Hulpverlening in Oost-Europa

Een groeiend aantal organisaties en comités houdt zich bezig met hulpverlening aan christenen in Oost-Europa. De stichting Hulp Oost-Europa richt zich als hervormd-gereformeerde organisatie vooral op christenen van reformatorische huize. Voor de financiële kant van het werk is men vooral aangewezen op steun uit deze sektor van de kerk. Maar ook talrijke anderen adverteren in kranten en periodieken, die in de gereformeerde gezindte gelezen worden en vragen steun voor hun werk. Sommigen hebben een aanbevelingscomité met klinkende namen. Lang niet altijd is het doel van hun werk even duidelijk, nog minder de geestelijke achtergrond en de werkwijze van zo'n instelling.

Het gevolg is, dat veel lezers door de bomen het bos niet meer zien. Men vraagt zich af, waartoe deze verdeeldheid eigenlijk dient. Het resultaat is dikwijls, dat organisaties als Vervolgd Christendom - waarover al jaren terecht talrijke twijfels zijn geuit - door aangrijpende publiciteit grote bedragen aan giften en kollekten ontvangen, zonder dat duidelijk wordt, of er ook echt veel mee gedaan wordt in Oost-Europa.

Daarom is het goed, dat uit eigen publikaties duidelijk wordt, waar bepaalde organisaties voor staan, wat hun uitgangspunten zijn en wie door hen geholpen worden. De stichting 'Antwoord' publiceerde onlangs een boek van de leider van deze organisatie, waaruit het één en ander valt op te maken over het werk, dat door hen gedaan wordt.

Huil niet om de winnaars

Henk Paulson, direkteur van stichting 'Antwoord', beschrijft in dit boek zijn werk in Oost-Europa. De stijl van schrijven verraadt, dat hij een tijdlang werkzaam was bij Kruistochten. Veel doet denken aan de wijze waarop Anne van der Bijl over zijn werk in Oost-Europa publiceerde. Paulson wil onze aandacht vragen voor de christenen, die veel moeten opofferen om de Naam van Christus te belijden. De titel van het boek geeft al aan, dat hij hen terecht niet ziet als zielige mensen. Integendeel, ze zijn in Christus meer dan overwinnaars. Deze inzet geeft het boek een sympathieke toon. Talrijke anekdotes laten iets zien van het leven van de kerk achter het IJzeren Gordijn. Veel informatie wordt in gespreksvorm doorgegeven, soms zoveel, dat gesprekken gekunsteld aandoen. Niet altijd is even duidelijk wat echt gezegd is en wat de schrijver anderen laat zeggen.

Paulson geeft en passant ook nadere bijzonderheden over het werk van stichting 'Antwoord', die enige jaren geleden in ons land aktief werd. Vanuit de USA komt veel steun, zodat men niet minder dan 14 full-time krachten aan het werk heeft. Nadruk ligt op lektuurverspreiding, kontakten en de vorming van 'geestelijke leiders'. Een bezwaar van dit boek vind ik, dat Paulson te grote nadruk legt op het menselijke aspect. Uitgebreid komt zijn eigen werk aan de orde, aangevuld met allerlei persoonlijke details. De anekdotische vertelwijze maakt het boek niet overzichtelijk. Wie een goed beeld wil krijgen van de specifieke situatie in elk land afzonderlijk, moet het meerdere keren lezen en zal zelfs dan nog twijfelen. Toch zijn er ook bijzonder goede gedeelten in. Ik denk aan het hoofdstuk over de houding van het communisme tegenover de kerk en dat over de bijbelverspreiding in Oost-Europa.

Vrije groepen

Al lezend wordt duidelijk, dat Paulson zich verwant weet aan de evangelische beweging. De stichting 'Antwoord' heeft meest kontakt met , 'vrije groepen' in Oost-Europa. Het boek geeft aan, waar de belangrijkste lijnen in het werk lopen: naar de rooms-katholieke lekenbeweging, de baptisten en het orthodoxe Leger des Heeren in Roemenië. Dit hangt waarschijnlijk samen met de visie op de kerk die Paulson heeft. Dit is naar mijn mening fundamenteel in de vragen rond hulpverlening in Oost-Europa. Wat is het doel van het werk? Op wie richt het zich en welke vooronderstellingen liggen aan het werk ten grondslag? Ook al waardeert men eikaars werk, het antwoord op deze vragen kan ertoe leiden, dat men toch gescheiden optrekt. Het geheel van zijn boek overziende, kom ik tot de conclusie, dat Paulson de kerk als instituut nauwelijks relevant voor de toekomst vindt. Hij schrijft: 'De kerk moet leren meer als organisme dan als organisatie te functioneren'. De stichting 'Antwoord' ziet dan ook als één van de belangrijkste taken: het trainen van 'leken-leiders', die de kerk in bijbelkringen en huisgemeenten moeten opbouwen. Naast het veelvuldig gebruik van het roomse woord 'leek', trof mij vooral de geringe waarde, die Paulson blijkbaar aan het kerkelijk ambt hecht. Wordt dit veroorzaakt door de situatie in Oost-Europa, of liggen hier persoonlijke keuzes achter? Ik ben geneigd het laatste te denken.

Te gemakkelijk schrijft Paulson bijvoorbeeld: 'De officiële faculteiten leiden toekomstige predikanten eerder op om de kerken af te breken dan om ze op te bouwen. Dat is gewoon een plan om het christendom in het oostblok te vernietigen'. Daarmee doet hij geen recht aan trouwe predikanten en professoren, die onder grote druk de kerk willen dienen.

Vragen

Het boek roept na lezing verschillende vragen op. Paulson legt grote nadruk op de kracht van het gebed. Hij vertelt over wonderlijke uitreddingen, die ieder herkent die geen vreemde is in Oost-Europa. Maar of een Hongaarse vrouw echt met een auto vol boeken de Russische grens passeert? Is het raadzaam een dronken man in Oost-Berlijn te vragen waar christenen samenkomen? Dit soort wonderen zijn me wat te wonderlijk. Sommige verhalen doen me Amerikaans-piëtistisch aan. Dit doet afbreuk aan het goede, wat het boek te bieden heeft. Duidelijk wordt wel, dat ook de stichting 'Antwoord' het nodige werk in Oost-Europa doet. Wie echter werken wil vanuit de gereformeerde belijdenis, zal vragen houden over de visie op de kerk en het ambt, zoals die in dit boekje tot uiting komt. Rome en Reformatie worden wel erg gemakkelijk op één lijn gesteld en ook over de betekenis van de Sacramenten (de kinderdoop bijvoorbeeld) zou ik wel eens meer willen vernemen. Hierover zwijgt het boekje in alle talen.

Duidelijk is wel, dat elke organisatie eigen grondslag en doelstellingen heeft, ook de stichting 'Antwoord'. Ondanks bepaalde bezwaren is het toch goed om ons te verheugen, dat Christus op allerlei wijze verkondigd wordt, ook al is die wijze niet altijd de onze.

N.a.v. Henk Paulson: Huil niet om de winnaars, uitg. Gideon, 188 bh., f 9, 95.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen