De karavaan trekt verder

De hervormde synode hield zich vorige week - gewoontegetrouw - weer met het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV) bezig, en wel aan de hand van de 'Tweede voortgangsrapportage; de kerken en het IKV 1982/1984'. In het nummervan vorige week gaven we een korte samenvatting (van het hervormd persbureau) van de stukken. Daarom nu slechts een greep uit de discussie.

Diaken D. G. van Vliet, Wilnis, laakte het IKV omdat het spreken van de kerk hier niet gefundeerd was op de Schrift en in de gemeente.

Ds. W. Dekker, Rosendaal, vertegenwoordigende een classis waarin Woensdrecht ligt, vroeg zich af of er niet een 'veld van overeenstemming is waar diegenen, die aan weerszijden van het prikkeldraad staan, elkaar ontmoeten'. Hij pleitte voor leefbaarheid tegen cynisme en doodsaanbidding.

Diaken W. Seldenrijk, Apeldoorn, vroeg het IKV of er ook grenzen zijn aan acties en of het IKV zelf niet bezig is - vanwege aandrang tot burgerlijke ongehoorzaamheid - de parlementaire democratie aan te tasten.

Dr. K. Blei, Haarlem, blij zijnde met het IKV, laakte intussen dat raillerend over het ICTO als 'politieke club' gesproken werd. We hebben als synode gezegd dat het gesprek met ICTO en HBV gevoerd moest worden. Dit bevordert echter de dialoog niet. 'Zelfs al zou het ICTO een politieke club zijn, spreek ze dan op de doelstelling aan.' Het gaat niet aan de ethische doordenking van de problemen voor het IKV te monopoliseren. Verder laakte hij de no­ titie van de Raad voor de Zaken van Overheid en Samenleving (ROS), die het IKV nog meer in de richting van de politiek wil duwen.

Oud. J. V. d. Brugge, Kampen, stelde dat in 1966 het IKV onder eigen verantwoordelijkheid vragen van oorlog en vrede zou bestuderen. Na 10 jaar was er echter geen sprake meer van een beraad maar van een beweging. Deze beweging heeft de gemeenten overvallen. Aan de kerken werd een beweging opgedrongen, die ze niet wenste. Duidelijker kan de tweespalt tussen het IKV en de kerken niet worden verwoord dan in de stelling dat de kerk een confessionéél-nee en het IKV een politiek-nee laat horen inzake kernbewapening. Verder betreurde hij dat het ICTO en het HBV niet als gelijkwaardige gesprekspartners van (door) het IKV werden erkend.

Ds. L. van Lingen, Ter Apel, vond het IKV geen zorgenkind van de kerk maar de kerk het zorgenkind van het IKV. 'Help ons nog een handje en maak de stappen niet te klein, zodat we niet telkens stil dreigen te staan', zo adviseerde hij het IKV.

Oud. J. V. Lokhorst, Gouda, achtte blokkades niet passend bij de kerk. Hij stelde heel scherp dat er een fundamentele tegenstelling is tussen hen die het IKV beleid aanhangen en hen die menen dat het marxisme demonisch is. De ROS, die het IKV beleid versterkt, bevordert - zo stelde hij - de verkettering.

Ds. R. H. Kieskamp, Leerdam, meende dat in het kerkelijk getuigenis op het komende oordeel Gods gewezen moest worden. De kerk heeft dan verder een bood­schap van behoud in Jezus Christus, waarvan buitenkerkelijken verwachten dat dit de eigenlijke boodschap van de kerk zal zijn. Ambtelijk zal de kerk naar buiten meer ingetogen moeten gaan spreken en meer aandacht moeten geven aan haar eigen unieke gestalte. Het IKV is intussen meer een beraad van kerkelij ken dan van kerken geworden. In een motie vroeg hij de relatie tot de kerken te herzien.

Ds. W. W. Verhoef, Vlaardingen, stelde dat wie evangelie zegt, ethiek zegt, wie ethiek zegt ook macro-ethiek zegt en wie ethiek zegt ook politiek zegt. Het bloed van het Lam heeft alles met de politiek te maken. Het nucleaire verzet tegen het Oost-Europese marxisme (zoals hij bij oud. Van Lokhorst ontwaardde) noemde hij 'ketterij'.

Oud. C. M. E. van Schelven, 's Gravenhage (Waalse gemeenten), stelde dat door het IKV de splijtzwam in het kerkelijk leven is geworpen. Hij betreurde de politisering van het kerkelijke leven.

Oud. J. H. Vos, Wageningen, diende een motie in daartoe strekkende dat de kerk zou besluiten het IKV te verzoeken geen aansluiting te zoeken bij de activiteiten van de Beweging Weigering Defensiebelasting en geen informatie daaromtrent te verschaffen.

Diaken N. A. de Waal, Alblasserdam, zei letterlijk: Wie de vredeskrant en de beide voortgangsrapportages van het IKV gelezen heeft moet vaststellen dat er nogal wat woorden en nogal wat tijd gaan zitten in de onrust, die zich vooral in de kerken voordoet als het IKV ter sprake komt. Ik heb de stellige indruk dat de eigenlijke taakstelling hieronder weleens lijdt.

Als de polarisatie dan inderdaad zo omvangrijk en hardnekkig in de kerkelijke gemeenten leeft is een analyse van de oorzaken noodzakelijk. Een kernprobleem daarin is vooral de verhouding politiek en kerk.

De ROS vat het samen met deze woorden: 'Kerken spreken een confessioneel nee uit, het IKV spreekt uit een politiek nee. De inbreng van beiden leidt/leidde tot een breed maatschappelijk nee'.

Aan deze benadering ligt een tweedeling ten grondslag namelijk het onderscheiden van een beraadsfunktie en een bewegingsfunktie. Wie de hergeformuleerde taakstelling leest moet toch vaststellen dat de beraadsfunktie moet overheersen over het aktiekarakter. Echter wat is de werkelijkheid? Een aktiebeweging. Meer niet. Aktivistisch. Gelovend in massale optochten, politieke lobby (eenzijdig gericht op het CDA!) en irriterende uitingen van haar secretaris. Ik heb in dat opzicht grote bewondering voor de voorzitter van het IKV. Nu hij toch aftreedt in het voorjaar 1985 kan deze man, gelet op zijn brandblus-ervaring, ongetwijfeld zonder verdere vooropleiding benoemd worden als vrijwillige brandwacht van de universiteit van Groningen.

Het aktiekarakter komt principieel tot uitdrukking m.i. maximaal in IKV-kernschrift nr. 4 en wel in de meningsvorming rond burgerlijke ongehoorzaamheid. Men beperkt dit vraagstuk tot 'de mate van belemmering van gevallen belissingen'. Mijn kritiek richt zich hierop dat kerkleden wel worden opgeroepen, expliciet, tot aktie n.a.v. gevallen besluiten, maar dat voorbijgegaan wordt aan de geweldige mogelijkheden die je hebt als lid van een politieke partij. Ik vind het een verantwoordelijkheid van het IKV ook een positieve bijdrage te leveren aan de basis van onze democratie, nl. politieke partijvorming. De politiek is geen tegenkracht. De politiek zijn wij! Ik vind dat op een beschamende wijze de geweldige waarde van onze democratische besluitvorming genegeerd wordt en dus uitgehold wordt. Christenen, en ik heb weleens gevoel met name hervormden zijn veel te laks als het gaat over de vormgeving, van hun politieke verantwoordelijkheid. Ik mag het u aanbevelen: breng theocratische normen in binnen een democratisch bestel. Een positieve impuls voor christelijke partijvorming mag vandaag weleens gegeven worden. Het oplopen van het IKV tegen genomen besluiten holt de democratie de facto uit! Ik protesteer daar sterk tegen. Het IKV betuttelt mij en kleineert mijn eigen verantwoordelijkheid. Dit element ontbreekt volkomen in de analyse van de spanningen. Laat de bezinningen prevaleren, conform de taakstelling, boven de aktie.

'Laat uw woord vlees worden, kerken!' Aldus haar secretaris. Wat een banale, verwerpelijke gedachte. Onmogelijk ook. Het Woord is vleesgeworden en heeft onder ons gewoond! In dat spoor gaan we.

Wie echter nu konkludeert dat ik de opdracht tot bezinning rond vrede verwerp, vergist zich. Dit is een legitieme bijbelse verantwoordelijkheid. Via het IKV zie ik echter geen mogelijkheden meer. Zij heeft, met name sinds 1977, aangegeven in woord en daad deze verantwoordelijkheid niet te kunnen/willen dragen op een voor ons, kerk, herkenbare wijze. Het IKV weigert dat principieel. Het kontakt te blijven intensiveren, daaraan is een grens. Ik ga voorbij aan de m.i. te vergoeilijkende kritiek van de ROS. Mogelijk is een verklaring daarvoor de welhaast personele unie die er bestaat tussen de ROS en de hervormde bestuursleden in het IKV. In dat licht past de vraag: Is het wel juist om de ROS de rapportage te laten verzorgen. Zij is veel te betrokken bij het IKV om afstand te kunnen nemen. Dit impliceert echter wel dat er binnen de ROS wel de know-how aanwezig is (en wie zou daaraan twijfelen gelet op hun werkgebied) op het vlak van vrede en veiligheid.

Ik wil recht doen aan zowel IKV als onze eigen kerkelijke verantvvoordelijkheid. (Er bestaat binnen onze kerk ook al een studiekommissie als uitvloeisel van de motie-Vreekamp.) Daarom dien ik een motie in die gericht is op toenemende verzelfstandiging van het IKV maar tegelijk met behoud van onze eigen taak op het vlak van het beraad. Ik stel u voor de formeel-kerkelijke banden door te snijden om juist het IKV de gelegenheid te bieden zich te ontwikkelen naar eigen inzichten, niet gehinderd door een lastige ouder, de kerk. Soms is dat beter, nu is dat zeker beter. Nu, want er zijn geen grote akties te ontwikkelen op korte termijn. Er is wat rust op het 'kernwapendiscussiefront'. Kan het IKV dan ook zelf antwoorden op de vraag: Wilt u een grotere zelfstandigheid?

De inhoud van de motie luidde

De Generale Synode in vergadering bijeen op 23 november 1984 overwegend - dat de door de ROS verwoorde gedachte (pag. 3 begeleidende notitie) dat een vredesbeweging eigen organisatievormen vraagt juist is.

Besluit: de banden met het IKV te herzien op een zodanige wijze dat het IKV zelfstandig wordt door naar hervormde bestuursleden uit het IKV terug te trekken, met behoud van de bezinning rond de vraagstukken van vrede en veiligheid binnen de kerk door deze opdracht uitdrukkelijk te kennen aan de ROS.

Verder bedankte mevr. G. Oorthuys, 's Gravanhage dankbaar over betere contacten tussen het IKV en de kerken, onderstreepte ds. J. Monteban, Zelhem, één van de oudste evangeliewoorden 'hebt uw vijanden lief' en stelde oud. kerkvoogd C. Vonk, Olst, dat het IKV geslaagd is in de bewustmaking en dat confessioneel handelen begint als we de kerk uit gaan.

Besluit

Bij de besluitvorming haalden de moties het niet. Als het erop aan komt blijkt een fors deel van de kerk in principieel beslissende zaken te staan tegenover een meerderheid, die er toch voor zorgt dat de karavaan verder trekt. Zo trekt ook het IKV verder. Van de Hervormde synode mag het IKV, zijnde een vredesberaad van óók de Ned. Herv. Kerk, verder, zij het met de uitnodiging om zorgvuldig te zijn in de relatie met de kerken en aan die relatie met de kerken - gezien de spanningen die gegroeid zijn - bijzondere aandacht te blijven besteden.

Men zou wel eens willen weten welk deel van de meelevende kerk meerderheid en minderheid echt vertegenwoordigen!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen