Omgaan met uitkeringsgerechtigden

Omgaan met uitkeringsgerechtigden is een vraag die velen bezig houdt. Veel diakonieën stellen deze vraag. Wat kunnen wij doen? Wat is onze taak als kerk en wat doen wij als iemand vraagt om financiële ondersteuning? De zaak is niet eenvoudig. Reden, voor de Provinciale Diakonale Commissie in Gelderland om een brochure uit te geven met als onderwerp: 'Omgaan met uitkeringeringsgerechtigden, een praktische handreiking'. Deze brochure is aan alle diakonieën in Gelderland toegezonden. Het gaat hier om een kleine handreiking voor diegenen, die daadwerkelijk in eigen gemeente aktiviteiten op dit terrein willen opzetten. Op enkele aspekten wil ik in dit artikel nader ingaan.

Bij de opzet voor deze brochure is als uitgangspunt genomen de uitgave van de Generale Diakonale Raad te Driebergen en het Algemeen Diakonaal Bureau te Leusden. Een brochure over: 'De diakenen en de gevolgen van de ekonomische teruggang'. In deze uitgave komen zeer essentiële onderwerpen aan de orde, die zeker als basis kunnen dienen voor het onderlinge gesprek. De brochure van de Provinciale Diakonale Commissie (PDC) sluit hierop in haar brochure aan door met name enkele praktische zaken onder de loupe te nemen.

Waarom?

In het eerste hoofdstuk gaat het om de vraag: 'Waarom aandacht voor uitkeringsgerechtigden? ' Aan de hand van een praktijksituatie wordt een beschrijving gegeven van een werknemer, die werkloos wordt en in de WW terecht komt. Van zijn inkomen moet het eerste halfjaar 20% worden ingeleverd. Nu blijft hij werkloos en komt dan in een andere regeling terecht, namelijk in de WWV waarbij het uitkeringspercentage wordt vastgesteld op 75%. Deze regeling geldt voor een periode van twee jaar. De beschreven persoon blijft werkloos en komt na die twee jaar weer in een andere regeling, namelijk de RWW, een minimum-uitkering op bijstandsniveau. Een fikse inkomensachteruitgang. Dit brengt problemen met zich mee. Het eigen huis komt in het geding, de aflossing van de auto wordt moeilijk, alles lijkt opeens veel duurder geworden te zijn zoals het gas en het elektra, de tijdsbesteding gaat parten spelen. Bij dit praktijkvoorbeeld komt dan de volgende vraag naar voren: 'Als we dit verhaal proberen in te leven, signaleren we een aantal problemen. Welke zijn dat?' Een vraag om inzicht te krijgen in de problematiek van de uitkeringsgerechtigden. Wanneer we met deze vraag bezig zijn, kijken we niet - zoals zo vaak gebeurt - tegen de buitenkant aan, maar krijgen we zicht op de situatie van binnenuit. Het gaat erom, dat we de problematiek niet alleen signaleren, maar ook zien! Daarmee zelf geconfronteerd worden en er ook daadwerkelijk deelgenoot van worden. Er is aandacht nodig, voor diegenen die afhankelijk zijn geworden, die op anderen aangewezen zijn. Hier komen wij op het terrein van de ontmoeting met de ander. Het dragen van elkaars lasten (Gal. 6 vers 2). Hier spreekt het liefdegebod, ja hier spreekt zelfs meer, namelijk: 'De ander uitnemender achten dan mijzelf (Fil. 2 vers 3b). Aandacht dus vanuit de opdracht. De opdracht van: 'Gij zult...!'

Nodig zijn

Hierbij de vraag: Wat betekent nodig zijn, of beschikbaar zijn voor de ander eigenlijk en wat is er nodig en waarom is het nodig om de ander werkelijk te ontmoeten? Eveneens wordt hier verwezen naar de kerkorde en wel artikel 1 van Ordinantie 15 over het diakonaat: 'b. het diakonaat krijgt onder andere gestalte in het betrachten van onderling dienstbetoon; het verlenen van bijstand, verzorging of bescherming aan hen, die dat behoeven'. In het tweede hoofdstuk van de brochure wordt een opsomming gegeven van de verschillende groepen van uitkeringsgerechtigden, waarbij aan het eind van dit hoofdstuk de vragen worden gesteld: Welke mogelijkheden zien wij om mensen te helpen op de juiste wijze om te gaan met de beperkte middelen en hoe helpen wij mensen, om door de beperkte middelen tot verandering van het levenspatroon te komen? In het derde hoofdstuk wordt ingegaan op de vraag op welke wijze wij in kontakt kunnen komen met de uitkeringsgerechtigden. Allereerst gaat het om het verkennen van onze omgeving. Zelf op zoek gaan en ogen en oren de kost geven. Als diakenen en gemeenteleden in een wijk of straat kijken naar elkaar en omzien. Een dergelijke stap vraagt om aandacht binnen de gemeente zelf. In de prediking, op een gemeenteavond, tijdens een diakonie- en/of kerkeraadsvergadering, huisbezoek en via het kringwerk. Daar immers ontmoeten wij elkaar, bevragen wij elkaar, hebben wij oog voor elkaar. Belangrijk is het dat wij onze informatie aan elkaar doorgeven. Daarnaast kunnen aan konkrete plannen worden gedacht, zoals het instellen van een werkgroepje met als taak het helpen bij het schrijven van sollicitatiebrieven, mogelijkheden onderzoeken voor vrijwilligerswerk, opzetten van samenwerkingsmogelijkheden met b.v. de sociale dienst, het begeleiden van gezinnen in overleg met b.v. de maatschappelijke dienstverlening, publiciteit verzorgen, het organiseren van bijeenkomsten voor baanlozen en andere niet-aktieven (b.v. gehandicapten, bejaarden, WAO-ers), het opzetten van een informatiemarkt, advertenties uitknippen uit verschillende kranten enz. enz. Het volgende hoofdstuk gaat in op de vraag: 'Hoe speel je in op vragen om financiële bijstand? ' Belangrijk is hier het oppassen voor oude bedeling in een nieuw jasje en de kerk is geen uitkeringsinstituut. Enkele aandachtspunten zijn de volgende vragen: Hoe zijn de financiële problemen ontstaan, zijn alle voorliggende voorzieningen goed nagegaan, kan de bank mogelijk iets doen, breng de situatie van het gezin of de persoon goed in beeld en analyseer het bestedingspatroon. Tot slot: Denk er vooral ook aan, dat er ook mensen zijn die willen uit proberen! Wees daarom ook nuchter en zakelijk. Uitvoerig aandacht in de volgende hoofdstukken over de kennis en inzicht, die nodig is van de sociale wetgeving. Een beschrijving wordt gegeven van de taak en werkwijze van een sociale dienst en haar doelstelling. Tevens wordt verwezen naar instanties, waar men terecht kan voor materiaal inzake de uitkeringsregelingen.

Praktijk

In de laatste twee hoofdstukken worden enkele praktische opmerkingen gemaakt over de relatie met uitkeringsgerechtigden, de benadering en hulpmogelijkheden. Het gaat om en voor mensen en vooral met de mensen zelf. Wij zijn in de eerste plaats diaken, dienaar dus. Dat in dienst staan van de medemens vraagt om veel wijsheid, en, wat vooral uitermate belangrijk is: voorzichtigheid. Voorzichtigheid houdt in: niet bevoogden, d.w.z. niet de verantwoordelijkheid van de hulpvrager over gaan nemen. Regel daarom nooit iets, hoe klein het ook blijkt, zonder dat de hulpvrager dit weet; het kan namelijk de relatie met de hulpvrager schaden en dat betekent in de meeste gevallen: de kerk krijgt de schuld...! Wij moeten juist in die situaties vermijden, dat het mens-zijn verschraalt tot volledige afhankelijkheid en onmondigheid, zodat die mens niet in staat zou zijn een zelfstandig individu te blijven, als een uniek schepsel van God. Wie werkelijk dient vanuit de opdracht, mag weten dat hij of zij van dienen niet armer wordt, maar juist veel rijker! Dient elkander (eik-ander) dan in liefde! De brochure is verkrijgbaar bij: Provinciale Diakonale Commissie, Postbus 1238, 6801 BE Arnhem, tel. 085-456047.

A. Peters, diakonaal consulent

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen