Onze diakonale verantwoordelijkheid (1)

1. Inleiding

Wij leven in een tijd met veel economische en sociale veranderingen. Dit brengt voor velen de nodige spanningen met zich mee. Zoals bij iedere verandering in de maatschappij staan ook nu de kerken - en met name de diakenen - voor de vraag: Hoe moeten wij hierop reageren?

De vragen, die rond ons sociale stelsel rijzen zijn vele. ledere keer als de uitkeringen verminderd worden, komen de mensen, die van een uitkering moeten leven, voor de vraag te staan, hoe dezelfde behoeften met minder inkomsten te kunnen bekostigen. Voor een aantal personen zijn de uitgaven voor levensonderhoud meer dan de inkomsten van de uitkering. Wat te doen? Schulden maken? Leningen sluiten? Hopen op betere tijden? Minder uitgeven? En als je naar je idee het minimum al uitgeeft, wat dan? Zorgen dat je inkomsten stijgen? Aankloppen bij - bijvoorbeeld - de kerk, de diakenen?

Diakonaal gezien zijn de vragen van hen die van een - steeds minder wordende - uitkering leven in dit geval de belangrijkste. De vragen van die mensen zijn als het goed is ook de vragen, waar de diakenen zich mee bezighouden. De vraag van de diakenen is dan: Hoe houden wij ons bezig met de vragen van die mensen? Op welke manier gaan we om met hen, die door de huidige verandering in problemen dreigen te komen? Wat moeten we doen om verantwoord bezig te zijn?

Principe en praktijk

De diakenen stuiten op problemen van praktische en wan principiële aard. Wat betreft de praktische kant van de zaak: Hierover kunt u - wat de Waarheidsvriend betreft - meer lezen in het artikel van de heer A. Peters, diakonaal consulent in de Provincie Gelderland.

Dit artikel houdt zich meer bezig met de principiële kanten van de zaak. Het wil dienen als een aanzet tot bezinning in de gemeenten en met name bij de diakenen over het waarom van bepaalde diakonale reakties in deze tijd. De vraag, die wij ons stellen in dit artikel is: Hoe bepalen wij onze plaats op het gebied van het diakonaat met het oog op de vragen rond veranderingen in de sociale wetgeving. De onderwerpen, die dan aan de orde komen zijn dan: Achtergronden bij het diakonaat. Het werk van diakenen in verleden en heden, Problemen in de samenleving, Het verstaan van onze opdracht.

2. Achtergronden van het diakonaat
Oorsprong

Het diakonaat is gegrond op het werk van de Heere Jezus Christus. Hij is gekomen als Een, die dient. En diakonaat betekent dienen. Zijn dienst was er een van lijden en sterven onder onze zonden. Bij alle denken over het diakonaat zullen wij bij die dienst moeten beginnen. Immers, wat is het diakonaat anders dan ten strijde trekken tegen de gevolgen van onze zonden: honger, armoede, ziekte, pijn enz. Voor alle duidelijkheid: Hiermee wordt niet gezegd, dat degenen, die met meer gevolgen van zonde te kampen hebben, ook meer zondaar zijn dan anderen! Zo'n gedachte leidt slechts tot valse hoogmoed. De psalmen leren ons maar al te goed, dat vele vromen het - menselijk gezien - slechter hebben dan de goddelozen in hun voorspoed. Diakonaat: strijden tegen de gevolgen van de zonden. Dit kan pas echt hoopvol gebeuren, als we weten, dat de strijd tegen de macht van de zonde al gestreden is. Op Golgotha. Door Christus. Door zijn lijden, door zijn sterven en door zijn opstanding. De prikkel van de dood en de schijnbare overwinning van de hel zijn weggevaagd door Zijn dienst.

Uitwerking

Het leven in het geloof van de overwinning op de zonden wordt aangevallen door de gevolgen van die zonden zelf, die wij nog steeds doen. De strijd daartegen zou een hopeloze en zinvolle en zelfs een schijnheilige zijn, als we niet eerst zelf onze zonden belijden voor God. Maar dan mogen we steunen op de overwinning ook op onze zonden door Christus. Zo gezien is diakonaat niet 'jezelf van je beste zijde laten zien', maar vanuit de belijdenis van je zonden door Gods kracht de gevolgen ervan te lijf gaan in de wetenschap en de hoop, dat het kwaad in principe al overwonnen is. Zo mogen wij met de middelen, die ons ten dienste staan, wegen en mogelijkheden zoeken om temidden van al die gevolgen van de zonden ook metterdaad de liefde van Christus aan elkander te bewijzen. Het thema van het diakonaat - de dienst van Christus - heeft al in de eerste gemeenten in de bijbel diverse variaties aan uitwerking opgeleverd. 'Het' diakonaat - overal en altijd op dezelfde manier - bestaat niet. We kennen de voorbeelden van het samen delen en samen leven in de gemeente te Jeruzalem (Hand. 2), het onderlinge dienstbetoon (1 Cor. 12), de collecte voor Jeruzalem (2 Cor. 8 en 9), de oproep om goed te doen aan allen vanuit de geloofsgemeenschap (Gal. 5) en de oproep tot barmhartigheid en mededeelzaamheid (Hebr. 13). Georganiseerd diakonaat vinden we in Hand. 6 (aanstelling van de zeven), Rom. 12 (taken in de gemeente) en 1 Tim. 3 (eisen aan diakenen gesteld).

Inhoud

Christus heeft ons het gebod der liefde geleerd als een samenvatting van de wet en de profeten. Daar leren we dan ook meer structurele lijnen ook op diakonaal gebied. Uitgebreide aandacht wordt besteed aan de noden van weduwen en wezen, aan hen, die schulden hebben en zelfs zo in slavernij moeten leven (Lev. 25), de armen en bedelaars, en zelfs de buitenlanders, de vreemdeling in de poorten. De profeten, (b.v. Amos en, heel bekend, Jes. 10) preken de gerechtigheid Gods, die ook geldt voor de verhouding tussen de mensen onderling. Hoe God zorgt voor het leven en hoe Hij dan ook wil dat men dat zelf ook doet, daar laten psalmen als 72 en 146 prachtige voorbeelden van zien. Het blijkt, dat diakonaat, ook wel genoemd werken der barmhartigheid, zijn oorsprong vindt in Gods eis tot gerechtigheid. En die eis luidt, kort samengevat: God en de naaste liefhebben.

Zowel die gerechtigheid - het sterven onder de zonden - als de barmhartigheid - de vergeving en het leven schenken aan de mensen - zijn door Christus vervuld en worden door de H. Geest in het geloof toegepast in ons leven. Op grond van Christus' werk en wetend dat Hij het volbracht heeft, is de gemeente geroepen om deze beide eisen van Gods wet, barmhartigheid en gerechtigheid, samen als grond voor het diakonaal handelen op te nemen.

Doel

Het doel van het diakonaal bezig zijn zou men kunnen omschrijven als: Daar waar ongerechtigheid en ombarmhartigheid daadwerkelijk aan het licht komen in honger, armoede, pijn, onderdrukking en vervolgingen, in eenzaamheid, bij haat en nijd, bij teleurstellingen enz., daar dienen deze uitingen bestreden te worden vanuit het geloof, dat God de gerechtigheid heeft gegeven, omdat Hij in zijn barmhartigheid de wereld heeft liefgehad, dat Hij zijn Zoon heeft gegeven, die de gerechtigheid aan het kruis heeft volbracht.

Met de nodige schroom en niet uit op overschatting van ons zondige mensen kan men stellen, dat het doel van het diakonaat is: de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, die eenmaal gegeven zullen worden, waarop gerechtigheid woont. Dit doel, waarnaar wij moeten streven, kan door ons weliswaar nooit op eigen kracht gerealiseerd worden. Toch mag het ons doel zijn, omdat wij weten, dat de Koning eenmaal zal komen. Dan zal Hij zelf dat doel verwerkelijken en al onze kleine, menselijke, maar door God is kracht toch tekenen van hoop, van dankbaarheid door zijn koninklijke kracht heiligen. Op deze manier mogen wij daadwerkelijk bezig zijn met de oproep van Petrus om rekenschap af te leggen van de hoop, die in ons is. De hoop, die gegrond is op de belofte van Christus, dat Hij alle dingen nieuw zal maken.

Aard

Oppervlakkig gezien is diakonaal werk en algemene hulpverlening, zoals dat door veel instanties geschiedt, hetzelfde. Dit mag soms aan de buitenkant zo lijken, de aard van het werk is geheel verschillend. Dit is van belang om in de gaten te houden, als men spreekt over het vervangen van sociale uitkeringen door diakonale. De aard van het werk wordt bepaald door het werk van Christus. Niet wij maken de wereld goed, dat doet Hij. Niet wij maken de nieuwe wereld, ons doel, dat doet Hij. Niet onze kracht is de drijfveer voor ons handelen, maar de Zijne. Niet onze ideeën over 'goed doen' zijn doorslaggevend, maar Zijn barmhartigheid en gerechtigheid, die wij leren vanuit de Bijbel. Diakonaat onderscheidt zich niet zozeer van de algemene hulpverlening door de christelijke woorden, die we erbij spreken - die kunnen we ook spreken in dienst van een algemene organisatie - maar het onderscheid ligt ten diepste in de oorsprong en het doel van het werk: Christus' werk in verleden en toekomst.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen