Wie is Emilio Castro?

In juli heeft het Centraal Comité van de Wereldraad van Kerken een nieuwe secretaris-generaal gekozen. Zoals velen hadden verwacht, werd het de Latijnsamerikaanse predikant Emilio Castro. Castro heb ik leren kennen op de Wereldzendingsconferentie in Melbourne, waar hij zich vooral tegenover de 'evangelicals' heel vriendelijk opstelde. Toen ik hem in juli voor het Nederlands Dagblad interviewde, verklaarde hij zelfs dat de Duitse missioloog prof. dr. Peter Beyerhaus zijn vriend kon zijn. De eerste indruk die men van Castro krijgt is positief. In een gesprek met de vertegenwoordiger van het Leger des Heils op de bijeenkomst van het Centraal Comité liet deze zich tegenover mij in zeer positieve bewoordingen over Castro uit. En het is ook niet helemaal toevallig dat Orlando Costas, een missioloog die bij prof. dr. J. Verkuyl promoveerde, maar die zich op de Wereldraad Assemblee van Vancouver nadrukkelijk als 'evangelical' profileerde, in het januarinummer van de International Review of Mission een uitvoerige bijdrage over 'Het missiologische denken van Emilio Castro' schreef. In dat artikel wijst Costas erop, dat Castro sterk door de Europese theologie, vooral Karl Barth, is beïnvloed. Aan de andere kant zijn er ook sterke Latijnsamerikaanse invloeden. Castro werd in 1927 in Montevideo, Uruguay geboren. Hij werd katholiek opgevoed, maar ging later tot de Methodistische Kerk over, waarvan hij predikant werd. Op dit moment werkt hij aan de afronding van een dissertatie.

Castro ontwikkelde zich tot een politiek geëngageerd predikant, een pleitbezorger van de 'theologie der bevrijding' en van 'Cuba's revolutionary ervaring', die het 'revolutionaire bewustzijn' in Latijns Amerika heeft doen ontwaken (vgl. b.v. zijn in 1975 uitgegeven boekje Amidst Revolution). Hij oefende grote invloed uit op de zendingsconferenties van Bangkok en Melbourne waar de 'theologie van de bevrijding' en later, in Melbourne, de daaruit voortgekomen 'theologie van de armen' tot volle ontplooiing kon komen. Van 1973 tot 1984 was Castro directeur van de belangrijke Wereldraad Commissie voor Wereldzending en Evangelisatie (de vroegere Internationale Zendingsraad) en in die periode drukte hij een wezenlijk stempel op het theologisch klimaat binnen die grote organisatie van kerken.

Veel stafleden van de Wereldraad onderhouden contacten met de pro-Moskou gezinde 'Christelijke Vredesconferentie' (CPC). Castro woonde in 1964 het 'Tweede Wereldcongres van Christenen voor de Vrede' in Praag bij waar hij in contact kwam met de Tsjechische theoloog en oprichter van de CPC, Joseph L. Hromadka. Beiden voelden zich tot elkaar aangetrokken. Ze hadden hun bewondering voor Barth gemeen, maar ook hun gemeenschappelijk politiek radikalisme. Castro bracht vervolgens een uitvoerig bezoek aan Oost-Europa, inclusief de Sovjet-Unie en keerde enthousiast van zijn reis terug.

In zijn kerk, de 'Evangelische Methodistische Kerk van Montevideo' hield hij een 490 aantal toespraken waarin hij de verworvenheden van Marxisme en Communisme aanprees (vgl. een verslag in de krant El Pais, 31 juli 1964). In deze jaren onderhield Castro ook goede contacten met de Communistische Partij van Uruguay (PCU). Tegenover de communistische schrijver Hector Borrat gaf hij te kennen, dat 'het Socialisme een oordeel van God is' en dat de kerk ervoor moet zorgen dat de doeleinden ervan in de maatschappelijke orde kunnen worden verwezenlijkt.

In augustus 1965 nam Castro deel aan beraadslagingen van het Uruguayaanse Volkscongres, een PCU aangelegenheid, dat door vier Sovjetrussische 'deskundigen' werd bijgewoond. In december 1965 wilde Castro de communistische 'Vereniging van Culturele Organisaties' alsmede PCU-secretaris-generaal Rodney Arismondi uitnodigen voor het organiseren van een speciale bijeenkomst in zijn kerk, welke bijeenkomst echter door de regering werd verboden (El Popular, 15 december 1965).

In diverse kranten-interviews, o.a. met het Socialistische weekblad Izquerda, gaf Castro in de tweede helft der zestiger jaren te kennen geen problemen te zien in de samenwerking met marxisten voor het bereiken van gemeenschappelijke doeleinden (Izquierda, 9 februari 1968). In 1966 stond hij een interview aan het communistische blad Epoca af, waarin hij zijn bewondering voor Camilo Torres, de Columbiaanse priester die samen met de communisten de wapens tegen de regering opnam, uitsprak (Epoca, 4 april 1966).

Castro legde ook bewondering aan de dag voor de terroristische beweging der 'Toepamero's, die een pro-Cubaanse oriëntatie heeft. In 1970 kwam Castro in het nieuws nadat hij wegens contacten met Tupameroleider Andres Felix Cultelli Chiribad, was gearresteerd (13 augustus 1970). Castro verklaarde echter dat het hem vooral te doen was om de vrijlating van door de Tumpamero's gegijzelde Amerikanen.

Dat Castro tegenover de Tupamero's sympathiek stond, was in Uruguay geen geheim en het vormde één van de belangrijkste redenen, dat hij het land moest verlaten (waarna hij vervolgens tot directeur van de Commissie voor Wereldzending en Evangelisatie werd benoemd).

In 1972 bood Castro onderdak aan een Tupamero terrorist die een voormalig Uruguayaanse onderminister van buitenlandse zaken had vermoord. Overigens gebeurt het wel meer dat kerkelijke functionarissen of theologen het voor terroristen opnemen. De Berlijnse bisschop Kurt Scharf en de Berlijnse theoloog Helmut Gollwitzer hadden goede contacten met leden van de Baader-Meinhof groep (Gollwitzer sprak zelfs op het graf van Ulrieke Meinhof) en in de Verenigde Staten heeft de 'Riverside Church' van ds. William Sloane Coffin onlangs besloten vluchtelingen en radikalen uit Midden-Amerika illegaal onderdak te verlenen.

Een goede vriend van Emilio Castro, Julio de Santa Ana, die ook binnen de Wereldraad van Kerken een belangrijke functie heeft vervuld, verstrekte via het pro-Moskou gezinde ISAL gelden aan de Toepamero's en maakte in 1977 deel uit van een Toepamero-delegatie naar Cuba. De Wereldraad publiceerde onlangs een aantal boeken van De Santa Ana. De vraag is natuurlijk of Castro nog steeds zo denkt zoals hij in de zestiger en zeventiger jaren dacht. Mijn indruk is, dat zijn denkwereld niet wezenlijk is veranderd. Hij is een groot bewonderaar van Ernesto Cardenal en het 'Nicaraguaanse experiment'. In het interview dat ik in juli met hem had, nam hij het wederom voor de bevrijdingstheologie op. Hij noemde het 'volstrekt oneerlijk' om in het geval van Nicaragua over het onderdrukken van de godsdienstvrijheid te spreken. Er zijn toch priesters die in de regering zitten? !

Ook in zijn toepspraak tot het Centraal Comité refereerde hij meermalen aan de toch niet geheel onomstreden zendingsconferentie van Bangkok uit 1973.

Wel is het zo, dat de verpakking van Castro's denkbeelden iets fraaier is geworden, want alleen zo kan hij aantrekkingskracht op de wereld der 'evangelicals' uitoefenen. Castro ziet zichzelf nadrukkelijk ook als 'evangelical', in ieder geval als iemand met een 'bekeringservaring'. Maar de vraag is tot wie hij zich het méést heeft bekeerd: tot een neo-marxistisch evangelie, gerelateerd aan de theologie van de bevrijding of tot de Christus der Schriften die geen ander Evangelie toestaat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen