Globaal bekeken

In de achtste uitgave van een brochure 'Orgelklanken uit de Alblasserwaard' wordt enige historische informatie gegeven over kerkorgels in die streek.

• Allereerst Molenaarsgraaf: 'Een orgel in de kerk...? Nee!

'In het jaar 1790 wilde Graaf mr Willem v. Hoogendorp, Ambachtsheer van Molenaarsgraaf, de gemeente een orgel schenken.

Maar de vrome gemeente was van mening, dat het geluid van een dood instrument God niet zou kunnen behagen en... bedankte hem voor zijn royaal aanbod.. '

De Ambachtsheer heeft toen de gemeente Giessen-Rijswijk (N-B) waarvan hij ook ambachtsheer was, een orgel geschonken. En wanneer kwam er toen een orgel in de Molenaarsgraafse kerk? In 1913. Er werd toen een rondgang gedaan door de gemeente en het ontbrekende geld werd door een ingezetene aangevuld.

In 1978 werd dit instrument vervangen door een mechanisch orgel. En zo looft het "vrome volk" nog steeds met begeleiding van een orgel onze God.'

• En vervolgens 'een stukje orgelhistorie uit Papendrecht'.

'Naar aanleiding van de restauratie van het Steinmeyer-orgel in de Grote Kerk te Papendrecht (zie ''Orgelklanken 1984'') zijn we eens in de kerkelijke archieven gedoken. Dit leverde enkele interessante gegevens op, zowel over het huidige orgel, als over voorgaande orgels!

Aan het eind van de vorige eeuw werd de gemeente­zang in Papendrecht begeleid op een seraphine-orgel, dat is een soort harmonium. Het zal duidelijk zijn dat dit op den duur niet bevredigend was. Op 19 oktober van het jaar 1900 besluit de Kerkvoogdij een echt pijporgel te kopen bij de Rotterdamse orgelbouwer N. W. van Meggelen, omdat "het bestaande seraphineorgel in de Kerk te zwak is om aan de behoefte te voldoen", het seraphine-orgel werd verkocht voor f 400, —, terwijl voor het Van Meggelen-orgel f 1.650, — werd betaald, in een aantal termijnen.

In het jaar 1901 werd dit orgel opgeleverd, maar het heeft kennelijk nooit aan de verwachtingen voldaan. Op 3 juni 1903 besluit de Kerkvoogdij namelijk om de betaling van de nog resterende schuld op te schorten "omdat het nieuwe orgel nog niet aan de gestelde eischen voldoet".

In 1918 werd ds.J. H. van der Wal predikant te Papendrecht. Wat heeft dat nou met de orgelhistorie te maken, vraagt u zich misschien af? Het zal blijken dat de komst van deze predikant van groot belang is geweest voor de orgelhistorie van de Grote Kerk! Volgens drs. H. A. Visser (in "Papendrecht, dorp aan de rivier") was ds. Van der Wal zeer muzikaal. Hij was een verdienstelijk violist, pianist en organist. Het Van Meggelen-orgel was hem een kwelling voor het oor en er moest een ander orgel komen, dat was duidelijk. Hij ging daarbij niet over één nacht ijs: hij reisde zelf naar Oettingen in Zuid-Duitsland om daar bij de firma Steinmeyer een nieuw orgel te kopen! Dit orgel werd in 1923 in gebruik genomen.'

***

De bekende tekenaar (schilder) Rien Poortvliet verandert van uitgever, van Unieboek naar Kok, Kampen. Waarom lezen we in de Haagse Post.

'Vorig jaar bezocht ik de Frankfurter Buchmesse. We zaten met de Unieboekploeg te eten in een heel simpel eethuisje. Vijf huizen van het hotelletje. Ik zeg nog tegen iemand naast me: "Waarom niet even één minuutje stilte voor de Heer". Naast ons, aan een lange tafel, hoor ik iemand nogal hard met zijn mes op tafel tikken en zeggen: "Een ogenblikje stilte heren". Toen dat gebeurd was zei ik, zo hard dat het aan de andere tafels te horen was: "Zie je, aan die tafel had ik moeten zitten".

Dat was de tafel van Kok.

Daar zit je nog een tijd over na te kauwen. Vroeger was dat niet zo bij Unieboek. Toen hadden we Van Dishoek in een driedelig kostuum. Dat was decent genteman. Toen hielden ze rekening met je.

Ik ben opgevoed in een gereformeerd huishouden en heb nooit aanleiding gezien dat te herzien. Naarmate je ouder wordt, word je wat beschouwelijker.

Oude mensen, die dat niet hebben verbijsteren mij. Vroeger dacht ik: "Sjonge, sjonge wat ziet zo'n ree er prachtig uit". Nu denk ik, en dat is niet zweverig, aanstellerig: "Hoe de goede God dat gemaakt heeft, ongelofelijk".'

***

Mij werd de volgende 'korrel' uit het Nieuwsblad voor het Noorden toegezonden.

(Zie afbeelding in PDF-bestand)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen