Boekbespreking

J. H. v.d. Laan, A. F. J. Klijn, E. Noort (red.) Woord in beweging, deel 3, Veertigdagentijd I, exegetischhomiletische commentaren, 264 biz., ƒ 42, 50, J. H. Kok, Kampen 1985.

Opnieuw ligt een deel voor ons in de inmiddels bekend geworden serie exegetisch-homiletische commentaren. Ditmaal betreft het de behandeling van drie reeksen pericopen voor de zondagen van de veertigdagentijd op weg naar Pasen. Al ken ik de liturgische argumenten voor het gebruik van de term 'veertigdagentijd', toch blijf ik persoonlijk hechten aan de oude reformatorische naam 'lijdensweken', en ik meen, dat dat nog iets meer is dan een terminologisch verschil. Ook in deze bundel komt de trend naar voren dat er betrekkelijk weinig aandacht is voor het plaatsvervangend, verzoenend lijden van Christus, zoals we dat b.v. vinden in de schetsen van Koopmans. De nadruk bij de gekozen pericopen valt toch wel sterk op Jezus' onderwijs en Jezus' wonderen, op de stof die in de Epifaniëntijd behandeld pleegt te worden.

Op een enkele uitzondering na is geen van de teksten in de drie reeksen gekozen uit de hoofdstukken, die specifiek Jezus' lijdensweg van de paaszaal tot Golgotha weergeven. Daar staat tegenover — en ook dat moet gezegd worden — dat de verbreding van de tekstkeus (met ruime aandacht voor het Oude Testament) een winst is. Predikers kunnen door zich in hun tekstkeus niet uitsluitend vast te leggen op de laatste, hoofdstukken laten zien dat het waar is, wat onze belijdenis ergens zegt: dat Jezus de ganse tijd van zijn leven op aarde geleden heeft.

Opvallend is voorts de geringe aandacht voor de brieven. Hangt dat samen met de leesroosters die de samenstellers plegen te volgen? Ik moet zeggen dat ik ook dat betreur. Juist het apostolisch getuigenis inzake kruis en opstanding dient in de prediking naar voren te komen, met het oog op de geloofsopbouw van de gemeente. Je zou kunnen zeggen: De trends in het dogmatisch denken weerspiegelen zich in de opzet van leesroosters en homiletische hulpmiddelen: een sterke nadruk op Jezus' leven en een groot accent op het Oude Testament. Weet de huidige theologie nog raad met Paulus (Romeinen, Galaten!)?

Niettemin valt ook van dit deel veel goeds te zeggen. De exegetische hulp die geboden wordt is van goede kwaliteit. De schrijvers (uit diverse kerken) hebben zich er bepaald niet van afgemaakt, maar in hun weergave ook aandacht gegeven aan materiaal dat de doorsnee-predikant vaak niet in zijn boekenkast heeft staan. Belangrijke dingen worden gezegd als het gaat over de klank van de tekst, de scopus en de weg van tekst naar preek. De schrijvers nemen niemand het preekwerk uit handen — het zijn geen pasklare schetsen — maar dwingen tot meedenken en meestuderen. Ook daar waar zij tegenspraak oproepen.

Uiteraard kan ik er niet aan denken bij een zo brede opzet op alle details in te gaan. Slechts enkele dingen die me opvielen. Bij de schets over Jesaja 53 zegt de auteur: Zo legt het Oude Testament het Nieuwe uit. Ik zou eraan willen toevoegen: En vanuit het Nieuwe Testament valt licht op de zin van het Oude Testament. Zeer fraaie opmerkingen worden gemaakt bij de schets over Johannes 9 over de relatie schuld en lijden, genezing en vergeving. Zeer teleurstellend vond ik wat gezegd werd naar aanleiding van Lucas 15. De relatie tot de Christologie is voor mijn gevoel afwezig. Dan houd je toch weinig anders over dan het moralisme dat tot uiting komt in een zin als: 'Willen we dat (nl. de beweging van God naar ons toe, A.N.), begrijpen dan moeten we ook begrijpen dat wij, ieder van ons, deze beweging mede volvoeren . . . Dat ook wij God spelen'. De gedachte van het Evangelie van de Vader zonder de Zoon blijkt dus toch anno 1986 nog te leven! Evenzo vond ik de opmerkingen bij Jesaja 49 ver beneden de maat van wat prediking in de christelijke gemeente dient te zijn.

Zo zou er meer te noemen zijn. Maar ook daar waar de bundel tegenspraak oproept, stimuleert ze toch om met de teksten bezig te zijn. Dat is het belangrijke van een dergelijk 'werkboek'. De diversiteit aan medewerkers brengt met zich mee, dat het bepaald niet één geluid is wat men te horen krijgt. Nog een opmerking over het (voortreffelijke) exegetische materiaal. Waarom geen aandacht aan wat kerkvaders en reformatoren hebben gezegd? De exegetische wijsheid begint toch niet na 1950!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen