Godsdienstvrijheid in Rusland

Officieel bestaat er in Rusland vrijheid van godsdienst(oefening). Onder één voorwaarde echter dat de godsdienst niet op gespannen voet staat met de staat, of, om het in nieuwere versie te zeggen: als de godsdienst de 'haat' tegenover de staat maar niet aanwakkert. Ook wordt onderscheid gemaakt tussen de christen als persoon en de christen in zijn handelen. Men mag wel christen zijn als er maar niet teveel van naar buiten komt, met name in evangelisatorisch opzicht.

De praktijk leert intussen wat godsdienstvrijheid in de loop der jaren betekende. Velen hebben de prijs van het christen-zijn met het martelaarschap moeten bekopen.

Momenteel gaan echter ook stemmen op dat het met de godsdienstvrijheid in Rusland beter wordt. Het Nederlands Dagblad gaf een verslag van een congres in Stuttgart, uitgaande van het Zwitserse informatie instituut 'Glaube in der Zweiten Welt', en plaatste dit onder de titel 'Wordt godsdienstvrijheid in Oost-Europa groter?' Daar werd door enkele sprekers gesteld dat er sprake is van een zekere liberalisering, omdat maatregelen van de overheid om de kerk te laten doodbloeden een tegengesteld effect hebben gehad, vooral onder de jeugd; èn omdat de Oost-Europese landen internationaal aan prestige inboeten 'als zij hun burgers blijven dwarsbomen op het punt van hun persoonlijke geloofsovertuiging'.

Op een ander congres, dat dezer dagen eveneens in Stuttgart werd gehouden, namelijk van de organisatie 'Licht im Osten' (ook in Nederland is deze organisatie actief) werden deze geluiden eveneens gehoord.

Open deur

In Stuttgart werd vooral benadrukt dat er momenteel sprake is van een geopende deur voor de verkondiging van het evangelie: 'een geopende deur achter gesloten grenzen'.

In een forumgesprek, waaraan werd deelgenomen door Rusland-kenners, onder wie drie, die zelf in Rusland geleefd hebben, kwam dat ook aan de orde.

Als één van de (overigens negatieve) redenen, waarom er in Rusland sprake zou zijn van een zekere verlichting voor de christenen werd genoemd dat momenteel de Islam als de grote(re) vijand wordt gezien, gezien de ontwikkelingen die zich binnen de Islam in de wereld afspelen. Maar verder kwam een tweetal positieve invalshoeken voor de verbreiding van het evangelie in Rusland aan de orde. In de eerste plaats werd opgemerkt dat aan de universiteit van Moskou nogal wat afrikaanse studenten studeren. Zij zijn en worden aangetrokken omdat de Sovjet Unie via de intellectuelen, via de wetenschap invloed wil uitoefenen in de afrikaanse wereld. Maar intussen is wél gebleken dat de opzet om de wetenschap de plaats van het geloof te laten innemen is mislukt. De rollen keren in zekere zin om. Want via die afrikaanse studenten, die zelf christen zijn, is er sprake van een uitstraling van het christelijk getuigenis juist in de kringen van de wetenschap. Een praktische uitwerking van zending in zes continenten!

Als tweede mogelijkheid werd genoemd evangelisatie via de ether. Er zijn regelmatig radio-uitzendingen van Trans World Radio in Monte Carlo naar Rusland toe. 'Worden die uitzendingen niet gestoord?', zo luidde een vraag aan John Bettig - zélf betrokken bij Trans World Radio. Zijn antwoord was overduidelijk. Hij liet een bandje horen, met één van de radio-uitzendingen, door hem zelf in Moskou opgenomen toen hij daar op bezoek was. Een glasheldere ontvangst. Hem was niet gebleken dat de zendingen inderdaad gestoord werden. Conclusie van Bettig was: 'elk radiotoestel is een geopende deur'.

Eén generatie

Dr. H. Krimmer, de nieuwe voorzitter van 'Licht im Osten', zei in het forumgesprek, dat de Godsvraag zich niet langer dan één generatie laat onderdrukken. Dan duikt ze in alle intensiteit weer op. En dat is momenteel in Rusland ook merkbaar. John Reimer van de Mennonietenbroedergemeente (Doopsgezinde broederschap), zelf afkomstig uit Rusland, zei bijv. dat die vraag momenteel allerwegen in de russische literatuur weer opduikt. Er is weer een verlangen merkbaar naar 'het hogere'. In marxistische liederen wordt momenteel het verlangen naar (een) wedergeboorte uitgezongen. Daar ligt een geopende deur voor de christenen om duidelijk te maken wat wedergeboorte naar de Schrift wérkelijk is.

Mensen zijn in Rusland atheïstisch opgevoed. Atheïsme is de religie, die op de scholen en allerwegen in de Sovjet Unie wordt geleerd. Maar het kan gebeuren dat overtuigde atheïsten zeggen, als men hen verder doorvraagt op vragen inzake leven na dit leven, het eeuwige leven: 'natuurlijk denken we daarover na; we zijn toch mensen?'

Geen staat in de wereld kan de gevoelens van mensen blijvend onderdrukken, zij het dat ze wel een tijdlang omgebogen schijnen te kunnen worden.

De macht van het Woord

Als in het boek Openbaring gesproken wordt over een geopende deur, die gegeven is, dan wordt gezegd: 'en gij hebt kleine kracht en gij hebt mijn woord bewaard'. Om het Wóórd gaat het! De kracht van het getuigenis ligt nog altijd in het Woord, dat dynamiet is onder het atheïsme. Eén van de forumleden zei dat het hem was overkomen dat aan de russische grens drie 'officieren' zich een uur lang bezig hielden met twee bijbels, die hij in zijn koffer had. 'Zo'n machtig land en dan drie officieren in de weer om twee bijbels!'

Het Woord van God is echter - waar dan ook - bij machte harten en levens van mensen te veranderen en is zo een gevaar voor een atheïstische staat. Eén der forumleden (E. Waldemar, medewerker van L.i. O.) zei dat hij in Rusland christen was geworden kort voor hij in militaire dienst ging. Hij had zijn Nieuwe Testament dagelijks bij zich. Op een bepaald moment lag de Bijbel op zijn bed. In de kazerne kwam vaak een bepaald persoon, die de ruzies met zijn vrouw ontvluchtte en in de kazerne wat verstrooiing zocht. Hij vond en las de Bijbel. Het bleek te zijn kracht Gods.

Hoe belangrijk is het daarom dat het Woord Gods er gebracht wordt, hetzij door directe zendingen van Bijbels, hetzij door radio-uitzendingen, hetzij door middel van grammofoonplaten (67% van de platen in Rusland, op een bepaalde markt, komt uit het westen).

Eén woord

Eén punt bleef me bezig houden. In het forumgesprek vertelde één der deelnemers van een vrouw in Rusland, die aan kanker ging sterven. Ze werd bezocht door een buurvrouw, die toen voor het eerst met haar durfde spreken over het geloof. Eén Bijbelwoord trof direct doel, Johannes 3 : 16: 'want alzo lief heeft God de wereld gehad dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een iegelijk, die in Hem gelooft, niet verderve maar het eeuwige leven hebbe'. 'Is dat mogelijk, bekering door één Bijbelwoord?', zo vroeg de spreker niet zonder reden. Hij gaf zelf een ontdekkende wedervraag: zijn wij niet zó oververzadigd geraakt van en platgepreekt mét bijbelwoorden, dat de diepe en machtige betekenis ervan niet meer tot ons doordringt? Zijn mensen, die in een samenleving als in Rusland zó lang van het Woord van God verstoken zijn geweest, niet veel onbevangener en daarom veel ontvankelijker? Voeg daar nog maar gerust bij, dat wij ons af mogen vragen of we de schoonste en indringendste en meest uitnodigende Bijbelwoorden ook niet vaak zó hebben verdogmatiseerd en theologisch hebben ingekapseld dat het verrassende er uit weg is geraakt bij het horen of lezen ervan!

Het Woord Gods is trefzeker. Eén woord ervan kan harten treffen. Maar er kunnen ook korsten van gewenning of van dogmatische vooringenomenheid om het hart heengroeien.

De tweede wagon

Christenen in Rusland weten van elkaar dat, als ze per trein reizen, ze de twééde wagon moeten nemen. Daar treffen ze dan elkaar. In die tweede wagon zingt men vaak samen de geestelijke liederen. Uit alles blijkt dat - hoe zwaar christenen het ook te verduren hebben gehad in Rusland en nog steeds te verduren hebben - de godsdienst niet dood is. Op sommige plaatsen - zo werd ook zaterdag in Stuttgart gesteld - is er zelfs sprake van grote opleving en van levendige gesprekken over het wezenlijke van het christendom.

Mattheüs 24 spreekt ons van de eindtijd in ernstige bewoordingen. In dat hoofdstuk staat: 'alsdan zullen zij u overleveren in verdrukking en zullen u doden en gij zult gehaat worden van alle volkeren om Mijns Naams wil'. Dat geldt wel met name van de christenen in Oost-Europa.

Er staat ook in dat hoofdstuk dat de liefde van velen zal verkouden, verkoelen. Geldt dat niet met name van het vrije Westen, tot in de kerken toe?

Maar er staat tenslotte ook, dat wie volharden zal tot het einde zalig zal worden. En: 'dit Evangelie van het Koninkrijk zal in de hele wereld gepredikt worden tot een getuigenis voor alle volken; en dan zal het einde komen.'

Het Woord van God is niet gebonden. Het zal in de wereld tot de jongste dag een zoutend zout zijn. Ook in die landen waar de regimes proberen het Woord en de navolgers daarvan eronder te houden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen