Calvijn en de koningspsalmen (1)

Onder de psalmen die onder ons uitermate geliefd zijn behoort zeker de groep die we gewoonlijk aanduiden als de koningspsalmen. Wij verstaan daaronder die psalmen waarvan de auteur een bepaalde heerserspersoonlijkheid is of waarin een bepaalde vorst bezongen wordt.

Deze psalmen worden gaarne gelezen en ook gezongen in de eredienst. Wie denkt niet aan psalm 21, die juist in de diensten rondom Pasen nogal eens gezongen wordt: 'O, Heere, de Koning is verheugd, om Uw geducht vermogen, Uw heil zweeft Hem voor ogen'.

Wie denkt verder niet aan ps. 72, die op menige zendingsdag aangeheven wordt: 'Geef Heer, de Koning Uwe rechten en Uw gerechtigheid, aan 's Konings Zoon, om Uwe knechten te richten met beleid?' En: 'Dan zal na zoveel gunstbewijzen 't gezegend heidendom 't Geluk van deze Koning prijzen. Die Davids troon beklom'.

Hoe dienen nu deze psalmen te worden uitgelegd? Gaat het er uitsluitend om dat wij de historische achtergrond moeten proberen te achterhalen van deze liederen? En ze vervolgens interpreteren vanuit de specifieke situatie van de betrokken Oud-Testamentische koning? De meeste moderne uitleggers denken van wel. Zij willen in het algemeen van een diepergaande strekking van het genre Oud-Testamentische liederen niet weten. Van een messiaans-eschatologische duiding van deze psalmen bijvoorbeeld zijn velen afkerig.

In het algemeen staan zij negatief ten opzichte van een christologische uitleg van de koningspsalmen, zoals deze vanaf de tijd van de kerkvaders toch in zwang is geweest. Iemand als de Oud-Testamenticus Ewald bijvoorbeeld bestempelt Ps. 110 als een koningsorakel en niet meer. Wanneer wij evenwel in de Schrift thuis zijn, weten we dat verschillende van deze psalmen in het Nieuwe Testament worden geciteerd. Waarbij de evangelisten en apostelen deze uitnemende liederen menigmaal uitleggen als betrekking hebbend op Christus en Zijn Koninkrijk. Met andere woorden: uitgaande van de eenheid van Oude Testament en Nieuwe Testament - sinds Calvijn een constitutief element in de gereformeerde tradi­tie - moeten wij veronderstellen dat de inhoud van veel koningsliederen de waarde en betekenis van een aards koningschap verre overtreft. En dat in de profetie door de dichters onder het Oude Verbond reeds de grootsheid en luister van het koningschap van Christus bezongen wordt.

Alleen: dan blijven nog allerlei vragen over. Mogen we de koningspsalmen alleen christologisch interpreteren, indien het Nieuwe Testament daartoe aanleiding geeft? Dienen we aan de historische kontekst van de betrokken psalmen geheel voorbij te gaan en zonder meer elk detail over te brengen op de grote Koning en Zijn Rijk? In welke zin moeten wij dan bijvoorbeeld Ps. 72 opvatten waar van de bezongen koning gezegd wordt: 'En hij zal leven; en men zal hem geven van het goud van Scheba, en men zal gedurig voor hem bidden; de ganse dag zal men hem zegenen' (vers 15)?

We kunnen ons nauwelijks voorstellen dat de Koning van de Kerk Die tevens de biddende Hogepriester van Zijn gemeente is, onze voorbede behoeft. U merkt: Zelfs indien wij niet meegaan met de opvatting van moderne uitleggers die zich in hun interpretatie beperken tot een louter belichten van de historische achtergrond, waarbij zij deze liederen plaatsen in de kultus van Israël en als één van de belangrijkste aspecten van de Oud-Testamentische koningspsalmen het troonbestijgingsfeest beschouwen.

Zelfs indien wij deze liederen in beginsel vervuld zien in de grote Koning, Die van Israëls God is gegeven, zijn alle moeilijkheden nog niet weggenomen. Willen wij althans recht doen aan de overgeleverde tekst en aan het getuigenis van de Heilige Schrift als geheel. Het is daarom wellicht goed een ogenblik te luisteren naar de stem van één van de Reformatoren, te weten Calvijn. Hoe is zijn visie en concrete interpretatie van de koningspsalmen geweest?

Wij willen proberen in een aantal artikelen op die vraag een antwoord te vinden aan de hand van zijn uitleg van psalm 45, ps. 72 en ps. 110.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen