De witte vlag

Hier is praten onmogelijk!

Een groep van ruim twintig dienstplichtige militairen die zowat allemaal tegelijk aan het woord probeerden te komen. De verhalen duikelden over elkaar als een kluwen rugby-spelers. Het ene verhaal probeerde het andere opzij te duwen. Hoe moet ik daar nog iets van een gesprek op gang krijgen? - dacht ik.

Het is altijd een avontuur als er Geestelijke Verzorging op het lesrooster staat. Je kunt nooit voorspellen hoe het gaat lopen. Meestal komen er mensen. Meestal ontwikkelt zich wel een gesprek tussen die mensen. Maar zo had ik het nog nooit meegemaakt. Het was een vrolijke club. Dat zag je al toen ze binnenkwamen. Ze hadden kennelijk goede zin. In de deur van het leslokaal was wat gedrang ontstaan. Ineens stonden er twee tegenover elkaar in bokshouding: 'Hé ventje! Wat wou je nou! Kom maar op met die grote mond van jou!' Het was allemaal een grap natuurlijk. Ik vond het best vermakelijk.

'Je bent hier bij de G.V.', zei ik. 'Hier kom je niet om te vechten - hier kom je om te praten!'

Die paar woorden maakten meer los dan ik dacht. Ze hadden nauwelijks een plaats gevonden of daar begon de bokser - om hem zo maar te noemen: 'Dat kunt u nou wel zeggen - maar ik kom uit een grote stad en daar moet je jezelf kunnen verdedigen. Dacht jij dat ik mijn fiets onder mijn raam vandaan laat stelen?'

Bunkers

Toen braken de verhalen los - het ene na het andere. Iemand begon te vertellen dat hij aan krachttraining deed - dan durfden ze hem niets te doen. Maar krachttraining bleek nog maar een kleinigheid te wezen. Een ander vertelde over een vechtsport die erop gericht was de zwakke plekken van je tegenstander te raken. Met een enkele handgreep kon je hem bewusteloos maken of doden. Een ander kwam ertussen met een verhaal over één of andere Oosterse vechtsport. De meester die hem daarin onderwees was zo getraind dat hij zich kon verdedigen tegen alles, behalve vuurwapens. De man had koperen platen om zijn onderarm laten lassen om steek-of werpwapens af te weren. Toen kwamen de wapens aan de beurt. Messen - vechtstokjes, om mee om je heen te slaan - dan kan nie­mand in je buurt komen. Werpsterren - dat zijn ronde schijven met scherpe metalen punten. 'Die moet je met effect gooien', probeerde iemand mij uit te leggen. 'Draaiend. Als je het een beetje kan, dan gooi je die zo door iemand zijn vlees heen' - verzekerde hij me.

Daar kwam weer een ander tussen. 'Ik ben bij een gang (spreek dat uit op z'n Engels) geweest. Daar mocht je alleen bij als je een meisje had gehad - en als je een kraak had gezet en een smeris in elkaar geslagen. We hadden een leider - die besliste alles. En strakke discipline...'

En toen kon ik het niet meer volgen. Ik ving nog iets op over iemand die een leraar in elkaar geslagen had die een verkeerde opmerking had gemaakt... De woorden werden lukraak de groep ingeslingerd. Woorden waren werpsterren geworden. En dan is praten onmogelijk.

Als je in de duinen wandelt kom je soms een bunker tegen. Een hoekig stuk beton - meestal half ondergestoven onder het duinzand. Het lijkt een massief blok. Alleen een enkele opening laat je vermoeden dat er in dat beton ook een ruimte moet zijn. Zo'n bunker is bedoeld om plaats te bieden aan mensen. Mensen in een bunker - het heeft iets beklemmends als je je dat voorstelt. Als mensen zich in zo'n bunker hebben opgesloten - dan is praten onmogelijk. Je kunt ze niet meer benaderen. Als je te dichtbij komt verschijnen er geweerlopen in de openingen. Kom je nog dichterbij - dan kun je doodgeschoten worden...

Mensen in een bunker - voor mij is dat een beeld van een manier van leven. Je wereld ligt binnen dat blok beton - samen met nog een paar mensen die jij erbij wilt hebben. Als je anderen die bunker ziet benaderen richt je je geweer... Die manier van leven vind je niet alleen in de harde jeugdcultuur van vechtsporten - werpsterren. Die manier van leven kan ook een keurige burgerlijke vorm aannemen. Een beeld dat de zanger Randy Newman oproept in zijn liedje Birmingham. Een man - een gezinnetje - zijn vrouw heet Marie. En een hond - de gemeenste hond van Alabama: 'Pak 'm Dan!' (weer op z'n Engels). En wie de hond van Randy Newman te klassiek vindt - die huurt een knokploeg om de buurt veilig te houden. Dan ben je up-to-date. Die bunker-achtige manier van leven kan ook politieke vormen aannemen: 'Nederland voor de Nederlanders'. Kijk uit dat je niet te dicht bij de bunker komt want een paar mensen zeggen het - maar vele Nederlanders denken het... De bunkers van de internationale politiek laat ik dan nog buiten beschouwing.

Benadering

Hoe benader je zo'n bunker? Ik zou zeggen: neem geen geweer mee - maar liever een witte vlag. Een teken van overgave. Dat houdt een risico in. Misschien wordt er geschoten. Maar misschien wordt er gepraat...

Tussen al die verhalen heb ik ook de witte vlag maar uitgestoken. Ik maakte een gebaar van 'ik geef me over'. Even - en het was stil.

'Jullie zijn het allemaal eens - en jullie kunnen je wel verdedigen. Maar ik zit met vragen - daar wil ik over praten. Maar dan met één tegelijk. Met jou - jij zat bij een gang. Nou - stel je voor - het is water en vuur tussen jullie en een andere bende. Je komt 's avonds op straat iemand tegen. Je denkt dat hij van die andere groep is. Je staat voor hem. Je wilt hem ter plekke tegen de grond slaan. Maar die ander blijft gewoon staan. Hij zegt dat hij niet slaat. Wat je ook doet.'

'Die is gek! Ik zou zeggen: Loop maar door!'

'Goed', zei ik. 'Wie is op dat moment het sterkst - jij of hij? '

'Dominee zeker! Die kletsen je altijd vast.

Ik sla hem gewoon in elkaar!'

Ik kwam terug met dezelfde vraag: 'Wie is dan het sterkst geweest, jij of hij? ' Toen zei hij: 'Daar kan ik niet tegenop - iemand die niet terug vecht!'

In een tijd waarin steeds meer bunkers worden gebouwd moet je de witte vlag even voor den dag halen. Misschien wordt er dan gepraat. En - zegt Jezus: 'Wie u op de rechterwang slaat, keert hem ook de andere toe' (Matth. 6 : 39). Een woord om te dóen - in een samenleving met steeds zwaardere bunkers. Dat woord maakt barsten in gewapend beton.

'Daar kan ik niet tegenop...'

ds. J. van Eck jr.

legerpredikant te Ede

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen