Pastoraat in het Verborgene (4)

Waarborg privacy

Omdat zowel bij de correspondentie per brief als via de telefoon vertrouwelijk zeer persoonlijke zaken aan de orde komen, is van groot belang, dat de privacy van degene, die schrijft of belt, gewaarborgd blijft. Daarom wordt van elke brief en van elk gesprek een korte notitie gemaakt, welke niet langer dan twee jaar in portefeuille blijven en die voor out-siders onbegrijpelijk zijn. Alle binnengekomen brieven zelf worden na beantwoording direkt vernietigd. Dit weten degenen, die kontakt zoeken. Het geeft meer vrijmoedigheid en ontspanning bij de communicatie. Dat dit belangrijk is blijkt uit de vaak gestelde vraag aan het begin van het gesprek: is u alleen?

Mij is al de jaren van dit pastoraat opgevallen, meer nog dan in het gewone gemeenteleven, hoe groot de behoefte is bij verschillende mensen, die een bewogen leven achter de rug hebben, hun hele innerlijk bloot te leggen, jarenlang verzwegen zonden te belijden, over de meest intieme problemen te praten, en voor hun gevoel heel wonderlijke vragen te stellen. Dit wordt vergemakkelijkt omdat men het kan doen tegenover iemand, die men niet ziet en niet kent. Alleen het programma, dat werd beluisterd, heeft iets van vertrouwen los gemaakt. Dat drong tot een nader gesprek, waarbij het vaak helemaal niet gaat over het thema, maar over uiterst persoonlijke vragen, geestelijke of andere moeilijkheden. Men kon er niet toe komen dit in de gemeente waartoe men behoort, met een ambtsdrager te bespreken of: men behoort tot geen kerk of groepering.

Het is prettig, dat mijn vrouw in de gesprekken ook betrokken wordt, wanneer ik niet thuis ben en zij de telefoontjes opvangt. Het is namelijk strikt nodig nooit een gesprek uit te stellen. Men belt, meestal na lang 'dubben' en wil graag alles kwijt op het tijdstip, dat men, vaak als na een overwinning, tot bellen besloot.

Maar: hierdoor is er wel eens een onderbreking van de maaltijd, van een gezellig avondbezoek. Ook gebeurt het, dat je net op bed ligt en er belt nog iemand heel laat, of: ook wel heel vroeg, zo om 7 uur in de ochtend, wat geregeld voorkomt.

Wie, wanneer en wat

We zijn zo in dit artikel ongemerkt terecht gekomen bij de telefonische pastorale ontmoetingen, die talrijker zijn dan die per brief. Dat is begrijpelijk, want men vertelt liever over zijn problemen dan dat men alles op schrift stelt. Bovendien is er direkt antwoord. Vorig jaar waren er 1985 telefoongesprekken in totaal.

Direkt na het programma is het druk, hoewel dit wel afhankelijk is van wat in het thema aan de orde is gekomen, 'k Vertelde u al, dat we de thema's veelal kiezen op grond van wat we van de luisteraars horen. Wanneer het gaat over 'Wat denkt u van uw bekering?', 'Verlost uit de angst van de hopeloosheid', 'Is er een zonde, waarvoor geen vergeving is?' of 'Zouden er onverhoorde gebeden zijn?' wordt de tijd, waarin gebeld kan worden op de woensdagavond, ver overschreden. Op een tweede feestdag, wanneer het gaat over een thema met een heilshistorische inhoud, wordt er minder gebeld; wel die éne keer toen ik met Pasen het thema had: 'Ik kan het niet geloven!' Behalve na het programma wordt de hele week door gebeld en dan is er de zaterdag, die ik als regel reserveer voor hen, die graag een langer gesprek willen en daar op de woensdagavond om hebben gevraagd. We maken dan een afspraak voor een bepaald uur. Verder ken ik heel wat telefoonnummers van mensen met grote zorgen, soms al jaren lang. Hen bel ik van mijn kant op wanneer ik lange tijd niets gehoord heb. Je hebt dan zorg over hen, vooral - en dat maak ik nogal eens mee - wanneer je weet dat het een man of vrouw, jongen of meisje betreft, die met zelfmoordplannen rondloopt.

Een wat moeilijk te 'controleren' groepje is dat van jongeren, die gerekend kunnen worden tot de verslaafden. Meermalen was er met enkelen maandenlang kontakt. Ze komen tot het zoeken van kontakt, omdat ze bij een zo maar eens aanzetten van de radio het programma vinden met de aankondiging, dat men bellen kan. Elk spoor van geestelijke interesse is nog niet uitgewist. Soms komen de jongeren uit een van 'onze' gemeenten. Ze zoeken een uitweg. Het is moeilijk hen vast te houden en te begeleiden. Zij volstaan met een voornaam te noemen en verder weet je niets van hen. Een enkele maal, vaak na maanden, merk je toch een verandering ten goede. Ook gebeurt het dat je nooit meer wat hoort.

Een bijzondere zorg geven mij ook die mensen, die mij in het kader van het 'Pastoraat in het verborgene' vertellen van hun homofiele geaardheid. Ook hier: mannen en vrouwen, meisjes en jongens, van twintig, maar ook van vijftig, ook van vijfenzeventig; ongehuwden én gehuwden. Door de gesprekken met deze luisteraars, en het zijn er heel wat, ben ik overtuigd, dat hier een grote verantwoordelijkheid ligt voor ieder, die tot een begeleiding van hen geroepen wordt, doordat zij op je weg komen. Keiharde ervaringen hebben mij geleerd bij die begeleiding met begrip voor de geaardheid, voorzichtig, wél reëel te handelen. Tot mijn keiharde ervaringen behoort een drietal zelfmoorden van jongeren: één ongehuwde en twee gehuwden. Juist wanneer het iemand betreft, die gehuwd is en een homofiele aanleg heeft ontdekt, is er sprake van een zware beproeving. 'k Wil hierbij noemen een verschijnsel, dat mij diep getroffen heeft, en waar in de vele discussies, die over dit onderwerp gehouden worden, weinig of geen aandacht voor is: iemand met een sterk bisexuele instelling, die bij het ouder worden, wanneer het gewone heterosexuele patroon vervaagt, om begrijpelijke redenen, en die dan een enorme strijd te voeren heeft tegen een late homofiele instelling, die is over gebleven van de bisexuele. Ik zeg het wat simplistisch, maar noem het, omdat ik met meerdere oudere mannen, vaak reeds grootvaders, hierover bewogen gesprekken heb gehad. U kunt zich voorstellen, dat men hierover toch praten wil en dat dit gemakkelijker gaat in een gesprek 'in het verborgene' dan zelfs onder vier ogen. Het wegdringen, het 'er niet over kunnen praten' kan tot een obsessie worden; anderzijds: het eens uitspreken en eerlijk vragen om begrip, raad en begeleiding kan een bevrijding betekenen.

Ik merk, dat ik mij wat moet gaan beperken met het vermelden van bijzondere ontmoetingen door middel van de telefoongesprekken. Maar er zijn zo veel wonderlijke verrassingen voor hen, die bellen en voor mij, dat ik er toch nog enkele wil vermelden. 'k Heb al opgemerkt, dat we gesprekken hebben met mensen, die, naar je merkt, meer nog dan zij zeggen, bezig zijn met te denken aan zelfmoord. Er blijken altijd luisteraars te zijn in 'de auto onderweg'. Enkele weken geleden belde mij laat op de woensdagavond een dame op, die, wat vaker gebeurt, graag anoniem wilde blijven. Zij vertelde, dat zij niets van het programma had gehoord, maar in een diepe geestelijke depressie op weg was een eind aan haar leven te maken. Zo maar had zij een toets van haar autoradio ingedrukt. Toen hoorde zij alleen wat de omroepster na het programma meedeelde: 'indien u een persoonlijk gesprek wilt... belt u dan...'. Zij reed onmiddellijk naar huis en belde op. We hadden een lang en diep gesprek, dat Gode zij dank, positief eindigde en waarin haar ontspanning te merken was. Alleen voor mij was het wel een gesprek naar twee zijden: een woordeloos gebed met onze Heere in de hemel om woorden te zeggen, die hier inhoud en zin hadden.

Ik besluit ditmaal met nog één opmerkelijk gesprek met een luisteraarster te vermelden.

Elke week, al meer dan vijf jaar, belt mij, meestal een dag na de uitzending van 'Licht en Uitzicht' een luistaarster op. Zij is al die jaren ziek en lijdt veel pijn. Maar: wanneer zij belt, neemt zij met mij het hele programma door. Zij heeft het opgenomen en afgeluisterd en opgeschreven: vertelt dan met grote nauwkeurigheid hoe het programma op haar over kwam. Zij is in 1980 tot bekering gekomen en daar hebben enkele programma's uit die tijd, die zij mij onlangs ook nog eens helemaal heeft voorgelezen, toe mogen bijdragen. Dit waren toen de thema's: 'Verraden, verlaten, verloochend', uit de lijdenstijd; en vooral: 'Uw leven, met Christus, verborgen in God'.

Zij vertelt wat haar trof, maar ook wanneer er iets is, dat zij niet helemaal heeft begrepen. Altijd weer verrast het hoe zij lied en gesproken woord weet toe te passen op haar eigen geestelijk leven en lichamelijk lijden. Voor dit wekelijks gesprek ben ik erg dankbaar. 'k Geloof, dat het erg goed is voor ons, dominees om in een open hartelijk gesprek te vernemen, hoe onze preek is overgekomen, niet om de schouderklopjes, ook wel eens leuk, maar gevaarlijk, maar vooral om te ontdekken op welke momenten en bij welke uitspraken we niet duidelijk waren. Hoe ouder ik word, hoe meer ik overtuigd word, dat heel wat in onze preken door mensen niet begrepen wordt of heel verkeerd toegepast: ook in wat we door de radio verkondigen,

'k Denk, dat alle collega's wel eens de ervaring hebben opgedaan, dat een kerkganger iets, waarvoor in een preek met nadruk gewaarschuwd was, omdat de betekenis een andere was dan 'men' meende, toch de foute exegese behield en later tegen je zei: wat heb u dat toen mooi verklaard. Dit hoor je aan met een zucht.

Zo iets houdt je wel nederig, dringt tot zelfonderzoek en stimuleert tot een nog eenvoudiger en duidelijker presentatie van de Heil-Boodschap.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen