Globaal bekeken

'Peerke Donders van Suriname', deze titel gaf ds. H. J. Hegger, directeur van de Sticliting 'In de rechte straat' aan een artikeltje over deze nederlandse pater redemptorist (1809-1887), die in 1982 door de paus 'zalig' werd verklaard.

Ds. Hegger citeert dan twee passages uit brieven van Peerke Donders, waaruit enerzijds zijn sociale bewogenheid doorklinkt maar anderzijds zijn afkeer van protestanten. Uit een brief van 8 september 1846:

'"Wee, wee Suriname op de grote dag van het gericht. Wee! Wee! Ja duizendmaal wee over de Europeanen, de bezitters van de slavenplantages, de dlrekteuren en de opzichters (die allen over de slaven heersen)!!! Schande over hen die zich verrijken ten koste van het bloed en het zweet van de arme slaven, die geen andere beschermer hebben dan onze God."

"Daarom ligt over de Hollandse regering die de slavenhandel nog steeds niet heeft willen afschaffen, de dreiging van de ondergang" (p. 167).

NB. Nederland heeft de slavernij afgeschaft in 1863.

"De verschillende sekten hier zijn: 1. de lutheranen; 2. de calvinisten; 3. de Hernhutters; 4. de joden. De meest verderfelijken zijn de Hernhutters. Zij zijn de enigen (buiten ons) die zich inlaten met de slaven en de vrije negers. Maar helaas met al te veel succes, want zij komen met hun leer en slappe levenshouding de meeste slaven in het gevlei. Een voorbeeld: ze dopen rustig degenen die met vier of vijf negerinnen samenwonen en ze verlangen alleen maar als één van die vrouwen sterft, ze er geen nieuwe meer bijnemen. De Hernhutters zijn zeer hebzuchtig. Zij nodigen de slaven uit om bij hen te kopen, omdat, zo beweren zij al hun koopwaar gewijd is. Ze leren hen wel in de Bijbel lezen, maar niet hoe ze God moeten kennen. Als sommigen van hen bij ons in de ware kerk worden opgenomen, blijkt dat ze, zelfs nadat ze 20 jaar deel hebben genomen aan het Avondmaal, niet eens het geheimenis van de menswording van Christus kenden.'"

***

Veluwegeloof, we hebben er enkele weken geleden een artikel aan gewijd. Het Friesch Dagblad gaf er kortgeleden ook iets over. Een stuk uit ervaring geschreven. Hier volgt het.

'Kerkgang in de vakantie, op zondagmorgen op de Veluwe. De dominee houdt een preek naar aanleiding van psalm 150 vers 1: "Halleluja, looft God in Zijn heiligdom, looft Hem in Zijn machtig uitspansel''. De preek is ontworpen naar een indeling in punten. Dat was vroeger in vrijwel alle kerken het geval. Nu doet deze Veluwse prediker het nog en het moet worden gezegd: de preek is overzichtelijk en mede daarom goed te volgen.

De tekst leent zich voor een verkondiging over de blijdschap van het evangelie. Verblijdt u in de Heere, zegt de dominee en voor die vreugde is de belangrijkste reden dat Christus voor onze zonden op Golgotha heeft geleden, dat Hij de eeuwige toorn van God heeft weggenomen. Een deel van het avondmaalsformulier wordt aangehaald en de rijkdom van de verzoening wordt de kerkgangers voorgehouden.

Maar ik weet dat er ook mensen zijn, die deze blijdschap niet kennen, zegt de predikant. Zij kijken om zich heen en zeggen dat er slechts reden is voor pessimisme.

Op dit punt aangeland gebeurt het nogal eens in preken dat "de krant wordt gelezen", dat de voorganger rampen en geweldplegingen uit het krantenieuws aanhaalt en dan verklaart solidair te zijn met de klagenden.

Deze Veluwse prediker gaat een andere kant op. Als u geen blijdschap ervaart in uw leven, als u het woord "halleluja "niet op de lippen meent te moeten nemen, is daar dan misschien een oorzaak voor in uw eigen leven? En de dominee vraagt: Is er in uw leven een verborgen zonde, die u voor de Heere niet belijdt? Gaat u in uw gebedsleven om met de Heere of bent u al lange tijd in de sleur geraakt? Dan kunt u niet blij zijn, niet dankbaar leven. Want dan verhindert u door uw zonden, dat Gods Geest in u kan werken. Dat zei een dominee op de Veluwe. Hij besloot zijn preek: Het komt aan op geloof in Christus als Verlosser en op willen leven naar Gods wet.

Een andere kerkdienst op de Veluwe. Tekst is nu Jesaja 4& vers 1. "Bel is ineengezonken. Nebo is terneergebogen, hun beelden zijn toegevallen aan het gedierte en aan het vee; zij, die door u omgedragen werden, zijn opgedragen, een last voor vermoeide dieren". Kern van de preek: 'De goden van deze tijd helpen niet, welvaart niet en geweld niet. Het woord omgedragen uit de tekst wordt verrassend verklaard en dan komt de troost: Christus draagt ons, Hij draagt onze zonden weg. Hij droeg onze zonden op Golgotha.'

Nóg een kerkdienst in de vakantie op de Veluwe. De tekst is nu 2 Timotheus 4 vers 7 en 8: "Ik heb de strijd gestreden, de loop voleindigd en het geloof behouden".

Aan het slot zegt de prediker: Omdat Christus een doornenkroon droeg, zullen wijde kroon der heerlijkheid ontvangen. Maar wij moeten wel strijden tegen het ongeloof en bij het evangelie van de Schriften willen blijven.

Af en toe hoor je mensen, smalend, spreken over "het Veluwegeloof". Maken deze drie preken in vakantietijd nu duidelijk wat dat Veluwegeloof is? Mensen, die menen ietwat geringschattend over "het Veluwegeloof" te moeten spreken, zijn wellicht nog nooit op de Veluwe ter kerke geweest. Anderen, die wèl naar kerkdiensten op de Veluwe gaan, zullen misschien wel enkele verschillen met de diensten in eigen gemeente opmerken (liturgische soberheid bijvoorbeeld), maar zullen ook ontdekken dat ze "de waarachtige en volkomen leer der zaligheid" horen, dat hen "de enige troost in leven en sterven" wordt voorgehouden.

Maar wie meent dat het de eerste taak van de kerk is het evangelie te vertalen naar politiek en maatschappelijk handelen, krijgt geen bijval in Veluwse diensten.

Als deze mensen spreken over "Veluwegeloof", mag hen de vraag worden gesteld: 'maar welk soort geloof hangt u aan ? Is dat wel geloof? Is het eigenlijk alleen dadendrang?'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen