Huisarts zijn: te mooi om waar te zijn?

Het funktioneren als huisarts is een uitdaging die de beoefenaar van de huisartsgeneeskunde een zeer dynamisch leven kan schenken. Zo kan de rust van een voortkabbelend spreekuur van de ene minuut in de andere verstoord worden door een alarmerend bericht: de auto brengt de arts in turbulente vaart naar de plotseling overleden - vaak reeds jaren lang bekende - patiënt. De beschutte spreekkamer wordt dramatisch vervangen door het terrein van de intense levensvragen. Waarom? Waarom dit verdriet? Is dit nu de liefde van God? Vader kreeg gisteren toch een goede uitslag in het ziekenhuis! En de dokter luistert en denkt; denkt na over wat de Prediker heeft gezegd....

Mooie kanten aan het beroep

De omgang met mensen is een boeiend bestaan. Het is levensverrijkend de vele uitingsvormen en gedragingen te observeren en met die veelvuldigheden om te gaan. Te zien dat relaties uitgroeien tot vertrouwensrelaties. Dat patiënten vertrouwen gaan stellen in je deskundigheid. Dat mensen de arts gaan waarderen wanneer zichtbaar wordt dat de persoonlijke aandacht 'zorg' wordt. Zorg en bijstand ook op de weg door de op een jungle gelijkende gezondheidszorg. Het geeft voldoening te weten en ook te horen dat deze continue zorg voor velen véél betekent. Tastbaar en duidelijk vooral bij de chronisch zieken of patiënten in de laatste levensfasen. Een rustig gesprek aan het ziekbed van de man of de vrouw in de laatste weken van het leven zijn veelal een rustpunt in het spanningsveld van de vele vragen. Immers: twijfel en angst, hoop en verwachting, belagen patiënt en familie als bij toerbeurt. Een eerlijk gesprek en adequate pijnbestrijding, oplettendheid en aandacht voor de omstanders transformeren geneeskunde tot geneeskunst. Gelukkig is het dan ook dikwijls mogelijk te spreken over het uitzicht op de 'enige troost' in het leven. Aan de begeleiding door de christenarts wordt een rijke dimensie toegevoegd wanneer hij ook de pastor regelmatig in de ziekenkamer tegenkomt. Helaas wordt de dominee in toenemende mate de grote afwezige; het Evangelie blijft een gesloten Boek. Het is een boeiende vraag: hoe verwerkt nu de arts zelf deze dagelijkse beslommeringen? Ook daarin worden o.a. gewone mensen hem tot steun; betrokken te zijn bij de geboorte van nieuw leven, de vaak warme belangstelling voor eigen gezondheid en gezin.

De knelpunten van het beroep

'Sekularisatie' en 'vooruitgangsgeloof' markeren onderstaande. Het valt me regelmatig op dat het ongeloofwaardig overkomt wanneer verteld moet worden dat voor deze of die aandoening geen werkelijke genezing bestaat. 'De wetenschap staat immers nergens voor!' Het lichaam is de machine die gerepareerd behoort te worden en daarvoor zijn technici aanwezig. Er bestaan grote verwachtingen ten aanzien van de medische macht. Zelfs wordt dit verwachtingspatroon gevoed door de medici zelf! Helaas moeten dagelijks mensen teleurgesteld worden in de beantwoording van hun vraagstelling: vele kwalen behoren bij het leven en de betrekkelijkheid en de eindigheid ervan. De allopathische arts heeft dan nogal eens weinig te bieden. De gang naar de alternatieve geneeskunde is dan ook snel gemaakt: iriscopisten, strijkers, natuurgenezers, acupuncturisten, enz. houden spreekuur in diverse plaatsen. Welk 'geloof' schuilt hierachter? Het is voor de christen-arts benauwend te moeten vaststellen dat in toenemende mate het geloof in de God van de Bijbel plaats heeft gemaakt voor het geloof in wetenschap en haar beoefenaars. De medicus gaat de plaats van de pastor innemen. Helaas zou het voor diverse vragen zinvoller zijn geweest, wanneer de gang naar de pastorie was gemaakt en niet de weg naar de dokterswoning! Als arts ervaar je je onmacht. In onze gesekulariseerde maatschappij is ook het gebouw van de geestelijke gezondheidszorg een belangrijk centrum geworden. Voor psychische stoornissen, relatie (-huwelijk) problemen, opvoedingsmoeilijkheden, angst, onzekerheid, zoekt men hulp bij de werkers (-sters) aldaar. Uiteraard is daar deskundigheid in grote verscheidenheid. Helaas is deze hulpverlening nagenoeg altijd 'neutraal': slechts enkelen hebben weet van de rijkdom van de gaven van de Geest. Door welke therapeut zal men behandeld worden? Zal het zijn: 'het geloof houden we buiten onze gesprekken'? Zoals een relatiedeskundige onlangs opmerkte. Wanneer Galaten 5 : 22 in onze relaties niet funktioneert, moeten we ons als christenen realiseren dat alle andere 'oplossingen' tot lapwerk leiden. En dat zien we dan ook!

Grenzen en christelijke verantwoordelijkheid

Naar mijn mening zijn er voor de christenarts twee grenzen: geen abortus arte provocatus en geen euthanasie. Euthanasie in de zin van beëindiging van het leven door aktief ingrijpen van de arts. Betreffende de abortus zijn de kaarten geschud: een wettelijke regeling is tot stand gekomen. De artsen die werkelijk abortus principieel afwij­zen vormen een kleine minderheid: 10 procent? En welk percentage van de bevolking wijst zwangerschapsonderbreking af? Is dit percentage veel hoger dan bij de artsen? Over euthanasie worden grote en indringende diskussies gevoerd. Diskussies die o.a. gevoed worden door een brede maatschappelijke stroming die het zelfbeschikkingsrecht van iedere mens claimt en gekomen is tot een 'herwaardering' van de dood. Het wegvallen van de christelijke moraal lijdt tot een geestelijk vacuum. Kloos dichtte reeds: 'Ik ben een God in 't diepst van mijn gedachten. En zit in 't binnenste van mijn ziel ten troon... Ik ben een God in 't diepst van mijn gedachten'. Normen die vroeger ontleend werden aan Wet en Evangelie worden nu bepaald door ervaringen en publiciteit. Heel concreet op het spreekuur: hebt u dat dan niet gezien op de tv!', of: hebt u 'niet gelezen in de krant dat ze er tegenwoordig zo over denken'. Het medisch handelen, rondom het levenseinde is dus uitgebreid in diskussie. Radikaal is de Bijbel over het leven van de mens: 'Mijn tijden zijn in uw hand'. God heeft Zijn hand in aller leven en dientengevolge kan de christen-arts onder geen beding ingaan op het verzoek tot levensver kortend handelen. Lees vooral ook Rom. 14 : 7-9.

Toch worden ook aan hem reeds vragen gesteld; is al reeds gevraagd om zijn medewerking. Juist hij zal optimaal gebruik moeten maken van de arts-patient relatie, wetend dat vragen betreffende euthanasie dikwijls voortkomen uit onvoldoende kennis betreffende begeleiding en verzorging, onvoldoende pijnbestrijding, onmacht om als omstanders met lijden om te gaan.

Er is nog een ander gevaar: uitbreiding van het begrip 'passieve' euthanasie. Vanouds is ook in de christelijke kerk aanvaard dat een stervensproces niet verlengd mag worden door zinloos medisch handelen. Er komt een moment dat de medicus eerbiedig terug moet treden en zich slechts moet beperken tot pijnbestrijding. Het gevaar dat ik zie is het volgende: wanneer treed ik als arts terug. Ik zie duidelijk de tendens dat moment in de tijd te verleggen naar een eerder tijdstip onder het motto: niet ingrijpen nú bespaart veel lijden in de toekomst. Ook economische motieven dreigen een rol te gaan spelen zoals ik één dezer dagen bemerkte. Als christen-arts moeten we daar alert op zijn.

Tenslotte: is het nog mogelijk bovensubjektieve en gemeenschappelijke normen te vinden voor het medisch-ethisch handelen in onze verdeelde cultuur ten behoeve van de grootst mogelijke eerbied voor het leven en de bescherming ervan? Mogelijk een illusie. Voor de christen-arts blijft over dagelijks zijn kracht te zoeken in het gebed en zich in zijn werk afhankelijk te weten van Hem die kracht schenken wil.

In de komende weken plaatsen we een artikelenserie over 'Beroepsethiek'. Aan een aantal personen legden we ten aanzien van hun beroep een drietal vragen voor:

1. Wat zijn de mooie kanten van uw beroep?

2. Waar liggen de knelpunten?

3. Waar liggen de grenzen als het gaat over uw verantwoordelijkheid en dat wat uw beroep vandaag van u vraagt? De vragen legden we voor aan een apotheker, een landbouwer, een boekhandelaar, een politie functionaris, iemand uit het verzekeringswezen, een verpleegkundige, een veeboer, een arts, een drogist, een bedrijfsleider, een journalist, een notaris, een burgemeester en een begrafenisondernemer. Bijgaand treffen de lezers het eerste artikel in de serie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen