Een 'gevoel'-ige kwestie

Wij zijn allemaal 'gevoel'-ige mensen. Of we nu geloven of niet, we hebben allemaal zo onze gevoelens.

Gevoelens kunnen alles of niets met het geloof te maken hebben. Het hebben van gevoelens op zich is in ieder geval nog geen 'bewijs' van geloof. Terwijl het ontbreken van gevoelens nog niet hoeft in te houden dat er geen geloof is. Het niet hebben van bepaalde gevoelens hoeft daarom nog geen reden tot twijfel te zijn.

Het kenmerk van gevoelens is dat ze niet blijvend van aard zijn. Het kenmerk van geloof is dat het wél blijvend van aard is. Het geloof is immers een gave van God. Je mag als gelovige een zwak geloof hebben, je mag het geloof weleens kwijt zijn, maar van de gave van het geloof geldt: eens gegeven blijft gegeven.

Nu is het ene gevoel het andere niet. Er zijn gevoelens die afhankelijk zijn van de omstandigheden. Ze komen en gaan met de verschillende situaties én gebeurtenissen. Heel bepalend kan de sfeer zijn waarin we verkeren. We zijn nu eenmaal sfeer-gevoelig. Een sfeer kan angstaanjagend zijn en angstgevoelens oproepen. Ze kan ook vrolijk en opwekkend zijn en vrolijke en opgewekte gevoelens oproepen. Je kunt zó door een sfeer meegenomen worden dat je er a.h.w. door gedragen wordt. Je staat niet meer met beide benen op de grond. Je tolt mee. Het is een soort dronkenschap. De gevoelens die je dan beheersen, kunnen heel weldadig zijn. Het leven krijgt op zo'n moment een andere kleur. Je moet er niet aan denken dat je straks weer naar huis moet...

Op deze manier zijn gevoelens gevaarlijk. Zeker als de ingrediënten die bepalend zijn voor de sfeer te maken hebben met de Bijbel, en als daardoor de suggestie wordt gewekt dat de Heilige Geest de verwekker is van die gevoelens. Samen een hele tijd lang liederen zingen bijv. kan misleidend zijn. Je kunt door veel te zingen 'aangedaan' worden. Je krijgt het gevoel dat de liederen je wat doen... dat je een soort geloofserva­ring hebt. Terwijl de kans groot is dat alleen maar sentimenten worden opgewekt. Zo kun je dronken worden van - wat ik dan maar noem - sfeerzingen. Op den duur weet je niet meer wat je zingt. Het kan zijn dat niet de inhoud van de liederen je raakt maar de melodie of de klanken van de muziekinstrumenten of de massaliteit van het aantal mensen met wie je samen zingt. Een dergelijke emotionaliteit of sentimentaliteit wordt vaak gehouden voor spiritualiteit. Een muziekprogramma voor de radio of het draaien van platen met gewijde muziek thuis kan dezelfde uitwerking hebben. En of het dan gaat om de niet-ritmisch gezongen psalmen Davids of om de steeds meer door jongeren gezongen bijbelteksten of andere liederen, dat maakt geen verschil.

Als gevoelens door een bepaalde sfeer worden opgeroepen, dan ben je ze ook direct kwijt als je die sfeer verlaat. Heel de wereld lijkt dan opeens zo koud en zakelijk. Je zit gelijk met een brok heimwee naar de sfeer die je zojuist hebt verlaten.

Naast een bepaalde sfeer kan ook een bepaald stemgebruik 'religieuze' gevoelens oproepen die niets met godsdienst of geloof te maken hebben, maar die vaak voor het werk van de Heilige Geest worden gehouden. Veel innerlijke geroerdheid is het gevolg van stemvibraties of van een emotioneel aanstekelijk stemgebruik of van verhaaltjes die verbeeld worden, en is niet zozeer geestelijk of spiritueel als wel psychologisch te verklaren.

Is er dan iets op een goede sfeer tegen? Of op gezellig samen zingen? Of op een zekere overtuigingsgloed in de woorden die de spreker/prediker uitspreekt? Integendeel. Het is fijn als wij in goede sferen mogen verkeren. Het is van grote betekenis om samen met anderen te zingen - om onze schuld zingend te belijden en om de Here God te danken en te loven in ons lied. En het is een vereiste dat iemand die de boodschap van het Evangelie brengt daar ook met heel zijn hart achter staat. Ik wil alleen wijzen op het gevaar dat hier als een vijand op de loer ligt... het gevaar van misleiding. Het gevaar ook van het inwisselen van spiritualiteit voor semtimentaliteit. Het is een gevaar dat zowel jongeren als ouderen bedreigt.

Als wij het nu hebben over spiritualiteit, dan gaat het o.a. over gevoelens die geworteld zijn in de Waarheid... in de Waarheid die door ons 'begrepen' en geloofd wordt (dat gaat niet buiten ons verstand om)... de Waarheid die de Geest der Waarheid ons leven binnendraagt. Dan staat het werk van Christus centraal. Want de Geest richt de schijnwerper op Christus. Als wij bepaalde 'religiuze' gevoelens hebben, is het daarom nodig dat wij ons afvragen waar ze vandaan komen en waardoor ze worden opgewekt. M.a.w. wij moeten onze gevoelens toetsen aan het Woord.

Gevoelens die door het Woord (door de Waarheid) worden opgewekt, zijn niet aan een bepaalde sfeer of situatie maar aan het Woord gebonden... aan de Waarheid die geloofd en beleden wordt. Dat betekent dat ze met je meegaan als je de sfeer of situatie verlaat waarin ze opgeroepen zijn. Ze zijn daarvan niet afhankelijk. Dat betekent ook dat je ze los van een of andere sfeer of situatie kunt 'krijgen'. Uiteindelijk is het zo dat ze aan Christus gebonden zijn. En in het geloof mogen wij weten: waar ik ben daar is Hij. Of ik Hem nu wel of niet ervaar: Hij is er! Zo kunnen gevoelens zelfs haaks staan op een bepaalde sfeer. Ze kunnen er ook zijn als er van sfeer helemaal geen sprake is. We denken aan een Paulus die in de nacht lofliederen zingt in zijn kale, koude gevangeniscel.

Maar spiritualiteit is ook méér dan het hebben van gevoelens. Spiritualiteit heeft ook te maken met levensverandering en levensvernieuwing. Om het anders te zeggen: spiritualiteit heeft te maken met de heiliging van het leven.

Spiritualiteit is de vrucht van het werk van de Heilige Geest in ons leven. We zouden spiritualiteit kunnen verwoorden als: Geest-elijk leven.

Wat gebeurt er als de Heilige Geest in ons leven werkzaam is? Dan schrijft de Heere Zijn wet in ons hart. Vergelijk Jes. 31 : 31-34 met Ezech. 36 : 26, 27. We zien als parallellen: 'Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven' en 'Ik zal Mijn Geest geven in het binnenste van hen'. 'Geest' en 'wet' kunnen hier voor elkaar ingevuld worden. Dat betekent dat, als wij de Geest ontvangen, wij dan de wet van God leren doen, doordat deze in onze harten geschreven wordt. En de wet van God dat is de wil van God... dat zijn de geboden van Christus. Zo leren wij ons te houden aan Gods wet.

Leven naar de Geest is... op elk levensterrein laten zien: het gaat mij om Gods wil als wet in mijn leven, om het bewaren van de geboden van Christus (Joh. 14 : 15 en 23, en 1 Joh. 2 : 3 e.v.). Dat is een spiritueel leven.

Dit kan inhouden dat wij Gods wil doen tegen alle gevoelens in! Omdat wij weten dat niet onze gevoelens onze richtlijn vormen maar het Woord dat - ongeacht hoe onze gevoelens zijn - onze gehoorzaamheid vraagt. De Geest maakt ons daarin gewillig (overigens niet zonder strijd).

Samenvattend: de kern van de spiritualiteit is het leven met God in de gehoorzaamheid aan Zijn Woord. Dat klinkt misschien wat nuchter aan het einde van dit artikel. Maar is nuchterheid niet typerend voor het christenleven? (1 Petr. 4 : 7.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen