Mag een christen opstandig zijn?

Opstanding en opstand

In de theologieontwikkeling van de laatste tientallen jaren is steeds sterker de mening verbreid, dat het Evangelie een sociale en politieke inhoud heeft. Gerechtigheid is hetzelfde als een rechtvaardige inkomensverdeling tussen enkelingen, groepen, landen en zelfs werelddelen. Het offer van Jezus Christus is een voorbeeld van overgave, dat tot navolging stimuleert. De armen uit de Bijbel zijn vooral de ekonomisch armen, want de mens is een geheel: je kunt zijn geest niet van zijn lichaam scheiden. In dit rijtje past ook de vraag, die boven deze bijdrage staat. Behoren opstanding en opstandig-zijn niet bij elkaar? Zal wie Pasen verstaat, niet spontaan en heilig ontevreden zijn met de bestaande orde en de gevestigde gang van zaken? God is een God der levenden, niet der doden. Hij kiest voor het leven. En daarom... Wij hebben een heilige strijd te voeren tegen de dood, die immers de laatste vijand is. Maar hoe?

Begrijpelijk

Het gaat bij de verhouding tussen opstanding en opstandig-zijn niet alleen om mensen, die nu eenmaal niets liever begeren dan tegen de draad zijn en die daarvoor een bijbelse en kerkelijke dekmantel nodig hebben. Was dat het geval, dan zou ik volstaan door te zeggen: U bent bij de verkeerde Jezus aangeland. En dan was daarmee de kous af. Maar de vraagstelling wordt begrijpelijk, wanneer wij aan Job denken. Wij hebben heel serieus te nemen, dat Job in dit alles niet zondigde en Gode niets ongerijmds toeschreef. Maar wij hebben niet minder serieus te nemen, dat Job - die weigerde God te zegenen (vloeken) en te sterven - wel zijn eigen geboortedag in niet mis te verstane taal vervloekte. En hoevelen lijden dagen zonder getal, en komen voortdurend in de verleiding om opstandig te worden? Hoe vaak horen de zielzorgers niet aan een ziekbed: Mijn grootste zorg en voortdurend gebed is, dat ik niet opstandig zal worden. Zou het vreselijk zijn, wanneer een mens toch zijn geduld verliest en opstandig wordt? Waarom houdt Gij u voor mijn vijand en mij voor Uw vijand? Waarom vervolgt en verwerpt Gij mij? Er zou­ den zoveel teksten uit de Psalmen aan te halen zijn. Is het geen teken van leven en van geestelijke gezondheid, wanneer een mens niet alles gelaten over zich heen laat komen? En is het geen teken van geestelijk ziek-zijn, wanneer we maar buigen en berusten in ons 'lot'?

Geweldige vragen, die stuk voor stuk om zielzorg vragen. Toen mijn vrouw en ik werkten in het Zonnehuis te Zuidhorn, was het een telkens weerkerende eis om mensen die totaal vervormd en 'gehospitaliseerd', aan hun ziektesituatie gewend geraakt waren, in aanraking te brengen met het Woord van God, dat een mens geheel anders afschildert dan een hoopje ellende. En ook de wetenschap en de belijdenis, dat dit alles om der zonde wil is - zie de Ziekentroost - doet aan de aanspraak van mensen als volwaardige mensen niets af, al zijn ze totaal vervormd.

De Bijbel

Het Oudtestamentische en het Nieuwtestamentische woord voor oproer als verzet tegen de gevestigde orde is inderdaad familie van de begrippen die voor opstaan en opstanding gebruikt worden. Het blijkt ook, bijvoorbeeld uit het leven van Paulus, dat hij als verkondiger van de Opstanding van Jezus Christus, tegelijk als oproermaker is aangezien. In 2 Kor. 6 : 1-10, vooral in vers 8 over het kwade en goede gerucht, wordt dat heel duidelijk. Maar tegelijk wijzen de apostelen opstandigheid hartgrondig af, bijvoorbeeld in 2 Thess. 3 : 6-12, Jak. 3 : 16 en op verschillende andere plaatsen.

Een zorgvuldige lezer zal mij nu in de rede vallen en zeggen: Jazeker, maar die teksten die u aanhaalt, spreken van openbare opstandigheid in het sociale en politieke leven. We bedoelen toch wat anders? U hebt gelijk. Het gaat ons veelmeer om een innerlijke houding. Maar het zal u aan het begin niet ontgaan zijn, dat ik bij het thema opstanding en opstand ben overgestapt uit het algemene, sociale en politieke naar het persoonlijke. Die zitten op een of andere manier aan elkaar vast.

Opstand en rechtvaardigmaking

Er zijn twee oorzaken, waarom opstandigheid naar buiten en van binnen in de Bijbel toch principieel wordt afgewezen naar voorbeeld van Hem Die, toen Hij gescholden werd, niet terugschold en toen Hij leed, niet dreigde. De eerste oorzaak is het verband tussen Pasen en de rechtvaardigmaking van zondaars. Christus is, zegt de kerk, overgeleverd om onze zonden en opgewekt om onze rechtvaardigmaking. Het geloof in en de ervaring van de rechtvaardigmaking als een niet-schuldig-verklaard-worden, als een vrijverklaring door de heilige en rechtvaardige God jegens doodönschuldige mensen heeft gevolgen voor onze verdere levenshouding. Ten dele gaat het bij de rechtvaardigmaking om een rechtzaak. Gods kinderen worden door recht en naar recht behouden. Hun vrijheid van zonde, dood, duivel en eigen vlees berust op Gods recht. Tegelijk zal ieder beseffen, dat dit toch wel een wonderlijke rechtspraak is of beter gezegd: een vreemde vrijspraak, waarbij de overname van de schuld door een Ander (Jes. 53) doorslaggevend is. Welnu, wanneer dat de grote werkelijkheid in ons leven wordt en de grote vrucht van Pasen, van de tweede Adam en het open graf, dan is in ons rechtsgevoel een grote verwondering ingebouwd. Want naar recht moesten wij voor eeuwig verdoemd worden. Dat gebeurt niet. Gode zij dank.

Dit geloof en onze ervaring zijn fundamenteel voor 'onze levenshouding en dus ook voor ons rechtsgevoel. In dit kader kan opstandigheid, oproer, verzet moeilijk gestaafd worden met een beroep op het Evangelie. En als een christen of christenen leven in een situatie, waarin zij dan toch met de zgn. rechtsorde in botsing komen, dan zal het niet om het verzet gaan, maar om het hart van de zaak. Wij kunnen het niet laten van Hem te spreken, zo ongeveer luidde het antwoord van de apostelen op het verwijt van het sanhedrin dat zij Jeruzalem met de Naam van de Opgestane vervulden.

Opstand en eeuwig leven

De tweede reden waarom opstandigheid in de Bijbel wordt afgewezen, is gelegen in wat we het levensgevoel noemen. Onze wandel, ons burgerrecht is in de hemelen, zo staat het in een van de Brieven. Daaruit verwachten we onze Zaligmaker. Pasen is niet de inzet van wereldverbetering, die uitmondt in een nieuwe aarde. Pasen is het begin van het eeuwigheidsleven, en Christus de Eersteling is voor de hemelen bestemd. Hij voert ons vlees als een pand naar God. En bij het Avondmaal verheffen we onze harten en blijven we niet aan het uiterlijke brood en de wijn hangen. Gods kerk is een hemelse kerk. Daarmee wordt dit leven niet veracht, maar wel betrekkelijk gemaakt. Het gewin van dit leven is niet het grote doel van ons leven. Als zodanig had de duivel ongelijk, toen hij in Jobs geval zei: Huid voor huid, en al wat iemand heeft, zal hij geven voor zijn leven.

Ik geloof dat we daar wat van kunnen leren. Velen hoor ik, ook in de gemeente zeggen: Ja, dominee, gezondheid is toch maar de grootste schat. Als ik dan iets zeg in de richting van: Op één na, of met het woord van de Bergrede verwijs naar de tekst: Waar uw schat is, daar zal ook uw hart zijn, dan moeten velen eerst nadenken om vervolgens toe te geven en te zeggen: Ja ja, natuurlijk, u hebt gelijk. Maar of het ook funktioneert...

Lessen

U voelt wel: nu gaat het niet alleen om die zieke die uitziet naar de morgen en strijdt met de nacht als bode van de dood. Nu gaat het om u en mij. Wat is uw leven waard? Wat houdt eigenlijk uw leven in? Zijn wij bezig met een pelgrimage, omdat Pasen ons tot rechtvaardigmaking en tot het begn van een nieuw leven is geworden? Ik zeg niet, dat ik me vanuit dit leven in Christus nooit verzet. Denk aan de Tweede Wereldoorlog en de strijd tegen het derde rijk en voor joden en zigeuners en gehandicapten. Maar deze strijd heeft andere trekken dan opstandigheid. Het dromerige van veel maatschappij critici is er vreemd aan. Een christen wéét wat hij kan verwachten. Hij dróómt zich geen wereld of betere wereld, waar noch Christus noch de vorst der duisternis hem grond voor geeft. Hij droomt hoogstens de werkelijkheid van God: een werkelijkheid die beurtelings als aanlokking en beurtelings als dwaasheid voor déze werkelijkheid geldt. Kennen wij zo de kracht van de Opgestane? We worden vreemdelingen, doch geen zwervers. We worden strijders, maar geen opstandigen. We worden gerechtvaardigd in een vreemde vrijspraak. We wijzen de dood af, zelfs als we haar ondergaan. En de Opgestane maakt alle dingen nieuw.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen