Belijden en kennen

Langzaam schuifelden de belijdeniscatechisanten het lokaal uit. Een handdruk. Een korte groet. Een vrolijke lach daarbuiten. Toen keerde de stilte terug. De gaskachel suisde zacht. Het lamplicht viel mild over de tafel en de stoelen. De bijbels lagen nog schots en scheef over de tafel verspreid. Ze waren intensief gebruikt. Toen zag ik het boekje liggen... Eén van de catechisanten was blijkbaar de leidraad vergeten. Verwonderd bladerde ik om de naam van de eigenaar te vinden. En ja, daar stond die. Maar of ik het nu wilde of niet, heel het boekje stond vol met persoonlijke aantekeningen. Studie-opmerkingen. Trouwens het boekje zat vol met ezelsoren, verschillende vragen waren met rood aangemerkt, de kaft was gekreukeld. Overal het kleine fijne schrift van de eigenaar, die daarnaast toch ook een cahier bezat. Hij was me al vaker opgevallen door zijn intelligente jongensgezicht, zijn scherpzinnige vragen, zijn meedoen. Soms zag ik hem denken...

Natuurlijk kwam het catechisatieboekje weer bij de eigenaar terug. Met een fijne glimlach dankte hij en zei: 'zie dominee, in dat boekje geef ik nu maar meteen weer welke indrukken ik ervaar, van wat ik leer'. Dat antwoord bracht mij aan het denken. Indrukken weergeven van wat wij leren. Op de keper beschouwd is dat de grondhouding van belijden. Wist u dat het Griekse woord voor belijden het best kan worden weergegeven met 'instemmen'? Er komt dus een bepaalde hoeveelheid kennis tot ons in de vorm van het onderricht der kerk. U weet wat er alzo op de catechisatie wordt geleerd. De tien geboden, het lijden en sterven van Christus, het gebed... Het staat alles precies in het boekje. Een korte toelichting erbij. Een aanwijzing, een enkele maal een gedicht. Ook de leerstof van het leerboekje is weer een samenvatting van Wat, veel uitgebreider, in de belijdenissen van de kerk staat. En die op hun beurt zijn weer uittreksels van wat in de Bijbel staat. Er is dus duidelijk een bepaalde koers aanwezig. Eerst de Heilige Schrift. Toen kwam de kerk met haar belijdenissen. De Heidelbergse Catechismus, de Dordtse Leerregels, de Nederlandse Geloofsbelijdenis... Daarna kwam de docent, in dit geval de schrijver van het leerboekje. Die verkorte om didaktische redenen het uitvoerige weer tot het noodzakelijke. En zo komt het goud van de Schrift in pasmunt tot de jongens en de meisjes. Dat is mooi en goed. Zo is de gewoonte altijd geweest. Er mag een bepaalde hoeveelheid kennis worden gevraagd. Geput uit de Bijbel ten diepste, omgezet in eenvoudige woorden. Ere aan al die schrijvers van kostelijke catechisatieboekjes. Ze hebben er in alle eenvoud toe bijgedragen de leer van de kerk te vertalen voor de jongeren van onze generatie. Het begon heel vroeg in ons land. Vóór het Kort Begrip er was, waren er al verschillende handzame boekjes. Later kwam Abraham Hellenbroek. De eeuwen ging dit zo door. Meelevende gemeenteleden vertellen u wel eens waaruit ze leerden. Geheel anders misschien dan vroeger. Meer éénrichtingsverkeer. De dominee sprak en wij hoorden het aan. Toch treft het ons vaak, wat er allemaal is blijven hangen.

Maar, in ieder geval, door middel van die eenvoudige catechisatieboekjes is de leer door de geslachten heengedragen... én door de gemeenten. Ze hebben veel groter invloed uitgeoefend dan wij soms wel eens vermoeden. De tegenwoordige praatmethode laat veelszins te wensen over. Er wordt geen vast bestand in de geesten geplant. Goed, laat het dan vroeger alles te stijf en te vormelijk zijn toegegaan. Het is maar de vraag of het nu alles ideaal is en men helemaal niet meer leert. Maar hoe dan ook - het gaat er in de catechese, en zeker in de belijdeniscatechese om, dat de hoofdinhoud van de leer der kerk (op zijn beurt weer geput uit de Schrift) wordt overgedragen aan de jongere leden der gemeente. Op allerlei wijzen gebeurt dat. Vergeet ook niet de predikant of de catecheet, die het onderwijs geeft. De leerstof kan verhelderd worden. Ook kan de leerstof dichtslaan. Niet iedereen heeft de gave om te catechiseren. Maar hoe kostelijk is het, wanneer de catechisatie een levend, tintelend vuur wordt; wanneer aan de hand van de leerstof de Schrift aan het spreken komt. Dan wordt de stilte soms tastbaar tussen al die frisse gezichten met hun blauwe spijkerbroeken, bonte jekkers en sjaals, ballonbroeken en gummieschoenen. Intussen gaat het evenwel om één voornaam punt. Het moet ook voor de jongeren tot belijden komen. Zij moeten instemmen met de leer. De indrukken van de leer moeten zij bewaren, vasthouden en opnieuw vertolken. De daad van het belijden vraagt kennis. Kennis van de leer van de kerk, van de hoofdinhoud van de Bijbel. Helaas, dat het daar al vaak scheef gaat. Men wil eenvoudig niets meer leren. Arme gemeenten, waar dit gebeurt. Men zal op de duur alleen maar domme ambtsdragers krijgen en alleen maar domme gemeenteleden. Toch is die domheid veel venijniger dan u denkt. De leer der kerk vertolkt... Christus! Onkunde is ten diepste Christus-verwerping. Dit is het eeuwige leven, dat zij u kennen, en Jezus Christus die Gij gezonden hebt. Wij hebben hoe langer hoe meer de indruk dat de bloei der gemeenten juist afhangt van de kennis van Christus. Hier zie je soms al tastbaar de onwil komen aangrijnzen om Christus te volgen. Het is ons wel eens onthutsend gebleken, dat onwilligen en vooral ook catechisanten, die niet bewust meededen, vaak juist later al gauw van de kerk afdwaalden. Zij hadden aan de kennis van Gods wegen geen lust. Natuurlijk is er ook een kennis, die zuiver intellectueel is. Het is waar. Maar dan liever dit vat maar gebruikt om de leer door te geven, dan helemaal geen kennis. Daar wordt de gemeente een huis, waar alle ramen en deuren openstaan en men de onnozelste gans nog geloof schenkt. Wij hebben geen behoefte aan gemeenten, waar men met geestelijke oppeppillen de eenvoudige leer wenst te overtroeven. Daarom zoeke men het in het overbrengen en toerusten in de levende traditie van de kerk der eeuwen.

En dan dus tweeërlei gedaan! Vooreerst gebeden om de Heilige Geest, die onze zwakke pogingen moet zegenen, opdat het uitgestrooide zaad zijn vrucht voortbrenge. En vervolgens, in verwachting op Gods werk de hand aan de ploeg geslagen. Heerlijk, wanneer de boekjes, worden volgeschreven. De schriften worden volgetekend met schema's en tekstplaatsen. De waarheid van de Bijbel moet alle eeuwen door worden nagedacht, geformuleerd, vertolkt, doorgegeven, ja, beleden. Dat doe je natuurlijk niet als een dode pop, glazig en stijf. Dat vraagt hoofd en hart en leden. God sprak eerst tot ons en nu spreken wij het amen daarop uit. U begrijpt het nu zelf wel - de zonnebloem zoekt de zon, het hert de waterstroom, zo zoekt de mens zijn God. Het orgaan, waardoor hij aan dit drang voldoet is het verstand, in nauw verband met het hart. Belijden is óók: kennen! Kennen van Christus.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen