Boekbespreking

C. V. d. Waal, De vervulde Thora, commentaar op Johannes 1 : 1-8 : 29, 400 blz., ƒ40, —. Uitgeverij v. d. Berg, Kampen 1984 C. V. d. Waal, Het Evangelie naar Johannes, 252 blz., ƒ 27, 90, Oosterbaan en Le Cointre, Goes 1984.

Op 14 juli 1980 overleed te Pretoria de bekende nieuwtestamenticus dr. C. v. d. Waal. Hij had zich de laatste jaren intensief met het vierde Evangelie bezig gehouden. Na zijn dood zijn van deze diepgravende studie een tweetal pennevruchten verschenen. Te weten: en beknopt commentaar op het gehele evangelie, leesbaar voor elk gemeentelid, en een gedeelte van een breed opgezet werk dat ten gevolge van het overlijden, niet tot voltooiing is gekomen. Bij Joh. 8 : 29 wordt de commentaar beëindigd. Uitgangspunt voor benadering van het vierde evangelie is voor Van der Waal het verbond. De wet van Mozes is door Jezus ten volle vervuld. Voor de exegese van het vierde evangelie is het door de exegeet gekozen uitgangspunt een zaak, die van betekenis is. Het uitgangspunt bepaalt de exegese goeddeels. Op dit punt zijn er een geheel aantal 'sleutels' die als verstaansregel gehanteerd worden. Het gevaar van elk uitgangspunt is, dat de exegetische gegevens in een schema geperst kunnen worden. Toch acht ik dit gevaar groter bij een godsdiensthistorische verklaring die een sleutel 'van buitenaf hanteert, dan een die zich beroepen kan op gegevens van het Evangelie zelf. Wel is de visie van de auteur zeer expliciet waar het betreft de relatie tot Israël. Ook uit andere werken van deze geleerde blijkt hoezeer hij uitgaat van de gedachte dat de nieuwtestamentische kerk in plaats van Israël gekomen is en hoe de voorrechten van Israël zijn overgegaan op de kerk. 'Wereld' wordt dan ook consequent opgevat als aanduiding van deze tegenwoordige boze eeuw, die zich nestelt in het verbondsvolk. Men kan de vraag stellen of hiermee recht gedaan wordt aan de samenhang tussen het Israëlitische en het universele. De auteur verzet zich tegen de gedachte dat de kerk een interimfiguur zou zijn. De kritiek op Graafland op blz. 234 van de grote commentaar miskent m. i. de intentie van Graaflands opmerking, aangezien ik daar deze interim-gedachte niet in lees, maar wel de trouw aan Israël in de lijn van Rom. 9 : 11 en een nog komende vervulling van de belofte.

Qua opzet lopen beide commentaren nogal uiteen, gezien het verschillend karakter. In de grote, onvoltooide commentaar is de auteur voortdurend in gesprek met exegeten, geeft hij een groot aantal excursen en figuren die de structuur verduidelijken. Verschil in lettertype maakt dat het geheel toh overzichtelijk blijft. Evenals in andere werken verraadt zich in de stijl hier en daar invloed van K. Schilder, en blijkt de auteur op vele terreinen van cultuur en geschiedenis thuis te zijn. Hier en daar trof ik een nuanceverschil aan tussen beide commentaren. In de grote commentaar wordt i.t.t. de populaire commentaar de relatie van Joh. 5 : 5 met Deut. 2 : 14 ontkend. Ook is er in beide commentaren verschil t.a.v. de uitleg van Joh. 5 : 114: et verband tussen ziekte en zonde. Zo zou er meer te noemen zijn. Ik laat het bij deze enkele aanduidingen. Ook al kan men van mening verschillen inzake de sterk verbondsmatige aanpak en de consequenties voor de ekklesiologie, dit neemt niet weg, dat we ook in deze boeken de auteur leren kennen als een geleerde die met grote eerbied voor het 'Er staat geschreven' te werk wilde gaan, wars is van Schriftkritiek en voluit wil staan in de gereformeerde traditie. Het is verheugend dat het mogelijk geworden is deze uitgaven na het overlijden van Van der Waal onder onze aandacht te brengen. Wij wensen ze in veler handen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen