De ene ramp verdringt de andere

Het is lange tijd geleden dat een gebeurtenis zo'n indruk onder het volk heeft gegeven als het voetbaldrama in het Heizelstadion in Brussel vorige week. Hoe kan het anders! Een volk, dat leeft bij brood en spelen, weet zich op het nauwst betrokken bij de grote sportmanifestaties. En als zich dan een dergelijke slachting voltrekt houdt uiteraard ieder er zich mee bezig. Onontkoombaar staan we intussen voor de vraag waar we vandaag mee bezig zijn. De topsport, als bedreven in Europacuptoernooien, heeft natuurlijk niets meer van een gezonde sportbeoefening, die gericht is op 'een gezonde geest in een gezond lichaam'. Het gaat om publieke manifestaties. Het volk wil 'brood en spelen'. Dat is al het geval vanaf oude tijden. Want de uitdrukking stamt al uit de tijd van de romeinse spelen, toen het ook ging om 'panem et circenses', brood en spelen dus. Maar vandaag gaat het om bijna een volksreligie, waarbij ieder zijn afgod heeft in de club, die hij aanhangt. Welnu, waartoe deze hysterie leidt hebben dan de gebeurtenissen in Brussel laten zien.

Nu kan men natuurlijk naar oorzaken zoeken, wat betreft de beveiliging en de veiligheidsmaatregelen, die de instanties in België hadden getroffen. Dat hier sprake was van een fors aantal onzorgvuldigheden is buiten kijf. Maar de dieper liggende vraag blijft: mag dit zo doorgaan? Want - maatregelen of geen maatregelen- het supportersvolk is het in feite dat verantwoordelijk is voor de gebeurtenissen. En dan staat Brussel niet op zichzelf. Nu worden de schijnwerpers er een keer in alle felheid op gericht. Omdat de ramp grootschalig was en met zoveel verlies aan mensenlevens gepaard ging en verder een aantal voor het leven verminkte mensen als resultaat had. Maar kleinschalig(er) gebeurt het wekelijks. Wat heeft het voetbalvandalisme - in trein, bus, tram, stadions - de gemeenschap al niet gekost? En hoeveel persoonlijke schade is er de jaren door al niet aan geleden? Zomaar een voorbeeld, van recente datum. Een dominee preekt in Amsterdam en parkeert zijn auto voor het huis van een vriend. Het Ajax-stadion stroomt leeg. En supporters hebben de 'aardigheid' om op de auto te gaan staan en deze in elkaar te trappen.

De vraag is of we er als samenleving van geleerd hebben. Ongetwijfeld zullen er mensen zijn - van welke overtuiging dan ook - die zeggen: nu is het genoeg. Die breken met deze sportverdwazing. Zulke stemmen hebben al geklonken. Maar de vraag is hoeveel doden er moeten vallen en tot welke hoogte schade moet oplopen alvorens er een verbod op zulke manifestaties komt. Ondanks de indruk, die het gebeuren heeft gemaakt, wordt er nu al genuanceerder geoordeeld. Zoals gezegd richt de aandacht zich op de veiligheidsmaatregelen of op het engelse publiek, dat er nu eenmaal om bekend staat heethoofdig te zijn, zodat het maar beter is om Engeland voortaan buiten te laten. Maar de diepste oorzaak wordt dan naar achter geschoven.

Ook in de toekomst zal wel blijken welk een heilige koe, maar dan intussen een verslindende moloch, de moderne topsport is. De match moest doorgaan, over ongeveer veertig doden heen. Schokkend dat er in Turijn zelfs nog gefeest werd. Schokkend dat de UEFA de clubs tot spelen dwong. Gelukkig liet staatssecretaris Van der Reyden een ander geluid horen door te zeggen dat, hoewel het verstand de vraag stelt hoe je - bij niet doorgaan van zo'n match - 60.000 mensen in bedwang houdt, er ook méér is dan ons verstand. Hij achtte het doorgaan van de wedstrijd onder zulke omstandigheden in strijd met de menselijke waardigheid. Het is echter niet voor de eerste keer dat dit gebeurt. Wie herinnert zich niet het drama van München, toen daar tijdens de olympische spelen Israëlische sporters werden omgebracht maar de spelen óók gewoon doorgingen. Het hele topsportgebeuren, met name het topvoetbal heeft best een deuk gekregen en een schokreactie opgeroepen. De vraag is echter wat het effect ervan zal zijn op langere duur. Ergens werd geschreven over 'Inflatie van het voetbal vandalisme'. De grenzen worden namelijk steeds verder verlegd.

Bangladesj

Ik begon dit artikel met de opmerking dat in lange tijd een gebeurtenis niet zo'n indruk heeft gemaakt. Maar ik plaats het geheel onder de titel dat de ene ramp de andere verdringt. Want voltrok zich in deze zelfde periode niet een veel groter, grootschaliger en ingrijpender drama? Het arme volk van Bangladesj werd geteisterd door een waterlawine, die erover kwam. Het land - doorsneden als het is door rivieren en zeearmen - werd bedolven onder het water. En het is op geen stukken na nog te zeggen wat het uiteindelijke dodencijfer is. In ieder geval tienduizenden doden. Intussen werden deze dramatische gebeurtenissen in Bangladesj overschaduwd door de Brusselse voetbaloorlog. In Brussel is er echter aanwijsbare schuld. In Bangladesj was het het natuurgeweld - met alle onoplosbare vragen daaraan verbonden - waardoor zoveel mensen omkwamen.

Vorige week namen we m dit blad op een ervaring van drs. W. van Laar, zendingspredikant in Chili, van een aardbeving in Santiago. Het trof me hoe hij schreef dat de arme bevolking zo zwaar gedupeerd werd. Zo is het ook in Bangladesj. En we kunnen slechts zeggen dat Gods weg in de zee en Zijn pad in diepe wateren is. Maar als er geen sprake is van werkelijke betrokkenheid van ons hier met de nood daar dan is er ook sprake van schuld. Allereerst schuld als het gaat om voortdurende armoede. Ook schuld als het er om gaat dat volkeren elders in de wereld vanuit onze technische verworvenheden niet in staat gesteld worden om mee te bouwen aan hun veiligheid. Tenslotte heeft de Heere God de mens in Zijn schepping met grote gaven toegerust, waardoor hij ook middelen mocht vinden en aanwenden tegen het geweld der natuur.

Om nog even terug te koppelen naar het Brusselse drama, de topsport is een miljoenen verslindende zaak. Het is vanzelfsprekend geworden dat de gemeenschap daaraan grote geldelijke bijdragen levert. Maar hoe vaak wordt intussen niet beknibbeld op het geven aan landen in de derde wereld? Bangladesj drukt ons ook op feiten. De feiten van een arm land met een arme bevolking, dat door een ramp als de onderhavige nog kwetsbaarder wordt. De ene ramp mag de andere niet verdringen. Bangladesj is ook een opgericht teken. Teken ook hiervan, dat in de eindtijd rampen als oordelen Gods over de wereld gaan. Maar intussen is er ook alle aanleiding om te vragen: waarom zij en niet wij? En hoe kunnen en mogen we dan helpen, om zo samen in de noden te delen?

Libanon

Dit brengt me op het laatste. Helemaal naar achter geschoven is zo langzamerhand het drama in Libanon. Al jaren wordt Libanon geteisterd door dood en verderf, rondwarend als het ware in de straten van de stad Beiroet, maar ook in de kleinere steden en in de dorpen. Een onbestuurbaar land, waar de ene groep de andere uitmoordt. Toen enkele jaren geleden in de kampen Sabra en Chatilla enkele honderden bewoners van die kampen werden vermoord, brak in de wereld een storm van verontwaardiging uit, met name over Israël onder wiens toezicht dat drama plaats vond. Ik heb geen behoefte om af te dingen op de ernst van de situatie toen en op de verantwoordelijkheid die Israël daarin droeg. Maar thans is allerwegen tastbaar hoe selectief de verontwaardiging toen was. Israël moest de troepen terugtrekken. Welnu dat wordt thans geëffectueerd. Met het gevolg dat de slachtingen in verhevigde mate verder gaan. En nu zwijgt de wereld. Opnieuw waren de kampen Sabra en Chatilla oorden van moord en doodslag, maar nu dóór Arabieren aan Arabieren. In Israël kwam tijdens de gebeurtenissen van enkele jaren geleden echter het volk in beweging. Maatregelen bleven niet uit. En thans? De wereld zwijgt. De Verenigde Naties zwijgen. Alle verontwaardigden van toen zwijgen. Wat is er dan toch aan de hand in onze wereld, ook in onze samenleving? Waar is de stem van de kerken thans nu christenen in Zuid Libanon worden uitgemoord en het land nog verder de afgrond in gedreven wordt, al kan het bijna niet erger worden? Wat moet er eigenlijk daar nu (nog) gebeuren wil er echt reactie uit de wereld komen. Zoals de zaken er nu voorstaan moeten we zeggen dat de verontwaardiging over Sabra en Chatilla toen selectieve veronwaardiging was, gezien de houding over de situatie nu, en derhalve niets anders dan een symptoom van oplevend internationaal antisemitisme. En dan nogmaals, van de weeromstuit zeg ik niet dat het een paar jaar geleden zo ernstig niet was en Israël geen blaam trof.

Wereld van onheil

Duidelijk is dat we in een wereld vol ramp en onheil leven. De christen zal, als hij bij het Woord leeft, in alles de voetstap van de wederkomende Christus horen. Intussen zijn er in alle rampen die zich voltrekken, in de dramatische gebeurtenissen van onze tijd, wel lagen.

Brussel plaatst ons in directe zin voor de gevolgen wanneer een land en een volk ontzinken aan God en Zijn dienst. Pseudoreligie met massahysterie komt in de plaats van de enige ware religie.

Bangladesj plaatst ons voor de nood van hele volkeren in deze wereld, die worstelen om het hoofd boven water te houden en vaak ondergaan.

Libanon drukt ons op de nood van een geteisterd volk en plaatst ons voor de vraag waar de wortel ligt van de selectieve verontwaardiging naar Israël toe.

Ik sluit af met wat een keer een onderwijzer zei: 'Ik zie de wereldgeschiedenis op het schoolplein zich voltrekken'. De ruzies of ruzietjes tussen kinderen tonen dat eruit komt wat er in zit, namelijk dat de mens - zèlfgericht als hij is - geneigd is God en Zijn naaste te haten. Welnu, de gevolgen daarvan zijn zichtbaar in oorlogen en geweld, in het verdringen en vertreden van mensen door elkaar. De macht van de zonde maakt machten in de wereld wakker. Een troost te weten dat Christus de machten overwonnen heeft. Een schamele troost, omdat het geweld toch dóór gaat? Christus hééft overwonnen en zal overwinnen. En de zijnen met Hem.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen