Boekbespreking

Marinus en Hettie Bolkestein-van Binsbergen, Pastoraat aan vrouwen, uitg. Ten Have, Baarn, 63 pag., prijs ƒ 10, —.

Dit geschrift is bestemd voor allen op wie een beroep kan worden gedaan om pastoraal bezig te zijn met vrouwen: predikanten, priesters, hulppredikers, pastorale medewerkers of ouderlingen. Het gaat de schrijvers om één uitgesproken vorm van pastoraat aan vrouwen. Geen pastoraat als hulp bij rouwverwerking. Of pastoraat in tijd van ziekte om enkele voorbeelden te noemen. Want zulke vormen van pastoraat hebben niet speciaal vrouwen nodig, maar kunnen evenzeer nodig zijn voor mannen. Nee, het gaat de schrijvers om 'vrouwen, die in verband met hun vrouw-zijn pastoraat behoeven'. De auteurs zijn van mening dat in onze maatschappij veel vrouwen lijden aan hun vrouw-zijn. En dat kan aanleiding zijn tot pastoraat. Uitgangspunt voor de overwegingen in dit boekje is dat hoe langer hoe meer vrouwen zich in de huidige samenleving zich gediscrimineerd voelen en zich bewust worden van hun achteruitzetting. Zij lijden eronder en verzetten zich er tegen. Na een inleidend hoofdstuk volgt een schets van de situatie waarin vrouwen zich vandaag bevinden op de terreinen van maatschappij, gezin en kerk. We leven nog steeds in een patriarchaal opgebouwde maatschappij. Aan de man komt het openbare leven toe en de vrouw behoort in het huishouden. De vrouw is aan de man ondergeschikt. In zo'n maatschappij is de vrouw vaak meer middel dan doel, meer een ding dan een persoon. Veel vrouwen lopen zodoende met een minderwaardigheidscomplex rond. Wat wil nu het feminisme waar de schrijvers het van harte mee eens zijn? Geen vermannelijking van de vrouw. Maar naast de man vrouw zijn en als vrouw functioneren. Het feminisme zoekt een cultuur door mannen én vrouwen gestempeld. Een cultuur van de complete mens: een 'holistische' cultuur. Niet een cultuur van een halve mensheid, maar van een hele. Bevrijding van de vrouw zal dan ook bevrijding van de man tot gevolg hebben. In onze tijd zien we een botsing van twee werelden: de patriarchale die er eeuwenlang is geweest én de heel-menselijke, die er komen moet. De auteurs juichen het toe dat sinds 1970 in de wetgeving de man niet langer als het hoofd van de echtvereniging wordt erkend. Maar dat wil nog niet zeggen dat daarom alles verbeterd is in de gezinnen. In veel huwelijken geldt de regel dat de vrouw er is terwille van de man, om zijn sexuele behoeften te bevredigen, om zijn huishouding te verzorgen, om zijn maatschappelijke carrière mogelijk te maken. Het verzet hiertegen moet worden gestimuleerd. De vrouw dient een meer bevredigend leven te krijgen door bij een werkkring buitenshuis of door haar opleiding te voltooien. Dat vraagt om een mentaliteitsverandering van de man. De man moet maar eens meer in zijn huwelijk investeren dan hij gewend is te doen. Tenslotte, de situatie in de kerken is voor de vrouwen een droevige. Vraagstuk van de ambten die voor de vrouw gesloten blijven in de Rooms kerk en in de rechtse kerken en gemeenten wijst er op. In kerkelijke kring blijft men bovendien aan de vrouw de klassiek-patriarchale plaats toewijzen: in huis en daarbuiten hoort ze niet.

In dit verband poneren de auteurs de stelling dat de bijbel in de patriarchale cultuur thuis hoort en daar duidelijke sporen van draagt. Er heerst in veel kerken een vrouw-vijandige sfeer. Valt in de allereerste periode van de christelijke kerk een tijd van ruimte ook voor vrouwen binnen de gemeente te constateren daarna, is de kerk al spoedig een mannen-kerk geworden.

Welnu, duidelijk is waar de auteurs heen willen: aan deze medemensen, de vrouwen onder ons, is pastoraat dringend geboden. Naast economisch zwakken, naast gekleurden staan ook de vrouwen als gediscrimineerden en ze hebben pastorale hulp van de kerk nodig. Voor ons voor wie de Schrift gezag heeft ook in deze vragen ligt de clou van dit boekje in de beantwoording van de twee vragen die de auteurs zelf formuleren: a) in hoeverre is de bijbel patriarchaal? en b) welk gezag heeft dat patriarchalisme dan voor ons? Het antwoord op de eerste vraag luidt: de bijbel is een patriarchaal boek, het is vanuit mannelijk gezichtspunt geschreven. De vrouw is de ondergeschikte, de dienstbare. Het antwoord op de tweede vraag gaat op deze lijn voort. De patriarchale levensorde die we in de bijbel tegenkomen hoeft door ons mensen van de twintigste eeuw niet slaafs nagevolgd te worden. De Bijbel is ook mensenwoord ingegaan in en doorgetrokken van de eigentijdse opvattingen. Een biblicistisch beroep op de Schrift lijkt schriftgetrouw, maar kon weleens zeer onschriftuurlijk zijn. Ik moet ophouden de gedachten uit dit boek weer te geven. Ik denk dat de kern van het meningsverschil tussen hen die het feminisme aanhangen zoals de auteurs in dit boek én de groep christenen die het feminisme verwerpen ligt in de vraag en het antwoord op deze vraag: is de scheppingsordinantie waarop bijv. Paulus zich beroept discriminerend te noemen tegenover de vrouw? De auteurs menen van wel, zo heb ik begrepen. Veel vrouwen echter vinden dat met de hand op de Schrift niet. Ik geef toe: er zijn misstanden geweest én gehandhaafd met een beroep op de bijbel, ten onrechte helaas. Ik ontken dan ook niet talloze waarheidselementen die dit boekje bevat.

Tenslotte vind ik dat de auteurs veel te argeloos het feminisme toejuichen. Deze beweging brengt het heil voor veel vrouwen beslist niet. In veel gevallen heeft het talloze huwelijken ontwricht en onheil over kinderen uitgestort. Men kan niet risicoloos de lijnen door God gesteld overschrijden, denk ik dan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen