Boekbespreking

Dr. W. van 't Spijker, Luther en Calvijn; De invloed van Luther op Calvijn blijkens de Institutie. Apeldoomse Studies No. 20, Kok, Kampen 1985, 40 blz. prijs ƒ 12, 90.

In de serie 'Apeldoornse Studies' zijn reeds heel wat waardevolle 'boekjes' verschenen, en ook dit deeltje willen we gaarne daartoe rekenen. Om Luther en Calvijn met elkaar te kunnen vergelijken, moet men beide kennen, en dat is met prof. Van 't Spijker het geval. Hoewel de titel aangeeft dat de auteur zich tot de Institutie heeft willen beperken, heeft hij toch deze beperking niet rigoreus in acht genomen. Wij komen in zijn boekje ook uit Calvijns Brieven en Tractaten heel wat waardevolle gegevens tegen die betrekking hebben op zijn relatie tot Luther. Niettemin, de Institutie biedt de hoofdschotel. 

Calvijn wordt getekend als een leerling van Luther, die evenwel verder ging dan Luther. Niet alleen in de manier waarop hij de dingen zei, maar ook in zijn systematischer wijze van exegetiseren. Calvijn zelf is zich bewust geweest, dat hij bleef in de lijn van Luther. Hij heeft zelfs gemeend, dat hij in zijn avondmaalsleer niet anders naar voren bracht dan wat Luther ten diepste bedoelde. Prof. Van 't Spijker heeft twee grote mannen naast (en maar weinig tegenover) elkaar gesteld. Andere namen, als die van Bucer en Melanchton komen daarbij ook ter sprake. Soms lijkt het nauwelijks mogelijk te zijn precies uit te maken wat elk van deze mannen van een ander had, en van wie hij het had. De reformatoren hadden zoveel geméén. Het boekje is instruerend. Geen droge en dorre behandeling van een thema uit de kerkgeschiedenis. Overal en steeds komt het reformatorisch geloof en de reformatorische theologie aan de orde. Het nietgeschoolde gemeentelid zal wellicht struikelen over een aantal vreemde woorden, maar de serie als zodanig is ook in de eerste plaats bedoeld voor de theologen. De voetnoten bieden een rijke informatie omtrent de literatuur over het onderwerp. Ik beveel dit boekje gaarne aan.

K. Exalto

Huib Verweij, Grenzen der voleinding. Uitgave: Van der Stoep, Heinenoord; 192 blz. ƒ 15, 90 (excl. verzendkosten)

Dit nieuwe boek van Huib Verweij las ik met bijzonder veel interesse. Het getuigt van veel studie en geeft vele gedachten mee, ook al ben ik het met de schrijver lang niet eens. Verweij schrijft over de Gemeente in de tijd waarin we leven. Hij verdeelt zijn boek in drie delen: tussentijd, laatste tijd en werktijd. Uitgangspunt is, dat de gemeente reeds voor de schepping in Christus bestond en dat ze op onze planeet aarde geplaatst is ter scholing en beproeving. De gemeente is gedropt in een vijandige wereld (blz. 53). Niet alleen de wereld is vijandig, ook de kerk is in groot verval. Verweij heeft het niet zo op de kerk begrepen. Daar is aan de ene kant de modernistische dwaalleer in vrijwel alle kerken ter linkerzijde van de orthodoxie. Daar is aan de andere kant de hartstocht waarmee in de geref. gezindte de verdeeldheid uitgeleefd wordt en de vanzelfsprekendheid waarmee de vrije groepen de enige ware bijbeluitleg en de werkingen en gaven van de Heilige Geest menen te bezitten (blz. 11). Verweij beleeft het Gemeente-zijn pas dan, wanneer men met een minimum aan commentaar de Bijbel voor zichzelf laat spreken en de godsdienstoefening samen gaat met een maximum aan lofoprijzing, waarbij de heilige maaltijd nooit mag ontbreken (blz. 13). De gemeente is gevormd omdat Israël ongelovig was. Ze zou er nooit zijn geweest als Israël de Messias had erkend. Daarom werd de wederkomst van Christus uitgesteld! Jezus komt wéér als de bekering van Israël zal hebben plaatsgevonden. Verweij verwacht deze bekering in het duizendjarig rijk, als de opname der gelovigen zal hebben plaatsgevonden. Hij verwijst o.a. naar het tempelvisioen in Ez. 40-47, dat zoveel maten en details bevat, dat het op geen enkele wijze figuurlijk of allegorisch kan worden opgevat. Uiteraard speelt daarbij ook Verweij's visie op het boek Openbaring een rol. Na Openb. 4 is niet meer sprake van de Gemeente op aarde (ze is opgenomen), maar van het bekeerde Israël en degenen die uit de volken alsnog tot bekering komen. Wat is de taak van de Gemeente-nu? Verweij gaat daar heel concreet op in in het hoofdstuk 'werktijd'. De gelovige heeft concreet gestalte te geven aan de hoop die in hem is. De hoop richt zich o.a. op de komst van het Messiaanse rijk waar vrede en gerechtigheid zal zijn. De gelovige heeft die vrede en gerechtigheid om zich heen te verspreiden door o.a. ook politiek bezig te zijn, ook al weet Verweij, dat het Messiaanse rijk niet zonder ingrijpen van de Messias verwerkelijkt zal worden. Een christen die zich onthoudt van politieke keus en daad, werkt mee aan de chaotisering van de samenleving (blz. 175). Verweij geeft een politiek program: stimuleren van alle legitieme vormen van dienstverlening, aankweken van esethetisch bewustzijn (vooral muziekbeoefening, contra de ontaarding van bijv. de popmuziek), geen jachtige, genotzuchtige wereld, bestrijding van abortus en euthanasie, steunen van alle legitieme programma's ten behoeve van de derde wereld, voorkomen van oorlog, maar niet tot elke prijs (een verdedigingsoorlog is gerechtvaardigd), opheffing van uitputtende en eentonige arbeid, geven van de tienden voor onze noodlijdende medemens. Samenwerking met niet-christenen is daarbij niet alleen geoorloofd, maar geboden. Verweij verzet zich scherp tegen het leerstuk van de verwerping. Men moet zich afvragen of Calvijn c.s. geen theologische constructeurs zijn, die nauwelijks een atoom van de liefde Gods gespeurd hebben (blz. 153). De hel is niet eeuwig, maar eindig. Bovendien worden degenen die nooit van Christus gehoord hebben geoordeeld naar hun werken.

Ook voor hen is een mogelijkheid van zalig worden, zij het in een andere graad. Op de nieuwe aarde is nog verbetering mogelijk, want de bladeren van het geboomte des levens zijn tot genezing (Openb. 22). Toch moet de oproep blijvend uitgaan om zich met God te laten verzoenen (2 Kor. 5).

Ik ben het lang niet met Verweij eens. Dat neemt niet weg, dat ik het een interessant boek vind, vandaar deze uitvoerige bespreking waarin overigens de helft nog niet is gezegd. Verweij geeft een heldere doorlichting van veel wat zich in onze tijd aandient.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen