Globaal bekeken

Bij uitgeverij Bosch en Keuning te Baarn versctieen een boek 'Het glazen huis', gesprekken met domineeskinderen; een boek met meer en minder geslaagde stukken, uit een wat eenzijdige kring. Uit dit boek twee passages. De eerste uit het voorwoord van dr. A. A. Spijkerboer (Amsterdam), over 'het leven in de nederlandse pastorie'. Het tweede is uit een gesprek met de organist-dirigent Charles de Wolff, vrijgemaakt gereformeerd.

Dr. Spijkerboer:

'Ik heb vaak aan domineeskinderen gevraagd of zij de eerste uren van de zondagmorgen, voordat de kerk begon, als bijzonder ervaren hebben en het antwoord op die vraag was bijna altijd ja'. Als kleuter voelde je al dat er een gewijde sfeer in huls hing en eigenlijk begon het allemaal al op vrijdagavond. Dan begon je vader in beroering te raken over de preken (de meeste dominees gingen destijds twee maal per zondag voor), die hij twee dagen later zou moeten houden. Op zaterdagmorgen ging je vroeger nog naar school, maar wanneer je thuis kwam was het meteen: stil. Of: ga vanmiddag maar in de tuin spelen, want vader zit aan zijn preek te werken! Wanneer je hem 's avonds voor het naar bed gaan een nachtkus ging geven kon je even informeren op welk kantje hij was. Een enkele keer was hij nog niet ver gevorderd. Je werd zondagmorgen wakker, wist dat je vader al op was en hoorde beneden in de keuken gestommel. Je voelde dat er heel bijzondere dingen stonden te gebeuren en wanneer dan op een zondagmorgen in de lente de zon scheen kon een gevoel van volmaakt geluk over me komen. Dat zat hem dan toch allemaal in de preek!

Er zijn natuurlijk mensen die zeggen dan het helemaal niet om de preek gaat. Dat een dominee geen predikant is, maar een pastor of nog iets anders en misschien hebben ze wel gelijk, maar de dingen worden niet altijd zo beleefd als ze beleefd moeten worden. Een domineeskind weet dat het op zondagmorgen om de preek gaat. Als je meeging naar de kerk, zag je je vader op de kansel in actie. Weet een domineeskind dat zijn vader door de gemeente op zijn preek beoordeeld wordt? Dat kind zal, zeker wanneer hij nog jong is, dat niet onder woorden kunnen brengen, maar ik denk dat het dat heel goed weet, omdat de manier waarop de gemeente over de preek oordeelt invloed heeft op zijn relaties op het schoolplein. Ik herinner me hoe een klasgenoot die mij een dodelijke belediging toe wilde voegen, mij voor de voeten wierp dat die catechismuspreken van mijn vader voor 'kleine kinderen' waren. Ik had hem natuurlijk moeten antwoorden dat dit juist voor de preken van mijn vader pleitte, maar deelde hem mee dat de door zijn vader gebouwde huizen op instorten stonden. Ik geloof overigens niet dat kritiek op de preken van mijn vader op mij als jongen ook maar de geringste Indruk maakte. Het stond voor mij als een paal boven water dat mijn vader op de kansel niet kon falen. Ik neem aan dat het andere domineeskinderen ook zo vergaan Is. Een kind dat op de lagere school zit heeft meestal nog een onwrikbaar vertrouwen in de kundigheden van zijn vader. Wel vond ik het unfair dat dominees die op de populaire toer gingen en in hun preek allerlei verhalen opdisten die, volgens mijn inlichtingen, niet zo gek veel met de bijbel te maken hadden, meer mensen trokken dan mijn vader. Daar kon ik niet goed tegen. Terwijl ik voor de meeste problemen van mijn jongensjaren wel een oplossing wist te bedenken, bleef dit onopgelost.

Tot de grote voordelen die het domineeskind heeft behoort dat het zijn vader kan uitvragen over God en de mensen. Ik denk dat velen van hen van die mogelijkheid dankbaar gebruik hebben gemaakt. Bij ons gebeurde dat, toen wij op de middelbare school zaten, onder de koffie na de preek. Mijn vader was blij wanneer bleek dat wij aandachtig geluisterd hadden, ging uitvoerig in op wat wij te berde brachten en kwam soms tot de conclusie dat hij zijn preek beter in elkaar had moeten zetten. Aan die uren bewaar ik de allerbeste herinneringen.'

Charles de Wolff:

'Ik heb nooit de ambitie gehad een Feike Asma te worden. Hij Is leerling van Jan Zwart geweest, een hele grote man op orgelgebied in Nederland. Jan Zwart heeft het orgel als instrument bij de mensen bekendheid gegeven en het hen leren waarderen. Dat dit bij het christelijk volksdeel meer is aangeslagen dan bij de rest, is begrijpelijk. Hij heeft immers aansluiting gezocht bij de kerkelijke liederen als psalmen en gezangen. Nu kun je van de eerste niet zeggen dat ze sentimenteel zijn, maar van vele gezangen wel. Toch vind ik Asma een groot muzikant en sommige bewerkingen zijn erg goed. Aan de andere kant speelde hij dingen, die ik van mijn levensdagen niet zou spelen, zoals 'Scheepje onder Jezus' hoede'. Van mij zul je daarvan geen noot horen. Ik hou niet van sentimentaliteit. Mijn vader evenmin. Die hield helemaal niet van dat soort liederen. Eén ervan is 'Ere zij God', een zeer vermoeiend lied, dat absoluut met Kerstmis gezongen dient te worden. Althans dat vindt men. Nu was er vroeger in Enschede een organist, die de gewoonte had dit na de dienst direct in te zetten. Of de dominee het nu had opgegeven of niet, dat maakte hem niet uit. Mijn vader was iemand, die weigerde 'Ere zij God' te laten zingen. Hij vond het maar een draaiorgeldeun. Toch zette de organist het onmiddeliijk na de zegen in. Ik weet nog, dat mijn vader toen de kansel is afgelopen. Voor hem was de dienst beëindigd. Hij zat al hoog en breed thuis aan de koffie, terwijl de gemeente nog steeds bezig was met het "Amen".'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen