‘Hoe houden we de jongeren bij de kerk?’ (7)

5. Door hen lief te hebben

'Binnenkerkelijke secularisatie'

Wij zijn in veel opzichten kinderen van onze tijd.

Wij, christenen.

Wij, hervormd-gereformeerden.

Onze samenleving is een seculariserende samenleving. En daar leven wij middenin. Dat is in onze levensuitingen en binnen onze gemeenten ook te merken. Piet van der Ploeg heeft het in zijn 'Het lege testament' over 'binnenkerkelijke secularisatie'. Hij bedoelt daarmee te zeggen, dat er in zeker opzicht nauwelijks enige scheiding is tussen 'binnen' en 'buiten' de kerk, zodat er bij kerkverlating eigenlijk geen sprake is van een overgang van 'binnen' naar 'buiten' (wat de term 'kerkverlating' wel suggereert). De meeste jongere kerkverlaterszijn daarom geen kerkverlaters. 'Ze hebben weliswaar een formeel lidmaatschap opgezegd, maar ze hebben niets verlaten' (pag. 148).

Nu heb ik er moeite mee om het begrip 'binnenkerkelijke secularisatie' over te nemen. Het hangt er natuurlijk wel vanaf hoe je 'secularisatie' definieert, maar als je hieronder verstaat een los-van-God-beweging die niet los te zien is van dè grote los-van-God-beweging in de geschiedenis die in het paradijs is ingezet (prof. dr. C. Graafland), dan is het principieel onjuist om dit begrip op de kerk toe te passen. De kerk is immers naar haar wezen een gemeenschap van heiligen... een gemeenschap die hier op aarde nog wel veel zonden met zich meedraagt, maar die - eenmaal in Christus met God verbonden - nooit meer los van God kan raken.

Hiermee is niet gezegd, dat er geen mensen binnen het instituut kerk zijn, die los-van-God zijn en een los-van-God leven leiden. Er loopt wat dit betreft een barst, een scheur - die overigens voor ons moeilijk waar te nemen is - door ons kerkelijk leven heen. Maar we willen de kerk, de gemeente als lichaam van Christus graag zien naar datgene wat zij krachtens haar wezen en haar roeping is. En dan kunnen we met het woord 'secularisatie' niet uit de voeten. Wel met het woord 'wereldgelijkvormigheid' of 'wereldliefde', waarbij wel sprake is van invloeden van het secularisatieproces.

Wereldliefde

Met name met het woord 'wereldliefde' bevinden wij ons binnen de grenzen van het bijbelse spreken. Ik denk hierbij bijv. aan 1 Joh. 2 : 15-17 - een gedeelte waar ik graag een ogenblik bij stil wil staan - waar Johannes zegt: 'Hebt de wereld niet lief, noch hetgeen in de wereld is'. En waar betrekt hij die wereldliefde (wereldgelijkvormigheid) op? Op de begeerte van het vlees, de begeerte van de ogen en de grootsheid van het leven. Concreet ingevuld: op nijd, jaloezie, seksuele zonden, wrok, kwaadsprekerij, materialisme, zucht naar luxe (zie ook Gal. 5 : 19-21), op verleiding die ligt in de dingen die we zien, advertenties, reclame (wat verslinden wij niet met onze ogen en wat nemen wij allemaal niet in bezit via de weg van de begeerte van onze ogen!), op hooghartigheid, trots, het gevoel meer en beter te zijn dan de ander, anderen daarom mijden, selectief zijn in allerlei contacten. Dit alles noemt Johannes 'wereldliefde'. Dit raakt ons veel meer dan wij welicht beseffen. Goed luisteren naar deze woorden van Johannes is onthullend.

Wat Johannes zegt, heeft te maken met de ervaring, de bevinding van het geloof: 'Zo iemand de wereld liefheeft, de liefde van de Vader is niet in hem'. Hij zegt niet: 'de Vader heeft hem niet lief, maar: 'de liefde van de Vader is niet in hem'. Als je de wereld lief hebt... als je materialistisch bent ingesteld... als je met een wrok rondloopt... als je kwaad spreekt... als je jezelf meer en beter acht dan de ander, dan kun je de liefde van de Vader niet ervaren (ook al ben je een kind van God - Johannes schrijft deze brief aan kinderen van God, vs. 12). Die liefde werkt dan niet door in je leven. Een ander merkt dan ook niets van die liefde.

Broederliefde

Johannes heeft het in het voorgaande (2 : 7-11) en in het volgende gedeelte (3 : 4 e.v.) over de broederliefde, de onderlinge liefde in de gemeente. Wereldliefde is een belemmering voor de broederliefde. Wereldliefde belemmert het aanvaarden van en een goede omgang met elkaar. Als wij een wereldse levensstijl hebben... als wij toegeven aan begeerten, aan onze zucht naar materiële dingen... als wij toegeven aan de neiging tot een hovaardig leven, dan kan de liefde van de Vader niet in ons wonen en niet doorstromen... dan is dat een belemmering voor de ontmoeting en voor gemeenschapservaringen in de gemeente.

Zijn veel christelijke gemeenten vaak geen verwereldlijkte gemeenschappen? Ligt hierin ook geen verklaring voor veel geestelijke armoede? Wereldliefde en de liefde van de Vader kunnen niet tegelijkertijd in hetzelfde hart wonen. Wereldliefde en broederliefde ook niet.

Als we nu nog even terugdenken aan het begrip 'secularisatie', dan kunnen we misschien zeggen, dat de invloed daarvan binnen de christelijke gemeente te zien is in de toenemende wereldliefde, in het daarmee samenhangende individualiseringsproces zoals dat zich in het geheel van onze samenleving aan het voltrekken is. Trekken velen binnen de christelijke gemeente zich niet steeds meer terug op het eilandje van hun eigen leven? Er is in ieder geval - in het algemeen gesproken - een steeds meer te signaleren gebrek aan roepingsbesef en verantwoordelijkheidsgevoel voor anderen, een gebrek aan betrokkenheid bij het leven in de gemeente en ook een gebrek aan motivatie om zich op een of andere manier dienstverlenend in te zetten met het oog op de opbouw van de gemeente. Uit de toenemende wereldliefde zich ook niet in een geest van onverschilligheid als ook in een kritische geest - waar wij het de vorige keer ook over hadden - waarbij de ander zonder meer wordt losgelaten? Wat en stagnatie van de doorstroming van de Vaderlijke liefde!

Verkillende liefde

Heeft Jezus het niet gehad over het verkillen Van de liefde van velen? (Matth. 24 : 12). En schrijft Paulus niet, dat in de laatste dagen zware tijden zullen ontstaan? (2 Tim. 3:1). 'Want' voegt hij daar aan toe, 'de mensen zullen zijn liefhebbers van zichzelf (is dat geen andere manier van zeggen van wat Johannes met 'wereldliefde' bedoelt?) ... hebbende een gedaante van godzaligheid, maar die de kracht daarvan verloochend hebben' (vs. 2-5).

Zitten wij hiermee niet middenin de problemen die wij vandaag in het kerkelijk leven beleven?

Binnen de christelijke gemeente ontbreekt het vaak aan liefde, aan het doorstromen van de Vaderlijke liefde en daardoor ook aan spiritualiteit en 'warmte' in het leven van de gemeente, waar onze jongeren juist ook zo'n behoefte aan hebben en waarin ook een bevestiging ligt van de waarheid en van de echtheid van het beleden geloof. Die liefde van de Vader uit zich in de onderlinge liefde, in de dienstbaarheid aan elkaar, in het beschikbaar zijn voor elkaar, in het samen dienen en loven van Hem van Wie alle leven is.

Als onze jongeren nu deze liefde missen... als zij in een kerkelijke omgeving opgroeien waarin er geen of nauwelijks verschil is tussen 'binnen' en 'buiten', kunnen wij er in dit licht dan niet iets van begrijpen, als Van der Ploeg concludeert dat er eigenlijk geen sprake is van een overgang van 'binnen' naar 'buiten', als zij dan de kerk formeel verlaten? Wij moeten het ons aantrekken, dat velen dat zo ervaren.

De jongeren liefhebben

'Hoe houden we de jongeren bij de kerk?' Door hen lief te hebben!

U begijpt natuurlijk wel, dat ik dit liefhebben van de jongeren zie als een facet van het liefhebben van elkaar binnen de christelijke gemeente.

Misschien is het goed om een paar dingen over dit liefhebben te zeggen. Wij denken bij liefde en liefhebben vaak van onszelf uit en verbinden deze begrippen dan met gevoelens die wij in onszelf ten opzichte van anderen waarnemen. Dat kunnen negatieve of positieve gevoelens zijn. En daaraan ontlenen wij dan een bepaalde houding tegenover anderen.

over anderen. In de bijbelse liefde gaat het echter niet om een dergelijke subjectieve liefde, die naar haar aard heel selectief is en daardoor destructief voor de gemeenschap in de gemeente. We zouden de bijbelse liefde in zekere zin objectieve liefde kunnen noemen, d.w.z.: ze is niet geworteld in ons, maar in Christus, in het Vaderhart van God. Ik moet - bij wijze van spreken - door de ogen van God naar de ander kijken. Ik moet naar de ander kijken zoals Hij naar mij kijkt. Ik moet de ander liefhebben zoals Hij mij liefheeft. In Zijn ogen en ik niet beter dan de ander. Is er van Hem uit één reden te bedenken waarom ik niet met anderen te maken zou willen hebben?

De ander liefhebben en leven van genade hebben alles met elkaar te maken. Zo komen wij steeds dichter bij het hart van het Evangelie en ons eigen hart. Wij beseffen hoezeer wij ons hebben te verootmoedigen en dat wij ons voortdurend hebben te bekeren van onze wereldliefde. Opdat de liefde van de Vader doorstroomt! Laten wij hierbij ook denken aan onze jongeren. 

Wat geweldig als zij bij het opgroeien ontdekken (en als zij dat ook ervaren), dat 'binnen' anders is dan 'buiten', totaal anders!

C. G. Geluk (HGJB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen