Boekbespreking

M. Rozelaar, Het boek Job, 128 biz. ƒ 27, 50, uitg. mij. J. H. Kok, Kampen, 1984.

De auteur heeft het boek Job in Nederlandse - rijmloze - verzen overgebracht op een wijze, die diep respect afdwingt.

In een inleidend woord wijst hij op de unieke plaats die het boek Job in de wereldliteratuur inneemt. Het boek Job is geen product van Edomitische wijsheid noch ook is het van Egyptische afkomst. De schrijver is vertrouwd met de Pentateuch, de Spreuken en andere gedeelten van het Oude Testament - In het voorwoord worden de vrienden van Job als volgt getypeerd: de zachtmoedige en bezonnen Elifaz, de ijdele mooiprater Bildad, de heetgebakerde Sofar en de jonge, bescheiden Elihu (er wordt wel eens geheel anders over Elihu geoordeeld). Ook de opstandigste betogen van Job eindigen veelal in gebed. - Het lijkt soms, alsof Job niets meer van God weten wil. Hij wil Hem ontvluchten, maar voor Hem vluchtende loopt hij God recht in de armen. In zijn diepste vertwijfeling ervaart hij, dat God, die hij voor zijn vijand hield in werkelijkheid zijn beste vriend was.

De schrijver verdedigt zijn taalgebruik: een dichter gebruikt een 'verheven' taal: 'Niets schiet meer in eerbied en verantwoordelijkheid tegenover dit unieke werk tekort dan een poging om het bij een modern publiek ingang te doen vinden door middel van een aan de stijl van onze hedendaagse "media" aangepaste vertaling'. Een opmerking om te onderstrepen.

Aan de voet van bijna elke bladzije zijn korte toelichtingen opgenomen; het werk sluit met een Verantwoording (24 blz.) waarin met veel verwijzing naar de grondtekst de gekozen vertaling wordt geargumenteerd. In het algemeen sluit de vertaling dicht bij de tekst aan. Een enkel voorbeeld van de vele moeilijkheden waarvoor een vertaler van het boek komt te staan; Job 5 : 7. Maar de mens wordt tot moeite geboren, gelijk de spranken der vurige kolen zich verheffen tot vliegen (St v.). Zichzelf tot onheil wordt de mens geboren, zoals de vogels tot hun hoge vlucht (aansluiting aan de Septuaginta). Fohrer vertaalt: zoals brandvonken hoog omhoog vliegen. Een voorbeeld van een moeilijke keuze tussen twee mogelijke vertalingen is h. 9 : 3 Stv. Zo Hij lust heeft om met hem te twisten, niet een uit duizend zal hij Hem antwoorden. Rozelaar vertaalt: Zo 't iemand lust met Hem een strijd te voeren / Hij antwoordt hem niet één op duizendmaal (ook de andere vertaling acht de schr. verantwoord). Hij ziet h. 19 : 25 v als een hoogtepunt. Deze zeer moeilijke tekst vertaalt hij aldus: Want ik weet vast: mijn Rechtverschaffer leeft /, al rijst Hij ook als laatste op het stof / Binnen mijn huid, die zozeer werd geschonken / vanuit mijn (zieke) vlees aanschouw ik God / Hem, die 'k aanschouw vóór mij (verschijnende) /, mijn eigen ogen zien (Hem) en geen vreemde / Smachtend vergaan mijn nieren in mijn schoot... Bij deze tekst wijst de auteur de interpretatie van Origenes, Augustinus e.a. als zou hier sprake zijn van onsterfelijkheid en opstanding of, de dood zou voor Job het absolute einde betekenen. Dit is m.i. geheel in strijd met het Oude Testament. Dwars door alle aanvechting heen blijft Job van zijn God getuigen. Er is een lijn van de lijdende rechtvaardige Job naar de lijdende Knecht des Heeren en vandaar naar de Rechtvaardige Middelaar die 'geleden heeft in de stilte en de verschrikking van de duistere nacht' (Pascal).

Een boekwerk als dit prikkelt tot lezing van het gehele boek Job; al te gemakkelijk beperken wij ons tot lezing van enkele hoofdstukken om enige hoofdlijnen te onderkennen. Het is verre van gemakkelijk een beschrijving van een zware geestelijke worsteling te volgen, maar vruchtbaar is het wel.

H. Bt.

B. J. Zijl, Het gezin-huwelijk en gezin in bijbels perspectief, uitg. Stark-Texel, 1984, 214 pag., ƒ 23, 50.

In dit boek bespreekt dhr. Zijl een groot aantal aspekten van het onderwerp huwelijk en gezin. Zo komen ondermeer aan de orde: wat zegt de Bijbel over het huwelijk en bruiloft, over opvoeding, over met name seksuele opvoeding, over voorbereiding op het huwelijk, huwelijk en kinderzegen, kinderloosheid enzovoorts. Zeer positief te waarderen is dat dhr. Zijl in alles wil uitgaan van het volstrekte gezag van de Heilige Schrift. Er is in onze tijd met zijn verwarrende veelheid van meningen grote behoefte aan oriëntatie op de normatieve bijbelse gegevens. Als bezwaar kan worden ingebracht dat Zijl hier en daar te snel conclusies trekt en te boude beweringen doet. Hierbij denk ik met name aan hetgeen hij schrijft over in vitro fertilisatie ('reageerbuisbaby') en anticonceptiva. Ten aanzien van het eerste onderwerp acht ik de stellingname van prof. Douma evenwichtiger, tewijl ten aanzien van het tweede prof. Velema en drs. Ten Hove toch genuanceerder en werkelijkheidsgetrouwer hebben geschreven. Onder dit voorbehoud wil ik het boek toch graag aanbevelen. Er staat veel goeds in.

J. Hoek

Klazien Sybrandy/Rob Bakker, Zorg jij dat ik niet meer wakker word? Vrijwillige euthanasie in de praktijk, Anthos-Boek, Baam 1984, 192 blz., ƒ 24, 50.

Dit boek bevat een pleidooi voor vrije 'vrijwillige euthanasie', waarmee echter in feite 'vrije zelfdoding' wordt bedoeld. Iemand die een duurzaam doodsverlangen kent, moet dit verlangen kunnen omzetten in realiteit zonder daarbij gehinderd te worden door wettelijke bepalingen en bevoogdende instanties. Het gaat dus om het recht op een vrije dood, die een milde in plaats van een wilde dood zal moeten zijn. Er wordt uitgegaan van het zelfbeschikkingsrecht van ieder mens over eigen leven. De mens mag zelf weten hoe en wanneer hij sterven wil. De 'hulpverlening' in de zin van hulp bij zelfdoding in de vorm van het verschaffen van middelen of inlichtingen tot beëindiging van het leven, moet geheel vrij zijn.

Aan de hand van vele schrijnende en met schrijverstalent getekende praktijkvoorbeelden wordt aan het betoog kracht bijgezet. De verkoopcijfers bewijzen dat een dergelijke emotionele benadering aanslaat bij het grote publiek. Maar het moge duidelijk zijn dat dit een verwerpelijk boek is, waarbij voor het geloof in de levende God geen plaats wordt gelaten. Een verraderlijk boek omdat onder de schijn van hulpverlening wordt gepropageerd dat mensen in hun doodswensen zullen worden gestijfd. Een gevaarlijk boek, omdat het in handen kan vallen van allerlei labiele figuren die ofwel de macabere 'wenken voor de laatste dag' (blz. 157-160) op zichzelf gaan toepassen of misschien zelfs bepaalde 'hulpverleningspraktijken' gaan opzetten, naar het voorbeeld van mevr. Sybrandy zelf.

Dit boek is 'een boek te ver'. Het is typerend voor een zekere doodsdrift in de huidige samenleving. Het roept om een positieve tegenhanger waarin alle nadruk wordt gelegd op échte hulpverlening, zodat mensen het leven weer aankunnen.

Henk Mochel, Tussen leven en dood, paradijselijke ervaringen van mensen die terugkeerden, uitg. J. H. Kok, Kampen; 54 blz. ƒ 10, — .

In het N.C.R.V. televisieprogramma 'Rondom Tien' werd aandacht besteed aan zogenaamde 'bijna-dood ervaringen'. Mensen die op de rand van leven en dood hebben gebalanceerd en zelfs 'klinisch dood' zijn geweest, maar op wie met goed gevolg reanimatie is toegepast, doen verslag van merkwaardige waarnemingen die zij hebben gedaan: bepaalde lichtende gestalten, harmonieuze kleuren, intense gevoelens van verbazing geluk en ontroering enz. Wat in boeken als van W. C. van Dam, J. C. Hampe en R.A. Moody jr. uitvoeriger aan de orde komt, vinden we hier in kort bestek. Bovendien gaat het hier over Nederlanders. Prof. W. H. Velema geeft op een en ander theologisch kommentaar. Het gaat naar zijn inzicht om een volstrekt psychisch gebeuren - iets van onze menselijke geest. Voor de eeuwigheid, het definitieve passeren van de grens tussen leven en dood, helpen deze ervaringen niet verder. Daarvoor zijn en blijven we uitsluitend aangewezen op het Woord van God.

J. Hoek

Harry Stroeken, Psycho-analyse, godsdienst en Boisen, uitg. Kok, Kampen, 165 blz., ƒ 24, 50.

Anton T. Boisen is bekend geworden als de vader van de zogenaamde Klinische Pastorale Vorming. Hij was een liberaal (vrijzinnig) theoloog, die leefde van 1876-1965. In het pastorale kontakt gaat het er volgens Boisen vooral om de mens te lezen als een levend document. Zo kan de mens tot zelf-verstaan worden gebracht. Een centrale stelling van Boisen is dat bepaalde vormen van geestesverwarring en bepaalde vormen van religieuze ervaring nauw met elkaar samenhangen. Zelf was hij jarenlang patient in psychiatrische inrichtingen. Stroeken probeert met behulp van (auto-)biografische notities inzicht te bieden in zijn persoonlijkheidssstructuur en tevens samenhang aan te tonen tussen Boisens persoonlijke ervaringen en zijn methode. Een complete bibliografie van en een uitgebreide bibliografie óver Boisen besluiten het boek. Het betreft een bewerkte versie van een proefschrift in de psychologie. Specialistische literatuur, ondanks de ondernomen poging tot popularisering.

Barbara A. Sullivan, Van eersteling tot Benjamin; Novapres, Utrecht 1984, 127 biz., ƒ 19, 90.

In dit boekje tracht de schrijfster aan te tonen dat de geboortevolgorde van elk kind in een gezin grote gevolgen heeft voor diens karakterstruktuur. Eerstgeborenen, tweede en derde kinderen, jongste kinderen of zij die 'enig kind' zijn, hebben elk hun eigen specifieke moeilijkheden en mogelijkheden. Ouders doen er ver­standig aan op dit gegeven in te spelen bij de opvoeding.

Dr. James Dobson, Liefde en discipline - basis van verantwoord ouderschap, uitg. Voorhoeve-Den Haag, in samenwerking met Stichting In de Ruimte, Soest, 166 biz., ƒ 19, 90.

De amerikaanse uitgave van dit boek 'Dare to discipline', is een best-seller waarvan meer dan een miljoen exemplaren werden verkocht. Dit boek weerspiegelt een hedendaagse trend, namelijk om weer meer nadruk te leggen op discipline, het aangeven van duidelijke regels, tegenover de zogenaamde anti-autoritaire pedagogiek. Ware liefde en geborgenheid in de opvoeding moeten rusten op de basis van redelijke en konsekwente discipline.

Het is een duidelijk geschreven boek. Zeer veel waar ouders en opvoeders hun winst mee kunnen doen, wordt hier geboden. Ten aanzien van bepaalde theologische vooronderstellingen zal men kritisch dienen te lezen.

J. Hoek

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen