Boekbespreking

Hendrik de Cock, Verzamelde Geschriften, deel 1, Den Hertog, Houten 1984, 623 blz., prijs ƒ 74, 50.

Het is een goed idee geweest om in het jaar waarin het 150 jarig bestaan van de Afscheiding herdacht werd, 1984, een eerste deel van de Verzamelde Geschriften van De Cock te laten verschijnen. De toezegging is gedaan dat het tweede deel in het voorjaar van 1985 zou verschijnen, maar terwijl ik dit schrijf zijn we al verder in de tijd. In ieder geval: er komt nog een tweede deel. Wie iets van De Cock wil weten of beweren, moet hemzelf gelezen hebben. En dat is nu mogelijk. Lange tijd was het bijna onmogelijk een of ander werkje van hem in handen te krijgen.

Om die reden juichen wij deze uitgave dan ook van harte toe. Lof verdient ook de uitgever om de wijze waarop hij deze bundel gepresenteerd heeft. In een fraaie stevige band. Het verraadt een degelijkheid die geheel bij de figuur van De Cock past.

De waarde van de inhoud van het boek is aanzienlijk verhoogd door de 'inleidingen' die steeds aan elk werkje van De Cock voorafgaan. Zij zijn onder anderen van de hand van de hoogleraren Deddens en Van 't Spijker. Na het lezen van dit boek, en eigenlijk al tijdens het lezen ervan, kwam steeds de vraag bij mij op: en hoe komt De Cock nu bij je over? Wanneer ik nu hier het antwoord op die vraag geef, dan is dat uiteraard een zeer persoonlijk gestempeld antwoord. Het luidt als volgt: Een streng rechtzinnig man met een labadistisch tintje!

Het is al meermalen herhaald dat De Cock een verdediger is geweest van de Dordtse leer. Dat is juist, en toch ook weer niet helemaal. Allerlei aspecten van de Dordtse leer, in de Dordtse Leerregels vertolkt, zoals b.v. de nadruk op de belofte van het Evangelie, op het welmenende van het aanbod van genade, en de pastorale inslag, heb ik in de geschriften van De Cock gemist. Daardoor krijgt hetgeen hij schrijft iets hards.

De Cock heeft, zoals hijzelf herhaaldelijk laat blijken, gestaan onder de invloed van de geschriften van baron C. van Zuylen van Nyevelt en die is door mannen als Groen van Prinsterer niet ten onrechte gehouden voor een 'hypercalvinist'.

Maar treffend is ook dat De Cock in een van zijn geschriften (Noodige waarschuwing) het opneemt voor De Labadie, die hij wel 'overdreven' noemt, maar dan alleen maar in sommige 'opzichten'. Aan het labadisme herinnert ook dat hij de gemeenteleden laat uitmaken welke predikanten al dan niet 'bekeerd' zijn. Als een van zijn tegenstanders het een dwaling noemt dat God onmiddellijk zou werken op de harten der uitverkorenen 'ook buiten de evangelieprediking', dan neemt De Cock het daarvoor op. Meer dan eens vergelijkt De Cock zich met Luther, maar: hoe ver staat hij van Luther af! Het is mij echt niet mogelijk in De Cock een 'reformator' der kerk te zien.

De Cock is niet de enige geweest die in de kerken der Afscheiding de koers bepaald heeft, en ik menm hieraan te mogen toevoegen: gelukkig niet! Al was het alleen maar vanwege het zinloze schelden, zelfs op geestverwanten, waaraan hij zich schuldig heeft gemaakt. Wie zou hem daarin nog willen en durven navolgen?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen