De Hervormde Kerk in Canada en Noord-Amerika

Al geruime tijd heeft het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond contacten met emigranten uit Nederland in Canada en Noord-Amerika. Het is eigenlijk allemaal begonnen met een correspondentie vanwege het hoofdbestuur met de Netherlands Reformed Church in Grand Rapids — voorganger ds. B. Densel — waar jarenlang de heer C. Lambregtse ouderling is geweest. Verschillende predikanten van hervormd gereformeerde signatuur, waaronder ds. W. L. Tukker en dr. C. A. Tukker, zijn daar op bezoek geweest en zijn voorgegaan in kerkdiensten. Uit één en ander is een verzoek van de betreffende gemeente voortgevloeid aan het moderamen van de hervormde synode om, wanneer ds. Densel met emeritaat zou gaan, een hervormd gereformeerd predikant te mogen beroepen. De synode gaf daar toen toestemming voor. Een te beroepen predikant zou dan hier de status van emeritus krijgen en bij terugkeer in Nederland weer gewoon beroepbaar zijn.

Later zijn er contacten gekomen met hervormd-gereformeerde emigranten in Canada, met name in de Fraservalley (Chilliwack en omgeving). Verschillende predikanten, t.w. ds. A. W. van der Plas, dr. J. Hoek, ds. J. Verwelius en ds. J. R. Volk, hebben daar een bepaalde periode doorgebracht en daar gepreekt. Men wilde aanvankelijk komen tot het vormen van een eigen, zelfstandige gemeente van hervormd gereformeerde signatuur. Het hoofdbestuur — dat overigens alleen intermediair kon en wilde zijn wilde evenwel beslist niet de weg op van zulke zelfstandige gemeenten. Er zijn in Canada en Noord-Amerika verschillende kerken, die voortgekomen zijn uit de Afscheiding. Om daarnaast nu nog eens independent churches te gaan vormen ligt niet op de weg van de Gereformeerde Bond, die tenslotte ook in Nederland de weg van de Afscheiding ten principale niet heeft gekozen maar zich geroepen weet in de Nederlandse Hervormde Kerk. Vandaar dat de contacten, die er de laatste jaren zijn geweest met emigranten, niet geresulteerd hebben in de vorming van een gemeente, nog afgezien van het feit dat in Chilliwack en omgeving er ook verschil van inzicht was in de te bewandelen weg.

Hervormd gereformeerde emigranten

Hoe is nu de kerkelijke situatie voor mensen van hervormd gereformeerden huize, die naar Canada of Noord-Amerika emigreer­den? Welnu, daar is de Reformed Church in Canada en Noord-Amerika, een dochterkerk — thans zusterkerk — van de Hervormde Kerk. Deze kerk werd daar al in de vorige eeuw gesticht door toenmalige emigranten. Toen de (afgescheiden) ds. A. C. van Raalte naar Amerika was geëmigreerd voegde hij zich met zijn aanhangers bij die (Dutch) Reformed Church. De synode van deze kerk had geprotesteerd tegen de vervolging van de afgescheidenen in Nederland.

Later heeft zich echter een afscheiding voltrokken van deze Reformed Church om ook in Nederland bekende redenenen: de tucht functioneerde onvoldoende, de catechismusprediking was niet meer in ere, de belijdenis was in discrediet. Belangrijke grief was echter dat veel leden van de Reformed Church tot de kring van de vrijmetselaars behoorden. De vrijmetselaars vormen een absoluut gesloten groep met als ideaal: geestelijke vrijheid en volmaakte persoonlijkheid. Men is fel gekant tegen leerdwang en is sterk anti-dogmatisch. Men wil verdraagzaamheid en 'eenheid aller volkeren'.

We geven hier geen geschiedschrijving. De kerkelijke situatie in Canada en Noord-Amerika is evenwel zo dat het bonte spectrum van gereformeerd kerkelijk Nederland daar vandaag volledig terug te vinden is.

Er is de Christian Reformed Church, met als centrum voor de theologische opleiding Calvin College in Grand Rapids. Men kan de Christian Reformed Church vooral als een zusterkerk van de nederlandse Gereformeerde Kerken beschouwen.

Verder is er de Free Reformed Church, een kerk met ongeveer tien predikanten, die, hoewel gelieerd aan de Christelijke Gereformeerde Kerken in Nederland, een zelfstandig werkende synode heeft. Verder hebben de Gereformeerde Gemeenten, de Gereformeerde Gemeenten in Nederland en de Gereformeerde Kerken (vrijg.) er hun gemeenten.

Wanneer nu in de loop der jaren hervormd gereformeerde emigranten in Canada of-Noord-Amerika kwamen vonden ze hun geestelijke herkenningspunten vaak in deze kerken van de afscheiding. Verschillende gemeenten daar zijn mede groot geworden door hervormd gereformeerde emigranten. Bij het bezoek, dat een delegatie van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond, bestaande uit ds. C. van den Bergh, ds. R. J. van de Hoef en ondergetekende, recent aan Canada bracht werd één en ander maal opgemerkt dat aan het eind van de veertiger jaren en het begin van de vijftiger jaren, toen er een grote emigrantenstroom was vanuit Nederland, de mensen op de kade, waar de boot aankwam, werden opgevangen door vertegenwoordigers van de Christian Reformed Church, om hen 'banen en een kerk aan te bieden'. Zo zijn mensen in de Christian Reformed Church terecht gekomen. Velen voelden zich daar echter op langere termijn niet thuis, vanwege de prediking, die niet het Schriftuurlijk-bevindelijke stempel had, waaraan men in Nederland gewend was.

Anderen kwamen terecht in de Gereformeerde Gemeenten. Sommigen gingen van harte meeleven. Anderen voelden zich toch niet echt opgenomen in de kerkelijke gemeenschap, omdat men toch van andere kerkelijken huize was. Vaak kwam er als onoverkomelijk probleem bij, dat men opnieuw belijdenis des geloofs moest afleggen. Velen bleven derhalve buiten het betreffende kerkverband staan omdat men stelde dat men één keer belijdenis doet in het leven en geen twee keer.

Wat betreft de Reformed Church was het zo dat hervormd gereformeerde emigranten daar ook niet direct een herkenningspunt hadden. De Reformed Church kent niet de hervormd gereformeerde vleugel, die zich in Nederland gebundeld heeft in de Gereformeerde Bond. Welswaar zijn ook hervormd gereformeerde emigranten in de Dutch Reformed Church gaan meeleven maar — zoals gezegd — velen kwamen toch eerder in één der gescheiden kerken terecht.

Kerkelijke weg

De laatste tijd is nu echter een weg geopend om te komen tot een geordend kerkelijk leven voor hervormd gereformeerde emigranten en wel binnen het kader van de genoemde Reformed Church in Canada en Noord-Amerika, de hervormde kerk dus aldaar (RCA). In Ontario hebben hervormd gereformeerden, die daar korter of langer tijd wonen, contact gekregen met de kerkelijke leiding van de RCA. Daaruit is voortgevloeid het bezoek, dat door de delegatie van de Gereformeerde Bond aan Canada is gebracht (van 28 april t/m 6 mei).

Eerst werd een bezoek gebracht aan de West (Chilliwack), daarna aan de Oost. In de West preekte ds. R. J. v. d. Hoef op een doordeweekse avond. Op een andere avond hield ondergetekende een lezing over de plaats van de Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk. Verder was er, behalve met de oude bekenden in Chilliwack (W. A. Cazander e.a.), ook contact met een delegatie uit Alberta, waar een groep mensen graag wil komen tot de vorming van een hervormd gereformeerde predikantsplaats. Ds. J. R. Volk (Veenendaal) is daar thans voor drie maanden heen om oriënterend werk te verrichten en vandaaruit ook opnieuw in Chilliwack contacten te leggen en voor te gaan in diensten.

Contact met de RCA

De delegatie van het hoofdbestuur heeft in Ontario intensieve besprekingen gevoerd met het moderamen van de classis van de RCA aldaar (classis Oost). Van meet af aan bleek er grote openheid te bestaan bij de broeders van de RCA en bereidheid om te komen tot het stichten van een hervormd gereformeerde predikantsplaats binnen het kader van de RCA. Eigenlijk is er vanuit de Hervormde Kerk in Nederland (te) weinig zorg geweest inzake de hervormde emigranten in Canada en Noord-Amerika in de na-oorlogse jaren. Bij de predikanten van de RCA, die de delegatie ontmoette, bleek dan ook duidelijk dat beseft werd dat men hier een eigen kerkelijke verantwoordelijkheid droeg ten aanzien van de (opvang) van hervormd gereformeerden, die uit Nederland kwamen en komen.

In Woodstock is op de zaterdagavond, waarop de delegatie aanwezig was, een lezing gehouden over plaats en doelstelling van de Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk. De avond stond onder leiding van ds. C. G. Bons, de algemeen secretaris van de RCA. Op de zondag ging ds. C. van den Bergh voor in een nederlandstalige kerkdienst (tevens doopdienst), die onder verantwoordelijkeid stond van de kerkeraad van de gemeente van de RCA te Woodstock en waarin de predikanten C. G. Bons en R. A. Hartman ambtelijk tegenwoordig waren. Het kerkgebouw was geheel gevuld met mensen zowel van de gemeente van de RCA als uit de omgeving. Duidelijk is geworden dat er behoefte is aan hervormd gereformeerde prediking en hervormd gereformeerd gemeentelijk leven. In de preambule van de RCA staan overigens de gereformeerde belijdenisgeschriften als grondslag genoemd. En verder is bij het bezoek van de delegatie ook duidelijk sprake geweest van geestelijke verwantschap over en weer.

Er is dan ook een comité gevormd dat, in overleg met het moderamen van de RCA en met het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond, het voorbereidende werk verrichten zal om te komen tot een hervormd gereformeerde gemeente.

Het hoofdbestuur heeft op zich genomen te zoeken naar predikanten, die bereid zijn om voor een periode van (minstens) drie maanden naar Ontario te gaan, om zo de weg te bereiden voor een hervormd gereformeerde gemeente. Er is voor dit voorbereidende werk in totaal een periode van een jaar genomen. In die periode draagt het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond ook bij in de te maken kosten voor overtocht, vervanging en verblijf van de betreffende predikanten.

Het hoofdbestuur hoopt erin te slagen in de komende periode enkele predikanten te vinden, die in de gelegenheid zijn om naar Canada te gaan. Ze moeten in staat zijn om ook in het engels te preken.

Dankbaarheid

We zijn als hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond uitermate dankbaar dat na jaren deze kerkelijke weg, althans in principe, is gebaand. Uitdrukkelijk is door het hoofdbestuur, daar en hier, uitgesproken dat het niet in de bedoehng ligt om kerkelijk concurrerend bezig te zijn. In Ontario wordt dan ook uitdrukkelijk gekozen voor een plaats voor het stichten van een gemeente, waar nóch de RCA, nóch één der gescheiden kerken een gemeente heeft. Maar wel hebben we de verantwoordelijkheid gevoeld om ook vanuit de Hervormde Kerk iets te doen ten behoeve van hervormd gereformeerde emigranten, die nu vaak dakloos zijn. In het verleden is teveel alles overgelaten aan de afgescheiden kerken.

Het belangrijkste is intussen wat door één der predikanten van de RCA zélf werd opgemerkt: 'zo de Heere het huis niet bouwt, tevergeefs bouwen de bouwlieden daaraan'. Evenwel hebben we te doen wat onze hand vindt om te doen. Moge het zijn onder de zegen van de Heere, die daar en hier Zijn kerk vergadert.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen