Globaal bekeken

Uit de laatste twee nummers van 'Theologie Reformafa - het driemaandelijks theologisch tijdschrift van de Gereformeerde Bond - een citaat.

Prof. dr. H. Jonker over prof. dr. H. Visscher:

'Ik had ook wat de praktijk betreft kunnen spreken over de vruchten die de literaire bezigheid afwerpt voor onze eigen vormgeving in spreken en schrijven. Meer dan de theologische vakliteratuur vormt letterkundige literatuur ook onze eigen spreek- en schrijfwijze. Ik werd daar tijdens de verhuizing nog weer bij bepaald toen ik plotseling het boek De Schepping, uitgegeven bij La Rivière en Voorhoeve te Zwolle van prof dr. Hugo Visscher in handen kreeg. Na de oorlog zwijgen we over Hugo Visscher, hij stond tijdens de oorlog aan de verkeerde kant, wat de Hervormd Gereformeerden zo intens betreurden. Zijn kleindochter was bij mij op catechisatie in Amsterdam, ik heb hem vlak voor zijn dood nog bezocht en heb zijn begrafenis in Delft meegemaakt. Maar ik heb hem in al die jaren niet willen bestuderen, als oorlogsstudent heb je wel het een en ander meegemaakt. En plotseling valt het boek in je handen, verschenen in 1930, nog in de goede tijd van Visscher. Te midden van de verhuisdrukte heb ik er een uur in zitten lezen, zo boeide dat boek mij, niet alleen vanwege de magistrale denktrant van de schrijver, maar ook vanwege zijn indrukwekkende stijl. Visscher kende de wereldliteratuur.'

Prof dr. K. Runia over Bernardus Smytegelt:

'Hetzelfde geldt ook van de gereformeerde predikanten in ons land in de 17e eeuw. Ze konden zich soms heel fel tegen de overheden van hun eigen tijd richten en dat deden ze dan niet in afwezigheid maar in de aanwezigheid van die overheden. De overheden mochten dan hun speciale banken in de kerk hebben, afgezonderd van het "gewone volk", maar dat betekende niet dat ze daarom ook door de predikers gespaard werden. Het gebeurde nogal eens dat de overheden, net als de koning van Israël, deze vermaningen niet namen. Zo werd Johannes Teelinck in 1660 uitgewezen uit Utrecht. Wilhelmus à Brakel (Vader orakel) werd tot twee maal toe geschorst Jacobus Koelman werd in 1675 in Sluis de laan uitgestuurd. Ook later waren de mannen van de Nadere Reformatie bepaald niet bang of schuchter op dit punt. Bekend is de sociaal-politieke prediking van ds. Bernardus Smytegelt, die van 1695-1739 predikant te Middelburg was. Hij ging soms geweldig tekeer tegen de regenten en hun protserige rijkdom en spaarde daarbij hun vrouwen en hun verwende kinderen niet. Maar hij bracht ook meer dan eens de politiek van zijn eigen dagen op de kansel. Toen de overheid weigerde voldoende aan de landsverdediging te doen, klaagde Smytegelt vanaf de preekstoel: "Er vaart mij een trilling van ontsteltenis door de leden, wanneer ik aan ons onverdedigde land denk bij de naderende oorlog". Toen de handelsschepen in de Oostzee bedreigd werden, riep hij uit: "Vroeger zouden onze voorouders zulke belemmeraars van hun handel weggeblazen hebben en nu kan men het hen niet beletten".

Dr. W. Balke over het IKV.

In het derde bulletin van het Hervormd Beraad voor Vredesvraagstukken zegt dr. W. Balke (Den Ham) in een 'betoog' getiteld 'Politisering van het kerkelijk spreken en handelen', over het IKV:

'In 1966, lang na de invoering van de nieuwe kerkorde (de nieuwe koers was allang zijn elan kwijt), werd het IKV opgericht. Politisering was toen al een bewust streven van velen. In dit verband werkt de Ned. Hervormde Kerk samen met Doopsgezinden, Gereformeerden, Oudkatholieken, Remonstranten en Pax Christi uit naam van de Rooms-Katholieken. Het IKV heeft een bijna onaantastbare monopoliepositie. Telkens weergeeft de synodemeerderheid ondanks alle kritiek haar fiat aan deze monopoliepositie. Dat zal ze ook in de toekomst blijven doen, want het IKV is mede door de Synode in het leven geroepen. Daarom is de Synode medeverantwoordelijk voor wat het IKV doet en zegt.

Vanwege deze medeverantwoordelijkheid zegt het Moderamen binnenskamers het IKV geregeld keihard de waarheid. Daarvan komt weinig naar buiten. Het is goed dit te beseffen. Het HBV voelt zich in de kou gezet door de Synode. Om louter formele redenen schenkt ze geen gehoor aan het HBV. Het HBV is immers geen officieel orgaan van de Synode en berust op particulier initiatief. Het is nuttig te beseffen dat het HBV in feite dezelfde status heeft als de richtingsorganisaties. Het verschil is dat hetgeen nieuwe richting in de kerk voorstaat, maar een andere visie heeft op een politieke stellingname van de Synode.

Of het zin heeft voor het HBV om te streven naar een gelijke status als het IKV, is een open vraag. Waar het HB V in ieder geval op kan aandringen bij de synodeleden, is dat het IKV wordt teruggeroepen tot zijn oorspronkelijke opdracht. Want dat het op vele manieren buiten zijn boekje is gegaan, dat is iedereen duidelijk. In feite houdt dit in dat het IKV het recht moeten worden ontzegd om namens de kerken te functioneren als politieke pressiegroep.'

***

Uit een rondzendbrief van dr. G. H. Cohen Stuart (theologisch adviseur van de Ned. Herv. Kerk in Jeruzalem).

'Een Nederlandse krant weigerde zonder opgave van redenen een commentaar van mij op de slachting door de Shiïten in Sabra en Shatila; idem een artikel van Rabbijn Lopez Cardozo over het kosher slachten. We voelen in Nederland een zodanige politieke en theologische verscherping van posities ta.v. Israël, dat we ons hart vasthouden. Gematigde Israëli's ervaren van ' zogenaamde kritische solidariteit alleen nog de kritiek zonder de solidariteit.

Dit proces schaadt duidelijk ook de communicatie met kerkelijke instanties, waarmee ik juist zou samen moeten kunnen werken. Kerkelijke rapporten meten Israëls splinters breed uit. Aan Israël worden hogere ethische en morele normen opgelegd dan men van zichzelf of de eigen samenleving verwacht. Leert Jezus Christus ons niet in Matt. 5:48 volmaakt te zijn als onze hemelse Vader? Registreren en verwoorden van de problematiek vanuit Jeruzalem, hart van Israël, leidt tot schijnbaar onoplosbare conflicten. In de loop der tijd namen verschillen van inzicht toe over de theologen seminaars in januari, georganiseerd onder auspiciën van het Interkerkelijk Contact Israël. Ondanks herhaald aandringen mijnerzijds bleken daardoor onstane conflicten in Nederland niet bespreekbaar. Helaas zag ik geen andere uitweg dan mijn medewerking aan het ICI theologen seminaar te staken. Een pijnlijke en zwaarwegende beslissing, want het directe contact met Nederlandse en Belgische theologen is het werk, dat me het meest aanspreekt!

Toch wordt het komende seizoen hier gekenmerkt door expansie van cursuswerk. Er is sprake van toenemende belangstelling voor studie, van theologen en niet-theologen. Vooraf kritisch, maar achteraf met veel genoegen, hebben we meegewerkt aan de tweedaagse studieconferentie hier van de EO, in samenwerking met het Bez. Comité voor de Ger. Gezindte, met 240 deelnemers.'

***

Een croupier is iemand die het balletje aan de roulettetafel in casino's bedient. In Hervormd Nederland komt zo'n croupier aan het woord. Ons land heeft helaas ook zulke instellingen, waaraan mensen verslaafd kunnen zijn, arm. Maar kennelijk kom je het casino toch niet binnen zonder ordentelijke kleding. Ik citeer: 'Zo is er een entreegeld van f 7, 50 en moeten de mannen een stropdas en een jasje dragen. Een jasje en een dasje wordt dat hier genoemd'.

Een kerk, die nog opkomt voor stijl in de kerkdiensten is ouderwets. En zie hier...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen