebben, behoren we met grote ernst passende middelen te gebruiken om onze gedachten te concentreren en ze in de beste banen te leiden. Let op de toestand van uw hoorders. Denk na over de geestelijke gesteldheid van allen gezamenlijk en van ieder persoonlijk en schrijf dan het geneesmiddel voor tegen de heersende kwalen of bereid het voedsel dat het hardst nodig is. Schenk niet teveel aandacht aan de heer en de dame in de luifelbank. Toon voor de armen in de gangpaden dezelfde belangstelling en kies teksten uit die binnen het bereik en het begrip liggen en die hen uit hun vele zorgen kunnen verkwikken'.

Kennis van de situatie.

'Ga na welke zonden het meest in de gemeente blijken voor te komen; wereldzin, hebzucht, veronachtzaming van het gebed, toornigheid, hoogmoed, gebrek aan broederlijke liefde, laster e.d.

We moeten acht geven op de geestelijke situatie van onze gemeente. Dit zijn aanwijzingen die de Heilige Geest een zorgvuldig en nauwgezet herder voor het vaststellen van zijn gedragslijn t.a.v. zijn hoorders geeft'.

Diversiteit aan onderwerpen.

'We moeten rekening houden met de onderwerpen waarover we tevoren hebben gepreekt. Ik acht het wenselijk de lijst van mijn preken dikwijls te raadplegen om te zien of er ook een leerstuk aan mijn aandacht is ontsnapt of een christelijke genadegave in mijn bediening is veronachtzaamd'.

Kontinuïteit in de keuze.

'We moeten steeds bezig zijn met het zoeken van teksten en het maken van preken. Man Gods wees te allen tijde prediker, breng voor de kansel voorraad bijeen uit alle gebieden van de natuur en de kunst, verzamel ze in alle uren en op alle tijden'.

Planning.

'Op de vraag of het goed is een lijst te publiceren van teksten waarover men voornemens is te preken, is mijn antwoord: iedereen handele haar zijn eigen opvatting. Vele voortreffelijke godgeleerden hebben series waardevolle preken gehouden over van tevoren vastgestelde teksten, maar ik ben niet zo voortreffelijk en daarom moet ik mezelf en anderen waarschuwen om voorzichtig te zjn. Ik voel me veilig als ik tot u, mijn jongere broeders, met gezag zeg: Laat de grootse pogingen om series preken uit te werken maar over aan ouder en bekwamer mannen'.

Tekstopgave.

'Op de vraag of u preken moet over teksten die anderen voor u uitzoeken en waarover zij u verzoeken te preken, luidt het antwoord: In de regel niet en als het eens voorvalt, laat het bij hoge uitzondering zijn. Ik ben er volkomen zeker van dat we op de juiste weg zullen worden geleid als we voor een tekst op God wachten en Hem om de goede leiding bidden. Maar indien we in opgeblazenheid de gedachte koesteren dat we heel makkelijk zelf kunnen kiezen, zullen we ervaren dat we zelfs in de keuze van een tekst zonder Christus niets kunnnen doen'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen