Globaal bekeken

Vroeger beheerste de kerk het dorps- of stadsbeeld. Uit een brochure 'Omgaan met kerkgebouwen', recent uitgegeven door de Bouw-ven Restauratiecommissie van de Nederlandse Hervormde Kerk, hierover de volgende passage.

'Aan tal van monumentale kerken kan dit alles gemakkelijk worden afgelezen. Wie aan de horizon de kathedraal van Chartres ziet liggen, weet dat heel deze Noordfranse stad door dit ''dominante'' kerkgebouw wordt "samengevat". Of om in Nederland te blijven: het silhouet van Haarlem wordt nog altijd beheerst door de oude Bavo. Voor wie dichterbij komt doet al wat er verder opdoemt zich voor als bijgebouw, als "nevenruimte". De kerk zelf heeft enigerlei toevoeging dan ook helemaal niet nodig. En in de reformatietijd is dat eigenlijk maar zeer ten dele veranderd. Niet alleen hebben de hervormingsgezinden de oude godshuizen overgenomen (al hebben ze die anders ingericht) - ook de nieuwe kerkgebouwen die zij stichtten stonden principieel "in het midden". Zij bouwden "een huis voor het Woord" en wilden niets meer weten van een sacrale ruimte; maar het nieuwe geloof, dat als ''de ware religie'' werd beleden, zagen zij wel degelijk als normatief voor de hele samenleving. En ook zij hadden als regel nog maar nauwelijks reden om nevenruimten toe te voegen. De Westerkerk in Amsterdam bemoederde heel de nieuwe stadsuitleg. En de Marekerk in Leiden, al werd ze dan vol gezet met preekstoel en banken, kreeg zoveel overbodig volume dat zij alles-rondom overkoepelde. Gave cultuurvormen zijn zulke kerken: stedebouwkundig gezien de uitdrukking van een wilskrachtige en saamhorige burgerij. Dat onder dergelijke kerkedaken, als het goed was, een "revolutionair" evangelie werd verkondigd zou in architectonisch opzicht niet meer dan een bijkomstigheid genoemd kunnen worden.'

***

De (Nederlandse) Gideons beijveren zich voor het plaatsen van bijbels in hotelkamers. Uit het jaarverslag 1984 van de Vereniging het volgende overzicht van de bijdragen uit de kerken.

Nederlandse Hervormde Kerk Gereformeerde Kerken m Nederland Gereformeerde Kerken in Nederland (Vrijgemaakt) Nederlands Gereformeerde Kerken Ctiristelijke Gereformeerde Kerken in Nederland Gereformeerde Gemeenten in Nederlanden Noord-Amerika Vergadering van Gelovigen Algemene Doopsgezinde Sociëteit Bond van Vrije Evangelische Gemeenten in Nederland Andere TOTAAL MINDER dan/25.-7 90 4 2 3 _ — 2 1 1 110 f 94, - / 1, 312.90 60.-20.-55, — - , - 30, - 10, — 20.— f 1.601.90 MEER dan f 25.-263 321 50 19 63 34 13 5 14 30 812 f37.137.15 f 23.850, 49 3.490.— 1.641.33 3.226.20 2.905.— 2.977.60 175.90 854.60 4.366.60 / 80.624.87 totaal aantal 270 411 54 21 66 34 13 7 15 31 922 totaal bedrag f37 231.15 f25 163.39 3.550.-1.661.33 3 281.20 2 905.— 2.977.60 205.90 864.60 4.386.60 f 82.226.77 gemiddeld . t 137.89 / 61.22 f 65.74 t 79.11 / 49, 72 f 85.44 f 229.05 ' 29.41 f 57.64 /141, 50 / 89, 18

***

De kwestie ambt en avondmaal, die de laatste tijd in onze kerk (weer) aan de orde was en in de synode leidde tot de principe-aanvaarding van een herderlijk schrijven, bracht prof. dr. H. Jonker in zijn 'Reflexen' in Theologia Reformata, het driemaandelijks theologisch tijdschrift vanwege de Gereformeerde Bond tot een aantal zinnige overwegingen. In Galaten 2:16 staat: ..door het geloof van Christus Jezus zijn ook wij gekomen tot het geloof in Christus om gerechtvaardigd te worden uit het geloof van Christus en niet uit de werken der wet! Belangrijk is - aldus Jonker - of hier vertaald moet worden 'door het geloof van Christus Jezus', zoals de Statenvertaling doet, of 'door het geloof in Christus Jezus' (Nieuwe Vertaling). De Statenvertaling is juist, zo stelt prof. Jonker. Wie voor deze fundamentele kwestie belangstelling heeft bestelle zelf Theologia Reformata (uitgeverij Oosterbaan en Ie Cointre, Goes). Hier volgen nu verder nog enkele passages uit de beschouwing van prof. Jonker.

'Mijn grootvader was buitenkerkelijk maar werd in de jaren negentig krachtdadig bekeerd. De helft van zijn negentig-jarig leven was hij ouderling van de Hervormde gemeente IJsselmuiden. Dat kon in die jaren voor de nieuwe kerkorde nog. Hij heeft wel honderden preken gelezen in leesdiensten, deed ziekenbezoek en huisbezoek, leidde begrafenissen, beriep dominees en zette er één af (Keiler) en stichtte een christelijke school. Kortom: eigenlijk een pastorale bijstand "pro-deo".

Vlak voor hij stierf midden in de jaren vijftig bezocht ik hem. Hij lag op zijn ziekbed dat z'n sterfbed zou worden. "Ik heb een moeilijke tijd achter de rug, zo zei hij, ik vroeg mij nl. af of niet alles inbeelding is geweest." Hij zweeg een moment. "Maar, hernam hij, ik ben er uit gekomen; ik heb mijn hand mogen leggen op de kop van het Lam!" Toen keek hij mij lang en indringend aan. Niet zijn bekeringsweg en niet al zijn arbeid in Gods koninkrijk maar het Jezus-Christus-geloof was het enige dat overbleef. En in dat geloof is hij gestorven. "Door U, door U alleen om het eeuwige welbehagen". (...)'

'Calvijn ziet het sacrament in de eerste plaats als een uitwendig teken waardoor de Heere de beloften van zijn goedgunstigheid aan onze conscientiën verzegelt om de zwakheid van ons geloof te versterken, dus gave, maar in de tweede plaats ook een getuigenis onzerzijds (Franse vertaling: témoignage, une attestation mutuelle de l'honneur) aangaande deze God voor Hem, voor de egelen evenals bij de mensen, dus appèl (IV, 14, 1). Christus wil zijn kinderen bij zich hebben, ze behoren bij Hem en worden geroepen hiervan te getuigen in het midden van de wereld. Mogen wij ons aan dat appèl onttrekken?

Gave en appèl. In de slag van Verdun (1916) moesten de Franse afdelingen na een aanval van de vijand telkens voor het appèl aantreden. De commandant las dan de namen voor van de manschappen om na te gaan wie er wel en wie er niet waren. "Soldat Serrigny!"
"Gesneuveld..."
"Soldat Meunier!"
"Gewond..."
"Soldat Lefebvre!"
"Présent, mon commandant!"
"Soldat..."

Zo traden ze aan en zochten in hun grote nood bij elkaar steun onder leiding van hun commandant. Het Heilig Avondmaal is ook zo'n appèl. Hij, "de leidsman en voleinder des geloofs" (Hebr. 12:2) hergroepeert zijn kinderen rondom zich. "Vestigt uw aandacht dan op Hem'' zo roept de Apostel op (12:3). Dwaas die mens, die zich schuw achter een boom verborgen houdt.

Na een kerkeraadsvergadering in Bodegraven liep ouderling Noordouw met mij mee naar huis. "Wanneer is er weer Heilig Avondmaal?" zo vroeg hij, "ik heb er zo 'n behoefte aan." Hij zit nu aan in de bruiloft des Lams.

Mijn tweede opmerking heeft te maken met Calvijns geestelijke houding als hij aanzit en de tekenen uitreikt. We lezen daar in tedere bewoordingen geheel in de lijn van Paulus: "De wijze van de tegenwoordigheid van Christus bij het Heilig Avondmaal is een verborgenheid, ik ervaar haar meer dan ik haar begrijp. Ik omhels hier zonder tegenspreken de Waarheid Gods waarin ik veilig mag rusten. Ik bied Hem mijn ziel aan om met zulk voedsel gevoed te worden'' (IV, 17, 32) zonder tegenspreken.'

'Naschrift

Dr. H. F. Kohlbrugge: Enkele vragen en antwoorden over het Avondmaal Vraag: Wanneer komt gij waardig tot des Heeren Avondmaal? Antwoord: Als ik Hem mijn zonden geef en Zijn gerechtigheid aanneem.

Vraag: Wat is "zichzelf beproeven"? Antwoord: Het is zijn eigen hart onderzoeken, of men in waarheid niets meer van zichzelf verwacht, maar alles van de Heere, om voor Hem te leven; -waarbij de ziel tot Hem uitgaat met deze bede: "Doe mij smaken de zekerheid van mijn zaligheid, Heere, door Uw genade".

Vraag: Is het noodzakelijk, dat men bij het genot van brood en wijn bijzondere gewaarwordingen heeft? Antwoord: Het gezonde geloof houdt zich aan het Woord, de werking openbaart zich daarna - in tijd van nood.

Vraag: Wanneer moet ik vooral niet van de tafel des Heeren wegblijven? Antwoord: Wanneer vanwege mijn zonden het licht van mijn ogen niet meer bij mij is en ik toch zo gaarne de gekruisigde Heiland zou weerzien en omhelzen.

Vraag: Waaraan kan ik weten, of ik uitverkoren ben ? Antwoord: De tollenaar stond van verre.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen