Overpeinzingen van een waarnemer II

Zondag 5 augustus

Men heeft voor de zondag het zo geregeld dat de afgevaardigden naar de synode 's morgens rondom half negen worden afgehaald door een gastheer, bij wie ze de dag des Heeren zullen doorbrengen. Met een zwarte afgevaardigde uit het afrikaanse Malawi ben ik de gast in Evergreen Park, één van de voorsteden van Chigaco, bij de familie Sytsma. Beiden, man en vrouw, zijn van nederlandse afkomst, maar van 'de derde generatie', d.w.z. de grootouders kwamen naar Amerika. Ze spreken geen Nederlands meer. We bezoeken zowel 's morgens als 's avonds de dienst in de Christian Reformed Church. Een kerk waarin ook meer en meer verschuivingen op gang komen. Onlangs aanvaardde men er de mogelijkheid van de vrouwelijk diaken. De preek in de morgendienst had als thema 'Leid ons niet in verzoeking' n.a.v. Luc. 22 : 40. Door de nauwe aansluiting bij de Heid. Cat. zondag 52 bleef de preek aardig in het spoor. Al zouden sommige zaken meer uitgediept kunnen worden. Maar ja, er zullen wel geen lastiger hoorders zijn dan dominees. De preek in de avonddienst over 1 Thess. 51:4 met als thema 'Als een dief in de nacht' , riep wat meer vragen op.

Het was een overigens heel plezierige evaring in dit gezin te verblijven. Het waren mensen die op een nogal critische wijze aankeken tegen 'the easy way of live', die Amerika zo kenmerkt. Ze beseften heel goed, dat er meer is dan eeen 'gemakkelijk leven' en zij probeerden daar heel bewust ook in hun gezinsleven vorm aan te geven.

Maandag 6 augustus

De dag begint met een dagopening over Rom. 8 : 31 t/m 39, vooral vs. 37. Het rapport van commissie 6 (over de zaken betreffende de Ger. Kerken) is er nog steeds niet. De commissie vergaderde tot zaterdagavond laat. In de wandelgangen horen we over de moeilijkheid om tot één rapport te komen. Misschien komt er zelfs een rapport in drie-voud: en meerderheidsrapport met twee minderheidsrapporten. Een bewijs hoe moeilijk de zaak wel ligt! Er zijn, in afwachting van het rapport overigens nog heel veel zaken af te handelen. Daarom wordt er besloten de excursiedag niet te laten doorgaan. Dat zou dinsdag zijn. Is er vrijdag nog gelegenheid voor dan zullen de afgevaardigden die nog niet zijn vertrokkem wellicht nog op excursie gaan. Eerst gaan nu de zaken voor. Terecht! Dr. Schrotenboer aanvaardt nu, met een korte toespraak, zijn herbenoeming van zaterdagmorgen. De afgevaardigde van de Griekse Evangelische Kerk, die als waarnemer aanwezig is, geeft een korte toelichting over de positie van zijn kerk, die het lidmaatrschap van de GOS aanvroeg. Verder komen deze dag een aantal rapporten aan de orde, die de geesten minder verdelen. Dat is in de eerste plaats het rapport over de theologische studie en aktiviteiten. Vervolgens wordt gesproken over nadere voorstellen over de te volgen procedure bij de toekomstige wijziging van de constitutie van de GOS (de statuten), het rapport over 'wetenschap en technologie', over het jeugdwerk en als laatste de verhouding tot andere wereld-omvattende oecumenische organisaties, waarmee de GOS contacten onderhoudt zoals de World Evangelical Fellowschip (WEF) en World Associaton of Reformed Churches (W.A.R.C). Deze verbindingen worden onderhouden door het Interim Comitee (dat is het voor deze vergadering gekozen moderamen, dat tussen twee synodezittingen door de lopende zaken blijft behartigen) en de secretaris-generaal dr. Schrotenboer. De verhouding tot de Wereldraad komt nog niet aan de orde.

De vergadering kenmerkte zich vooral 's avonds door een grote matheid. Het zal wel de volgende dag zijn, die zijn schaduw vooruit werpt. Dan wacht ons immers de moeilijke zaak van de positie van de Ger. Kerken in Nederland.

Dinsdag 7 augustus

Van meet-af-aan is de spanning van deze dag voelbaar. De morgen begint met een dagopening n.a.v. Hand. 27 : 9-36 (de storm en de schipbreuk). Bij de vaststelling van het rooster van deze bijbelstudies, was uiteraard niet te voorzien wat er iedere dag op de agenda zou komen. Meer dan eens bleek de schriftlezing wel heel goed van pas te zijn. Zo ook vandaag. We gaan hoge golven tegemoet. Wanneer het hele complex van vragen rondom de Geref. Kerken in Nederland ter sprake komt is er eerst - voordat we tot de details komen - een lange reeks van niet minder dan 24 sprekers! - over de meer algemene aspecten. Hiervoor verwijs ik u naar het artikel van ir. v. d. Graaf in ons blad van vorige week. Hier wat persoonlijke impressies over deze dag. In de eerste plaats valt op de grote onwetendheid bij de afgevaardigden uit Aziatische en Afrikaanse kerken uit de derde wereld over datgene wat zich in Nederland afspeelt binnen de Gereformeerde Kerken. Keer op keer tonen de afgevaardigden van deze kerk zich hevig verontwaardigd wanneer door andere afgevaardigden de werkelijke situatie ter tafel wordt gebracht. Kenmerkend is het verschil tussen de afgevaardigden uit Zuid Afrika en die van de Geref. Kerken. De eersten gaan meer en meer zien hoeveel zaken in Zuid Afrika de toets van de Schrift niet kunnen doorstaan. Al vragen ze begrip voor hun situatie. De Gereformeerden sluiten zich af voor iedere kritiek. Jammer blijft niettemin dat in het gesprek tussen de GOS en de Geref. kerken alles zo toegespitst wordt op de kwestie van de homo-sexualiteit dat de diepere, achterliggende vragen niet of nauwelijks aan de orde komen. Maar kan dat ook eigenlijk wel in een zo grote vergadering met een overladen agenda? Bij enkele Gereformeerde afgevaardigden persoonlijk is een duidelijk andere instelling (prof. dr. K. Runia en dr. J. Vlaardingerbroek), maar de delegatie als geheel is in feite niet aanspreekbaar. Op deze verdrietige dag is één zaak verheugend. Dat is de hartelijke eensgezindheid tussen de andere nederlandse afgevaardigden: de Christ. Geref. delegatie en de waarnemers van de Nederlands Gereformeerde kerken (vroeger geheten: art. 31 buiten verband) en de Ger. Bond. We komen vandaag niet klaar met het rapport aangaande de Geref. Kerken in Nederland.

Woensdag 8 augustus

De dag begint met een indrukwekkende dagopening van ds. L. Crosbie de Kretser van de Ned. Herv. Kerk op Sri Lanka (het vroegere Ceylon). Hij spreekt volgens het al lang van tevoren vastgestelde rooster over II Tim. 2 : 9: het ongebonden Woord. Dit dan in relatie met II Tim. 3 : 16: 1 de Schrift is van God ingegeven. Hij ervaart het zelf - en wij met hem! - als een leiding van de Heilige Geest, dat juist op deze dag dit woord voor ons ligt. Dan gaan de beraadslagingen verder. Opmerkelijk dat juist vaak kleine kerken, die midden in een overwegend niet christelijke omgeving verkeren, zo duidelijk inzien, dat alleen een innige verbondenheid aan het Woord van God de kerk sterk maakt. Prof. v. d. Walt brengt het onder woorden: 'met een geseculariseerd evangelie zullen we de secularisatie niet keren'. Eerst moet de synode kiezen tussen een meerderheidsrapport en een minderheidsrapport, dat in zijn veroordeling van de Ger. Kerken verder gaat. Voordat deze stemming plaats vindt, vraagt een Nigeriaanse afgevaardigde om een speciaal gebed. De voorzitter brengt de beslissing voor het aangezicht des Heeren. Toch een ontroerend moment! De stemmen staken! Het scherpe minderheidsrapport is verworpen. Wanneer echter het meerderheidsrapport aan de orde komt, wordt dit door een amendement van de Christ. Geref. afgevaardigde dr. Boersma aanzienlijk aangescherpt. De Geref. Kerken wordt niet alleen gevraagd hun beslissingen inzake de toelaatbaarheid van homo-sexuele praktijken te her-overwegen, maar ze terug te trekken. Het is een duidelijke boodschap geworden waarmee de gereformeerde afvaardiging naar huis moet!

Donderdag 9 augustus

Na de dagopening (over I Cor. 2 : 9 in relatie met Openb. 21 : 1-5) worden we gesteld voor een verklaring afgelegd door dr. Kouwenhoven, voorzitter van de synode van de Ger. kerken, waarin hij verontwaardiging en teleurstelling uitspreekt over de beslissing van gisteren. Het is nu wel volkomen duidelijk, dat de gereformeerde delegatie niet bereid is het ernstig beroep van de GOS ter harte te nemen. Deze delegatie bestaat het zelfs om te verklaren, dat niet de Ger. Kerken van koers zijn veranderd, maar dat de GOS dat deed! Later op de dag zullen we als Nederlandse waarnemers (van de Ned. Ger. Kerken en Ger. Bond) samen met de waarnemers van de Free Reformed Church of North America (een zusterkerk van de Christ Ger. Kerken) een verklaring afleggen als reactie op die van dr. Kouwenhoven. Worden we niet allen geroepen tot eerlijk zelfonderzoek naar de maatstaf van de Heilige Schrift? Toen de Geref. Synode de nu aangevochten besluiten ten aanzien van de homosexuele praktijk genomen had, heeft ze zich een bloemenhulde van het C.O.C, (de vereniging van homosexuelen) laten aanleunen. Die bloemen werden niet teruggestuurd. Het dringend vermaan van mede-kerken wekt 'verontwaardiging ' en 'teleurstelling'! Deze vermaning wordt als het ware wel teruggekaatst. Het belangrijkse wat verder deze dag ter sprake komt is het vraagstuk van de rassenverhouding in Zuid Afrika. Het zal al vrijdag zijn, voordat ook dit moelijke punt is besproken en afgehandeld. De oorspronkelijke voorstellen bevatten een soort ultimatum aan de lid-kerken in Zuid Afrika. Door een amendement van prof. Runia wordt dit afgezwakt. Met het vorderen van de dag wordt de sfeer bewogener. Het minderheidsrapport van enkele Zuid-Afrikaanse afgevaardigden pleit voor het instellen van een studie-commissie. De synode spreekt echter uit, dat zij nu reeds tot een uitspraak wil komen.

Het wordt een uitspraak in de lijn van de W.A.R.C. (World Council of Reformed Churches), waarin wordt uitgesproken dat de afwijzing van de apartheid een zaak van het belijden van de kerk is en dat de theologische onderbouwing van het apartheidssysteem als ketterij moet worden aangemerkt, Zuid-Afrika is een land waar de stem van de kerk nog altijd gewicht in de schaal legt. Het valt niet te ontkennen dat zich verande­ringen ten goede voltrekken. In het oog van het kritische buitenland voltrekken die veranderingen zich nog te langzaam. Laten we hopen dat de GOS-uitspraak bijdraagt aan een snellere ontwikkeling ten goede. Het is ook echter geenszins ondenkbaar dat de beide blanke kerken uit Zuid Afrika, die lid van de GOS zijn (de N.G.-kerk en de G.K. kerk), met daarnaast nog de kerk van Engeland in Zuid Afrika, zich uit de GOS zullen terugtrekken. Wanneer mogelijk ook de Ger. Kerken in Nederland tot een zelfde stap zouden overgaan dan valt wel een groot stuk van de basis van deze gereformeerde oecumenische beweging weg. Weinig mensen zullen na de drie afgelopen dagen, waarin wezenlijke beslissingen vielen, blij naar bed zijn gegaan.

Vrijdag 10 augustus

Nog één morgen te vergaderen. Na de dagopening over Mt. 16 : 18, 19, wordt het een race tegen de klok om nog een aantal zaken af te handelen. Er valt nog een besluit tot het instellen van een studie-commissie over homosexualiteit. Een commissie echter waarin uitsluitend mensen zitting zullen krijgen, die de GOS-uitspraken van deze synode onderschrijven. Een drietal kerken die het lidmaatschap aanvroegen worden toegelaten. Het betreft kerken uit Griekenland, Mexico en Australië. Dat brengt het aantal GOS kerken op 35. Maar hoeveel zullen er gaan bedanken? Het is 1.00 uur n.m. geweest als dr. Galbraith de slotwoorden van deze synode spreekt. We kwamen met spanning! Zo zegt hij. In één opzicht is er reden tot dankbaarheid, de GOS heeft haar gereformeerd karakter gehandhaafd. Wat nu op papier staat, zal echter ook in de praktijk tot gelding gebracht moeten worden! Daar ligt onze roeping: ok voor een volgend geslacht. Dan - na een laatste dankgebed - is het achter de rug. De meeste afgevaardigden verlaten Palos Heights bij Chicago onmiddellijk na de middagmaaltijd. Ongeveer een derde deel van de afgevaardigden neemt nog deel aan een ingekorte excursie naar Chicago.

Slot

De afloop van een dergelijke vergadering brengt altijd wat verwarring. Deze keer zeker. Noch de gezamenlijke foto van de synode-gangers, noch het gezamelijke (overigens typisch amerikaanse) banket van woensdagavond kunnen verhinderen dat diepe kloven zichtbaar werden. Op de komende synodervergaderingen, wanneer de afgevaardigden weer thuis zijn en verslag uitbrengen, zullen de definitieve beslissingen vallen. Welke dat zijn zullen? Niemand, die dat al zeggen kan. We kwamen met zorg. We gaan met zorg. Heeft de GOS nog een toekomst? Eén ding mogen we weten: het is de Heere, Die Zijn kerk bouwt. Hij doet dat op de rots van de belijdenis (de dagopenings-tekst van deze laatste dag). Handhaaft de GOS haar belijdend-gereformeerd karakter niet, dan verliest ze - naast andere oecumenische organisaties - haar bestaansreden. Ook dan zullen kerken uittreden.

Eén is er Die alles regeert. In Zijn hand mogen we alles laten. De Heere vergadert Zijn kerk om het bloed van Christus door de werking van Zijn Woord en Geest. Hij doet dat dwars door alle menselijke verwarring heen. Dat was het thema van de bijbelstudies: 'In vertrouwen het oog op de toekomst'. De toekomst van de GOS? In ieder geval de toekomst van de kerk des Heeren op deze aarde. De poorten der hel zullen haar niet overweldigen! Dan kunnen we ook weer naar huis, waar het 'gewone' werk weer wacht. Waar bouwt de Heere Zijn kerk meer dan aan de basis, daar waar de gemeente mag samen komen rondom het ongebonden en onfeilbare Woord van God en de sacramenten, die de trouw Gods bevestigen!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen