Overpeinzingen van een waarnemer (I)

In de vorm van een soort dagboek wil ik proberen aan u, lezers van ons blad, een indruk te geven van de vergadering van de Gereformeerde Oecumenische Synode (afgekort als G.O.S. of in het engels: Reformed Ecumenical Synod, R.E.S.). Dit keer werd de vergadering gehouden in Palos Heights, ongeveer 45 km ten oosten van Chicago in de Amerikaanse staat Illinois.

Maandag 30 juli

Op weg naar Schiphol vermenigvuldigen zich de gedachten. Wat is het enerzijds nog maar kort geleden, dat de vorige GOS-bijeenkomst werd gehouden in de Zuid-Franse stad Nîmes. Zullen er veel zelfde afgevaardigden zijn? De broeders van de schotse Free Church in ieder geval niet. Ze trokken zich terug uit de GOS uit protest tegen het lidmaatschap van de Ger. Kerken in Nederland van de GOS. Anderzijds is het alweer bijna twee jaar geleden dat het hoofdbestuur me opnieuw vroeg als waarnemer naar de vergadering in Chicago te willen gaan. Twee jaar leef je er dan naar toe. Naarmate dat er, als voorbereiding op de vergadering, meer stukken binnenkomen kijk je er meer naar uit. Nu is het zover. In de hal van Schiphol is er al de eerste ontmoeting met sommige afgevaardigden uit Nederland. Mensen van de Christelijke Gereformeerde Kerken en van de Gereformeerde Kerken voorzover ze niet alreeds vertrokken zijn i.v.m. een aantal voorbereidende vergaderingen over theologische vragen, de zending en jeugdwerk. In de vertrekhal ontmoet ook ik mijn mede-afgevaarde dr. J. Hoek (Veenendaal). Onze derde man, ir. v. d. Graaf volgt hopelijk over een week.

Precies op tijd, om 2.00 uur Nederlandse tijd, taxiet het vliegtuig weg naar de startbaan. Heel de reis zal overigens voorspoedig verlopen, zodat we nog wat eerder in Chicago landen dan de dienstregeling aangaf. Het vliegveld O'Hare Airport moet het grootste in de wereld zijn. De eerste indruk is die van een geweldige, luidruchtige mierenhoop. Gelukkig is er iemand van de organisatie-commisie om ons op te halen. In het vliegtuig kwam ik terecht naast prof. dr. J. P. Versteeg uit Apeldoorn. Uiteraard komt het gesprek op de zorgen waarmee deze synode-zitting tegemoet wordt gezien. Zal de GOS deze vergadering overleven? Twee onderwerpen staan sterk centraal. In de eerste plaats de ontwikkelingen in de Ger. Kerken, waarbij de vragen rondom het schriftgezag (het rapport 'God met ons') een grote rol spelen, met daarnaast ethische vraagstukken over huwelijk en homosexualiteit. Anderzijds is daar de problematiek in Zuidelijk Afrika, met name de apartheids-politiek. Van de GOS zijn ook een heel aantal 'zwarte kerken' lid. Genoemde kwesties leveren brandstof genoeg voor een conflict dat tot een voortijdig einde van de GOS kan leiden!

Al pratende, met een poging nog wat rapporten te lezen komen we dan in Chicago.

Om 3 uur n.m. plaatselijke amerikaanse tijd landen we. In Nederland is het dan al 10.00 uur 's avonds. Maar wij zijn nog lang niet aan het eind voor deze dag. Wanneer we eindelijk in de bus zitten richting Palos Heights lopen we toch min of meer vast in het drukke spitsuur verkeer. We hebben nauwelijks tijd om te eten, laat staan ons te verfrissen of we moeten opnieuw de bus in voor de kerkdienst in Christian Reformed Church van Palos Heigths waarmee deze synode-dagen beginnen. Het is een dienst van de gemeente ter plaatse met de deelnemers aan de synode, met daarin de viering van het Heilig Avondmaal. Duidelijk is dat deze dienst bij de deelnemers een dubbele reactie oproept. Enerzijds een sterk gevoel van verbondenheid, anderzijds een duidelijke irritatie omdat er problemen worden toegedekt, die niet (meer) toegedekt mogen en kunnen worden. De volgende dagen zullen het ons moeten leren. Wanneer we eindelijk op bed komen is het in Nederland inmiddels 6 uur 's morgens geweest. Het was me het dagje wel!

Dinsdag 31 juli

Deze dag gaat de eerste beslissing brengen. Wie zal tot voorzitter gekozen worden? Na de dagopening met een Bijbelstudie over II Cor. 4 : 1-11 beginnen de verkiezingen voor het moderamen (dagelijks bestuur). De amerikaanse dr. J. P. Galbraith wordt opnieuw als voorzitter gekozen. Dat is tegen de verwachting van velen in, omdat hij zich evenals zijn kerk, de Orthodox Presbyterian Church, heel duidelijk heeft uitgesproken over de positie van de Gereformeerdee Kerken in Nederland. Galbraith en zijn kerk zijn van mening dat er in de GOS geen plaats meer is voor de Gereformeerde Kerken. Een standpunt waarin zij overigens niet alleen staan! Duidelijk wordt overigens wel, vooral in de wandelgangen, dat met name de jonge kerken uit 'de derde wereld' alles zullen doen om een harde confrontatie te voorkomen. Prof. dr, K. Runia uit Kampen, tijdens de vorige synode tweede voorzitter, wordt in deze functie niet herkozen. Hij komt wel als 'first clerk' (eerste secretaris) in het moderamen. De vraag komt op, hoe dit gewogen moet worden! Na de overdracht van de leiding aan het nieuwe moderamen is het dan tijd voor de middagmaaltijd. Verder gebeurt er deze dag niet zoveel meer. 's Middags betuigen de afgevaardigden hun instemming met de basis van de GOS. Dan is het wachten op de indeling van de commissie (8 in getal), die de verschillende zaken zullen voorbereiden voor behandeling in de voltallige vergadering. Dr. J. Hoek krijgt zitting in commissie 6, waarin de zaken betreffende de Gereformeerde Kerken behandeld worden, en zelf beland ik in commissie 8, die zich bezig heeft te houden met de eventuele herziening van de constitutie van de GOS (de statuten). Beiden krijgen we daarmee de wens vervuld, die we kenbaar maakten.

Woensdag 1 augustus

Na de gezamelijke opening met een bijbelstudie over Matth. 28 : 18-20 gaan de com­missies aan de slag. Daar worden a.h.w. de 'voorhoede gevechten' geleverd, want het is de bedoeling dat iedere commissie een afgerond voorstel op de tafel van de synode neerlegt. In mijn eigen commissie staat de vraag centraal of de GOS in de toekomst een open platform moet worden, waarop min of meer gelijkgezinde kerken met elkaar van gedachten kunnen wisselen, zonder elkaar lastig te vallen over de weg die ieder gaat, dan wel dat de GOS een verband blijft van gereformeerde kerken, die elkaar op hun gereformeerd-zijn aanspreken en zelfs een zekere tucht over elkaar oefenen, met als consequentie dat er tegen één van de lidkerken gezegd moet kunnen worden: 'bent niet meer één van ons'. De Gereformeerde Kerken maken zich sterk voor het eerste. De Christelijke Gereformeerde Kerken voor het laatste. Om ons dan maar tot kerken uit ons eigen land te beperken. 's Avonds is er een bijeenkomst waarin de kerken uit de derde wereld ons op een indringende wijze in kennis stellen van hun vele noden en behoeften, gelukkig ook van hun zegeningen en vreugden.

Donderdag 2 augustus

Na de gebruikelijke opening, deze keer met een bijbelstudie over Luc. 12 : 32, vergaderen de commissies verder. De commissie, waar ik deel van uitmaak, komt 's morgens klaar. Dit is in overeenstemming met een verzoek van het moderamen, om eerst de herziening van de constitutie te kunnen behandeling, omdat dit mogelijke gevolgen kan hebben voor andere zaken. In de voordracht van onze commissie wordt het pleit gevoerd voor de handhaving van een 'beginselvaste basis' de handhaving van de gereformeerde belijdenis naar de Schrift. Voor de Gereformeerde Bond is tevens van belang dat bij het ontwerpen van nieuwe statuten ook gekeken zal worden naar de mogelijkheid van een zogenaamd 'geassocieerd lidmaatschap' voor organisaties als bijv. De Gereformeerde Bond, die géén kerk zijn maar toch een bepaalde eigen positie in de Gereformeerde wereld innemen. Terwijl andere commissie door-vergaderen, tijdens 'de hitte des daags' want warm is het deze dagen in Amerika - geniet ik van een 'vrije middag' en begin aan dit verslag in dagboek-vorm. 's Avonds begint dan in de plenaire vergadering de behandeling van het rapport over de statuten wijziging. Alras blijkt dat velen in de synode meer en vooral steviger garanties willen, dat in eventuele nieuwe statuten het belijdend-gereformeeerd karakter gehandhaafd zal blijven. We komen er deze avond niet mee klaar.

Vrijdag 3 augustus

De dag begint met een bijbelstudie over Luc. 10 : 18, 19, in relatie met Zach. 3 : 1-6 en Openb. 12 : 7-12. Daarna komt de discussie over de mogelijke statuten wijziging weer op gang. De regels voor de vergadering laten niet toe, dat er wordt afgeweken van de volgorde waarin de voorstellen van de advies-commissie zijn gezet. Aangezien de advies-commissie in haar eerste voorstel stelt dat de statuten gewijzigd moeten worden en in een tweede voorstel pas omschrijft hoe dat dan zou moeten, zou dat kunnen uitmonden in het geven van een blanco mandaat, zonder enige garantie ten aanzien van de handhaving van de grondslag. De zaak wordt terug verwezen naar de commissie. De spanning begint voelbaar te worden. De commissie schuift de voorstellen in één, zodat tegelijkertijd gesproken kan worden over de vraag óf de statuten wel gewijzigd moeten worden en hoe dat dan moet gebeuren.

En dan, tijdens de middagvergadering, gebeurt het! Dr. Galbraith, niet als voorzitter maar als lid van de vergadering, formuleert - onder verwijzing naar het rapport van de Gereformeerde Kerken in Nederland over het schriftgezag 'God met ons' - een scherp amendement, waarin het absolute gezag van de Schrift tot uitdrukking wordt gebracht. De spanning is te snijden. Het amendement wordt aangenomen. Applaus volgt. De afgevaardigden van de Gereformeerde Kerken gevoelen zich heel duidelijk aangevallen. De voorzitter van de Gereformeerde Synode, dr. H. J. Kouwenhoven geeft zelfs een persconferentie. Hij zegt o.a.: 'anderen die een verouderd inzicht in de Schrift hebben, moeten zich matigen in hun oordeel over de Gereformeerde Kerken'; en 'de rapporten van de Gereformeerde Kerken (over schriftgezag en homosexualiteit) hebben een zo hoog niveau, dat ze niet door ieder begrepen worden'. Dat kunnen we ons dus voor gezegd houden! We zullen er niet van wakker liggen. Het lijkt dat de synode een definitieve richting heeft ingeslagen. Na deze enerverende middag gaan we met zijn allen voor de avondmaaltijd op dezelfde foto! 's Avonds is er geen vergadering van de voltallige synode. Sommige commissies vergaderen verder om hun rapport klaar te krijgen. Andere belangrijke beslissingen wachten op de volgende week.

Zaterdag 4 augustus

De Bijbelstudie van deze dag bepaalt ons bij Rom. 8 : 14-25 vooral vs. 17. De korte voltallige vergadering van deze morgen heeft als enig belangrijk punt de herbenoeming van dr. Schrotenboer als secretarisgeneraal van de GOS voor de volgende periode van vier jaar. Het zal zijn laatste periode zijn in deze functie. Hij nadert de pensioengerechtigde leeftijd. Om half tien is de vergadering geëindigd. Een aantal synodeleden helpen de. koster van de 'Reformed Church', waarin we deze week vergaderden, de kerkruimte weer in orde te brengen voor de eredienst van morgen. Anderen gaan naar hun commissie-vergadering. Met spanning wordt met name uitgekeken naar het rapport van commissie 6, waarin alle zaken, die betrekking hebben op de Gereformeerde Kerken in Nederland, zijn samengebracht. Vooral de kwestie van het schriftgezag (het rapport 'God met ons') en de gereformeerde opvatting t.o.v. dehomosexualiteit staan daarin centraal. De behandeling van dit rapport - misschien maandag al - zal de synode in een beslissend stadium brengen. De Synodeleden, die geen speciale taak hebben voor deze dag, proberen op diverse manieren nog wat meer van Amerika te zien dan vergaderzaal en slaapkamer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen