Het Richtsnoer en ontwikkelingen in de gezondheidszorg (1)

Via de hoofdredacteur kreeg ik het verzoek eens een artikel te schrijven over 'Het Richtsnoer', de Protestant Christehjke Vereniging voor Verpleegkundigen en andere werkers in de gezondheidszorg. Een vereniging die op 4 november 1978 in 'De Aker' te Putten werd opgericht. De vereniging stelt zich op de grondslag van de Heilige Schrift als het Woord van God en aanvaardt als daarop gegrond de drie formulieren van enigheid. Het is derhalve een vereniging die de meeste leden telt onder de zgn. gereformeerde gezindte. Vorig jaar vierde de vereniging haar eerste lustrum. Bij de oprichting werd gestart met ruim driehonderd leden. In de achter ons liggende jaren is dat aantal gestaag wat uitgebreid en is het aantal leden inmiddels boven de duizend gekomen. Er kan dan nog worden bijvermeld dat de vereniging ook nog enkele honderden donateurs kent.

Waarom werd 'Het Richtsnoer' opgericht?

Ik hoorde eens op een landelijke vergadering een ziekenhuisdirekteur klagen over het feit dat er in zijn ziekenhuis verpleegsters waren die opmerkingen hadden gemaakt over de gang van zaken in het ziekenhuis. Die opmerkingen hadden te maken (dat bleek al snel) met de wijze waarop men in dat ziekenhuis bepaalde normen rond de ethiek hanteerde. Er werd over die zusters niet zo erg vriendelijk en begripvol gesproken. Toen realiseerde ik mij dat er wellicht vele verpleegkundigen maar uiteraard der zaak ook andere gezondheidszorgwerkers zouden kunnen zijn die het moeilijk hadden. Ik heb toen een telefoongesprek met ir. Van der Graaf gevoerd. Wij kenden elkaar reeds van de toen bestaande kommissie Medische Ethiek. Samen hebben we toen gesproken over de noodzaak te komen tot het oprichten van een vereniging zoals 'Het Richtsnoer' dat later geworden is.

De eerste die mij daarna toen belde was mej. Hulsman, de maatschappelijk werkstervan de Gereformeerde Gemeenten. Zij was er ook onmiddellijk voor. Daarna zijn er vergaderingen gestart met afgevaardigden van de diverse vrouwenverenigingen van de gereformeerde gezindte. De wonderlijke situatie deed zich toen voor dat de agenda's steeds te kort bleken te zijn. Met andere woorden elke vergadering kwamen we verder dan dat we gedacht hadden te zullen komen. De Heere zegende ons werk op bijzondere wijze. Met name vanuit de vrouwenbonden werden er namen van bestuursleden genoemd. Ik had sterk het gevoel dat iedereen die gevraagd werd bestuurslid te worden daar ook ja op zei. Toen was het zover dat de vereniging kon worden opgericht. Zo iets gaat natuurlijk niet vanzelf, daar zitten bijv. ook financiële konsekwenties aan vast. Maar de Heere die mensen schonk om zich voor de vereniging in te zetten opende ook de beurzen. We behoefden de mensen er niet eens om te vragen. We kregen het, en met honderden guldens tegelijk. Dat was hartverwarmend. Dat stimuleerde ook geweldig. Vooral de vrouwenverenigingen hebben hier denk ik een belangrijk aandeel in gehad.

Niet iedereen was enthousiast. Bestaande verenigingen hebben onze oprichting zelfs betreurd. De ethiekproblematiek tekende zich in de gezondheidszorgwereld echter steeds duidelijker af. De bestaande verenigingen waren kennelijk niet in staat zich duidelijk tegen deze ontwikkelingen uit te spreken. Men stelde zich bijv. op het standpunt dat ingrepen zoals abortus provocatus bespreekbaar moesten blijven. Ook om financiële reden werd ons sterk afgeraden een dergelijke vereniging op te richten. Omdat wij echter van mening waren dat een dergelijke vereniging er moe'st komen, hebben wij ons door deze negatieve informatie niet laten leiden. Ds. Rietdijk, die toen in Vlaardingen stond, schreef de eerste meditatie in ons blad. Als tekst had hij Psalm 124 vers 8 genomen: Onze hulp is in de Naamdes Heeren... Ik heb er in de jaren die achter ons liggen nog vaak aan mogen terugdenken.

Zó mochten we dit werk beginnen, zo hebben we het ook mogen voortzetten tot op vandaag.

Ik kom nog even op een uitspraak van ds. Rietdijk terug. Op de oprichtingsvergadering zei hij: We moeten de krachten van de tegenstander niet onderschatten... en zeker onze eigen krachten niet overschatten. Dat is geen krachteloos geloof maar dat is wel het bekennen van eigen zwakte en grijpen naar de sterkte van Zijn Naam.

In de achter ons liggende jaren is het nut van het bestaan van onze vereniging wel duidelijk geworden. Mensen die dit bij de oprichting nog niet zo zagen, zijn nu lid geworden. Er zijn echter nog velen, ook uit onze kring, die het nut van een dergelijk lidmaatschap niet inzien. Kennelijk maken zij zich derhalve ook geen zorgen over allerlei ontwikkelingen. Dat verbaast ons vaak.

Wat doet 'Het Richtsnoer'

Een van de belangrijkste zaken is wellicht het gewoon er zijn, het funktioneren als vraagbaak voor velen die werkzaam zijn in de gezondheidszorg en met problemen worden gekonfronteerd en deze willen bespreken met mensen die zelf ook op dat terrein werkzaam zijn. Mensen die genoeg hebben aan een half woord om je helemaal te begrijpen.

Het zijn overigens niet alleen gezondheidszorgwerkers die ons bellen. We krijgen ook wel huismoeders en huisvaders die tegen bepaalde zaken aanlopen. Vragen hebben over bepaalde soorten onderzoek die door een arts zijn voorgesteld.

De wereld van de gezondheidszorg blijkt altijd nog een wereld met vele vragen te zijn. Er wordt door medici en door veel verpleegkundigen veel meer dan vroeger op allerlei vragen van patiënten in gegaan. De informatie houdt echter in veel gevallen geen rekening met Bijbelse normen. Het formuleren, juist van dit soort vragen, aan totaal anders denkenden in een witte jas blijkt vaak moeilijk. De meeste vragen komen echter van de werkers in de gezondheidszorg. Sommige vragen zijn gemakkelijk te beantwoorden. Anderen niet. Soms zijn de problemen zo veel omvattend dat er juridische adviezen moeten worden gevraagd. Ook hebben we wel advocaten moeten inschakelen. Het vermoeden bestaat dat we in de toekomst met soortgelijke vragen meer zullen worden gekonfronteerd. Ondanks het feit dat onze pro life juristen duidelijk afgetopte rekeningen sturen, kosten deze zaken veel geld.

Apart kan onder dit hoofdje nog worden vermeld dat we als vereniging (veelal in samenwerking met de Werkgroep voor Gewetensbezwaarden) bezoeken hebben gebracht en gesprekken hebben gevoerd met kamerleden, staatssekretarissen en ministers in Den Haag en Leidschendam om hen met klem te attenderen op allerlei ontwikkelingen in de ethiek die én de patiënt én de gezondheidszorgwerkers bedreigen.

Andere aktiviteiten van 'Het Richtsnoer'

Tweemaal per jaar organiseert een afvaardiging van het bestuur een landelijke vergadering. Eén of meerdere sprekers behchten dan een bepaald vraagpunt wat op dat moment in de gezondheidszorg aandacht behoeft. Een dergelijke dag funktioneert natuurlijk ook op een bijzondere wijze als kontaktmogelijkheid.

Niet allen werken op hetzelfde terrein in de gezondheidszorg. Sommigen in een ziekenhuis, anderen in een inrichting voor zwakzinnigen, weer anderen zijn werkzaam als wijkverpleegkundigen, zijn fysiotherapeut of apothekersassistente, analyst of iets anders. Vaak is er in de middag een forumdiskussie. In de middag gebruiken we gezamenlijk de maaltijd en er wordt (dat is ook belangrijk) veel gepraat.

Sinds enige tijd hebben we nu ook studenten van de Hogere Beroeps Opleiding voor Verpleegkundigen van 'De Vijverberg' uit Ede in ons midden. Aan de totstandkoming van deze dagopleiding hebben we als 'Richtsnoer' ook een steentje bij mogen dragen.

Viermaal per jaar geven wij ook een kontaktorgaan uit. We hopen op niet al te lange termijn dit zesmaal per jaar te gaan doen. Het blad draagt dezelfde naam als de vereniging en wijst derhalve in zijn titel naar de Bijbel: hét Richtsnoer in ons leven.

Het zal duidelijk zijn dat in dat blad onderwerpen aan de orde komen die op de één of andere wijze iets met de gezondheidszorg te maken hebben. Er is nogal wat geschreven over de abortus provocatus en de euthanasie. Niet echter alleen over deze onderwerpen. Als ik de verschenen nummers zo eens doorblader dan is er geschreven over de ontwikkelingen in het verpleegkundig denken, over mensbeelden in de psychologie, over transcendente meditatie, over ervaringen van een student op een niet-christelijke H.B.O.V., over de Bijbelse motivatie om te werken in de gezondheidszorg.

Seksualiteit in de gezondheidszorg was een onderwerp wat aandacht kreeg. Ook over de alternatieve gezondheidszorg werd geschreven. Omgaan met verstandelijk gehandicapten heeft als hoofdartikel in een bepaald nummer gestaan. Ook de zorg rond onze ongeneeslijke zieken werd beschreven door een arts, een predikant en, een verpleegkundige.

Het is verleidelijk om zo nog even door te gaan en alle onderwerpen die door de loop der jaren aan de orde zijn geweest te noemen. Het gaat er slechts om dat u enige indruk krijgt van wat er zo door de jaren heen gepubliceerd is. Onder de schrijvers vinden we verpleegkundigen maar ook gezinsverzorgsters, zieken verzorgsters, artsen, juristen, predikanten, psychologen en anderen.

Er komt overigens veel voor kijken om zo'n tijdschrift steeds weer op tijd bij de mensen op de deurmat te krijgen. De redactiecommissie bestaat uit een zestal erg aktieve mensen. Voor het verschijnen van elk nummer wordt een paar keer vergaderd bij een van de leden in Bennekom thuis. Regelmatig komen er ook boekbesprekingen in voor en wordt er een bepaald krantenartikel van kommentaar voorzien. Verder komt er in elk blad een korte meditatie voor van een onzer predikanten. Altijd blijkt men bereid om iets voor ons blad te doen.

H. v. d. Herik

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen