Gereformeerd en dopers

Er is voor het gereformeerd protestantisme in ons land alleen toekomst als de doperse dwalingen uitgezuiverd worden en men weer waarlijk gereformeerd wordt. Hierin ligt een basis voor eenheid en een mogelijkheid om alle verwarring te boven te komen. Dit zei dominee K. Exaito te Benthuizen woensdag te Zeist op de predikantenvegadering van de gereformeerde bond in de Nederlandse Hervormde Kerk waar hij sprak over 'Gereformeerd en dopers'.

Dit thema was kortgeleden op een hoofdbestuursvergadering van de gereformeerde bond aan de orde gekomen naar aanleiding van allerlei doperse verschijnselen binnen de eigen beweging. Dit vraagstuk gaat overigens niet alleen de Hervormde Kerk aan maar alle kerken in ons land, aldus Exalto. Hij noemde het subjectivisme (een kenmerk van de 16e-eeuwse dopersen) een verontrustend verschijnsel, dat tegenwoordig als een vloedgolf veel kerkelijk werk overhoop haalt. Niet de door God aangereikte genade, maar het moment van belijdenis doen door de mens zelf zou het belangrijkst zijn. Exalto sprak in dit verband van een geweldige hoogmoed.

Neo-piëtisme

Hij constateerde dit subjectivisme onder meer in het 'neo-piëtisme' in kringen rond de EO. Daar wordt er de nadruk op gelegd dat de mens zelf de keuze voor het geloof moet maken. De gereformeerde opvatting is dat de mens kiest op grond van de keuze van God, namelijk de genade. Dopen op geloof heeft een wankele basis, maar dopen op de gelofte Gods een vaste basis, aldus Exalto. Met zijn betoog wilde hij tendensen signaleren en verder de mensen waarschu­wen zich niet te laten meevoeren door een sterke wind uit een bepaalde hoek, alsof alleen daar de waarheid zou zijn. Op basis van bestudering van de 16e-eeuwse bronnen signaleerde Exalto vier doperse kenmerken waarin ze van de gereformeerden in die tijd verschilden: subjectivisme, spiritualisme, dualisme en moralisme. Vooral in de visie op de doop bleef het diepe verschil in theologische opvattingen tussen de dopersen en de gereformeerden van de 16e eeuw. 

Subjectief

De dopersen gingen uit van subjectieve eisen, onder meer ten aanzien van de dienaren en de gemeenteleden. De gemeente was voor hen een zaak van vrijwillig aangeslotenen, die door de oudsten gekeurd en waardig bevonden waren. De gereformeerden kozen hun uitgangspunt in de geestelijke objectiviteit van het heil in Christus, van het Woord Gods en van het genadeverbond. Het spiritualisme van de dopersen bleek onder meer in de tegenstelling tussen de uitwendige en inwendige doop, maar ook in een figuratief verstaan van het Oude Testament. Verder wilden de dopersen in alles anders zijn dan de wereld, aldus Exalto. Guido de Brès, de geestelijke vader van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, zei dat hierdoor het evangelie bedreigd werd en dat de gewetens gebonden werden in kluisters van de wet.

De heiliging stond bij de dopersen op de voorgrond, de rechtvaardiging werd nauwelijks begrepen. Zij zetten in bij de wedergeboorte en niet bij het geloof. De dopersen wezen fel de kinderdoop af. Volgens hen hadden kinderen geen geloof. Guido de Brès en andere gereformeerde voormannen leerden daarentegen dat de kinderen er wel bij hoorden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen