Globaal bekeken

We ontvangen de laatste tijd nogal eens boekjes of brochures ter gelegenheid van een jubileum van de christelijke school in allerlei gemeenten. Bij doorlezing daarvan blijkt telkens weer hoe in een aantal tientallen jaren ontzagelijk veel veranderd is als het gaat om de waarde van het geld, de vacantiedagen maar ook de hele levenssfeer. Hier volgt één en ander uit een brochure en begeleidend stencil bij het 75 jarig bestaan van de school te Huinen (bij Putten) onder verantwoordelijkheid van de 'Vereniging tot Stichting en Instandhouding voor C.N.S. te Putten'.

'Het moet in de Maatschap Huinen geprezen worden dat men al vóór 1800 maatregelen nam om in de behoefte aan onderwijs te voorzien door oprichting van een school en aanstelling van een onderwijzer. Van 1795 tot 1808 was in Huinen Swens van de Poll schoolmeester. Hij kreeg f 10, —per jaar voor gratis lesgeven aan arme kinderen. In 1808 werd Willem van den Brink aangesteld die als onderwijzer geheel alleen, in het bijzonder in de winter, een groot aantal kinderen les gaf. Hij deed dat jarenlang totdat hij in 1851 oud, afgeleefd, eigenlijk onbekwaam tot het vervullen van zijn taak, met pensioen ging: f 100, — per jaar. 's Zomers ging slechts een gering aantal leerlingen naar school en ook in de winter was het schoolbezoek slecht tengevolge van de onvoldoende kwaliteit van het onderwijs van Meester Willem van den Brink. In 1853 werd een rijkssubsidie van f 700, - - ontvangen, zodat de schoolbouw een feit werd - kosten: f 2280, —.'

'Op de bestuursvergadering van 10 augustus 1909 komt er een brief ter sprake van B en W. De lokalen van de school in Huinen zijn voor f 25, — per stuk verhuurd aan de Schoolvereniging. Daar neemt de Minister geen genoegen mee. Als dit niet gewijzigd wordt, zal het raadsbesluit van 10 maart vernietigd worden. De huur moet verhoogd woorden. Onder protest wordt dit door de bestuursleden aanvaard. De vijf lokalen worden gehuurd voor f 260, —, de meubelen voor f 40, — en f 120, — voorde onderwijzerswoning. Gesproken wordt ook nog over de vacanties in Huinen. Algemeen was men van gevoelen dat de kinderen vacantie genoeg hadden, alleen de onderwijzer Schouten "schoot er doorheen". Vastgesteld werd hem dan maar een gratificatie te geven van f 25, —. (...)

In het jaar 1911 komt er een verzoek binnen van de zangvereniging om een lokaal te gebruiken voor de repetities. De huur bedraagt f 10, — per jaar. De zangvereniging vindt dit te hoog. Het bestuur doet dan niet moeilijk en vindt f 5, — ook wel genoeg. In de vergadering van 6 mei 1913 vindt de voorzitter het beter, met het oog op de verre afstand van Huinen, in plaats van een onderwijzeres een onderwijzer te benoemen. 'Een onderwijzeres gaf meest reden tot sukkelen.' Dan kan een meisje uit Huinen benoemd worden voor handwerken.'

***

Dit jaar geven allerlei uitgevers boeken uit ter gelegenheid van het feit dat 150 jaar geleden de Afscheiding (1834) plaats vond. Vaak wordt één en ander doorgegeven uit minder bekende of zelfs tot nu toe onbekende correspondentie of notulenboeken. Er zijn intussen op dit terrein ook uitgaven, die in meerdere delen verschijnen en al een aantal jaren geleden begonnen te verschijnen, niet zozeer gebonden aan het jaartal 1984. Zo'n uitgave vormen de delen van dr. C. Smits (vrijg. geref.) over de Afscheiding (uitgave J. P. v. d.Tol, Dordrecht). In het recent uitgegeven zesde deel, dat handelt over ds. H. P. Scholte In diens relatie tot het Réveil, wordt heel wat letterlijk overgenomen uit het 'Album amicorum', het vriendenalbum (bewaard bij de Scholtse papers in Pella, lowa), dat door Scholte al werd aangelegd nog vóór hij predikant werd. Het heeft de vorm van een verguld houten doosje, waarin zich blaadjes bevinden, waarop vrienden hun ontboezemingen hebben geschreven, soms in de vorm van een gedicht. Hier volgen een aantal van die ontboezemingen.

H. F. Kohlbrugge, december 1823

Vriend! wanneer de Zon des Levens onze hoofden roost en blaakt.
En het zwoegend uur des Morgens naar een avondkoeltje haakt.
Heil dan hem! die om zijn stulpje vriendschap wingerds heeft geplant
En in hunne schaauw mag rusten en daar leed en lot verbant!
Even als het kabb 'lend beekje van de hooge bertop schiet
Zwiert en kronkelt langs viooltjes, dan zich huwt aan breeder vliet:
Scholte! zoo zij ook ons leven; smeken wij der Godheid af
Dat zoo kalm ons hart ook kloppe, tot wij sluim'ren in het graf
Kweekt de Deugd in onze boezem voor elkaar het reinst gevoel.
O, dan zullen wij vrienden beiden, streven naar het eigen doel.
Ja! 'wij zullen vrienden blijven' zij, met onuitwischbaar schrift.
Op haar outer, Godgeheiligd, tot in eeuwigheid gegrift.

A. Capadose, Amsterdam 31 oktober 1830

'T is Jezus door Wiens dood U 't leven is geworden
Hij scheen als 't Goddlijk licht in 't donkre van uw ziel
Hij wil uw zwakke heup met hemelkracht omgorden
Erken uw' zonden slechts, waarvoor dat Offer viel!

Ach! Vriend, kniel dikwerf neer, waarheen Zijn wil U voere
Is 't duister om u heen, misken Zijn tuchtroê niet
Maar lacht Zijn Zon U toe, dat niets uw hart vervoere
't Is onverdiende gunst, die Hij den zondaar biedt!

Ga dan, mijn Vriend, de vorst der legerschaaren
Ontrolt op Golgotha Zijn glorierijke vaan
Hij wil de braven thands rondom Zijn staf vergaren
O! Mocht Hij in dien strijd ons in Zijn kracht doen staan!

Uit broederliefde, die den voor Vaderland en Oranje uittrekkenden Vriend, zegenende vaarwel zegt.

Ds. C. C. Callenbach, Nijkerk 4 november 1830
Aan mijn Waarde Vriend en Broeder in het eenig Geloof.

Zijt moedig, waarde Vriend! te veld voor 't Vaderland,
De Koning riep U op, neem 't wraakzwaard in de hand,
De strijd, de bangste strijd is wettig aangelegd,
Der Legerscharen Heer heeft U geen hulp ontzegd.
Het volk van Neérland, ja! heeft de afval groot gemaakt.
De dienst zijns Gods veracht, Zijn wetten stout verzaakt.

De Staat zelf wierp Hem uit, zich van de Kerke scheidend,
De Kerk blijft evenwel met grond Zijn hulp verbeidend.
Vrees dus geen oogenblik, want in den bangsten stond
Slaat Hij het teerderst ga, die zich aan Hem verbond.
Mij dunkt, ik zie U reeds, trotseerend 's Vijands magt,
met 't oog op God gerigt, voortgaan van kracht tot kracht.
Mij dunkt, ik zie U reeds in zege weergekeerd,
Uw studiën hervat, Gods volk van U geleerd.
Uw Evangelie-dienst met voorspoed rijk gekroond
Van Hem, die zelf U riep, en in Uw harte woont.
Ga moedig dan, mijn Vriend! der Legerscharen Heer
Verzelt U in den krijg, keer zeg'nend met U weer

De HEERE is een krijgsman; HEERE is Zijn Naam! Exodus 15 vers 3.

G. F. Gezelle Meerburg, Leiden 10 november 1830
Aan mijnen Waarden Vriend, H. P. Scholte Theologisch student bij Zijn Ed. vertrek uit Leijden met het Studenten jagercorps.

Een eenig man onder u salder duijsend jagen; want het is de HEERE, uwe God, die voor u strijdt, gelijk als Hij gesproken heeft, daarom bewaert uwe zielen neerstelick, dat gij den HEERE, uwen God liefhebbet - Josua 23vers 10, 11.

Als de Heer ten strijde wil trekken
dan verstuift het woest geweld.
Als de Heer slechts moed wil wekken,
is elk burger oorlogsheld.

Ga zoo Vriend, uw nieuwe loopbaan
Als Jehova 's legerknecht
Hij gord' zelve U met die hoop aan,
die Zijn volk is toegezegt.

Ga zoo, keer zoo ongeschonden,
veilig onder Gods gena
om eens 't heilwoord te verkonden
de triomf van Golgotha.

Dat zoo de eenige Vreebewerker
U behouden wedervoert
Onze vriendschapsband dan sterker
als voor dezen word' gesnoert.

V. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen