Globaal bekeken

In het blad De Schakel een interview met drs. K. Exalto n.a.v. de kerkhistorische reizen die hij, samen met ondergetekende, leidde (naar Oost Duitsland, Schotland en Engeland; in het najaar voor de tweede maal Schotland). Uit dit interview de volgende passages.

'We zouden wel een Schakel kunnen vullen met uw reiservaringen. Maar als u in korte bewoordingen de laatste drie reizen vergelijkt, welke sprak u dan het meeste aan?

Dat was de reis naar Oost-Duitsland. Deze reis was voor mij het hoogtepunt. Maar — dat is een sterk persoonlijke ervaring, gezien mijn studie en mijn grote belangstelling voor Luther. Politiek is er echter een benauwend klimaat, je voelt als het ware de hete adem van het regiem in je nek. Overigens waren ook Schotland en Engeland een bezoek ten volle waard. De Schotse natuur is bijzonder mooi, met name in de Hooglanden. En als je dan in plaatsen als Edinburgh en Stirling bent gaat de kerkhistorie voor je leven! In Edinburgh bezochten we de St. Gileskathedraal. De predikant leidde de dienst vanaf het "tonnetje" waarop eens John Knox preekte. We maakten daar de opening van het academisch jaar mee. Daar vind je nog de relatie tussen school en kerk. En dan Engeland, met z'n kathedralen als In Salisbury en Canterbury. Elk reisdoel heeft zo z'n eigen bekoring.

Hebt u op uw reizen iets teruggevonden van de geest van vroeger?

Karl Barth heeft gezegd: ' 'De duitse ziel is van nature Luthers". In bijna niets ben ik het met Barth eens, maar wel hiermee. Dit is een treffende uitdrukking. De DDR Is het oude Pruisen en dat heeft een sterk nationalistisch karakter. Luther is er het symbool van de nationale eenheid. Luther leeft! Niet in de geest zoals wij hem kennen, maar meer als een nationale figuur. Desondanks spreekt hij nu nog. Je staat er van te kijken als je bij voorbeeld In de etalage van een kapperszaak een groot portret van Luther ziet. En wat Schotland betreft: ook Schotland heeft een eigen, boeiende geschiedenis. Je ziet daar relatief veel standbeelden staan. De Schotten houden er een soort heldenvereniging op na. We hebben standbeelden gezien van de Erskines, van beroemde dichters, van staatslieden. Nu heeft dat ook weer een achtergrond: het vloeit voort uit een stukje verzet tegen Engeland. Schotland boogt op z'n eigen geschiedenis met z'n eigen nationale figuren, of dat nu Knox, Erskine of een beroemde dichter is zoals Sir Walter Scott of Robert Burns. In Engeland wordt ook nog veel van de kerkgeschiedenis aangetroffen. Zo vond ik in de kathedraal van Salisbury het graf van John Jewel. (Ds. Exalto loopt naar zijn boekenhoek in de huiskamer en wijst enkele dikke boeken aan). Deze boeken zijn door hem geschreven. In zijn theologie was hij goed reformatorisch! Toch moet ik zegen dat de Schotten en de Engelsen er minder behoefte aan hebben om hun nationalistische opvattingen te manifesteren dan In de DDR gebeurt'.

Is het ook uw ervaring dat het wat het kerkelijke betreft in ons land nog niet zo slecht is?

Het is nergens zo goed als in Nederland ondanks alle zorgen en narigheid die er zijn. Hier kunnen we nog kerken en het gereformeerde geloof belijden en beleven. Waar vind je dat nog?'

***

De boeken van Walter en Ingrid Trobisch over huwelijk, sexualiteit, gezin zijn overbekend. In 1979 overleed Walter Trobisch plotseling. Bij Kok te Kampen verscheen nu (de vertaling van) een boekje van Ingrid Trobisch 'Je moet alleen verder', persoonlijke overwegingen bij rouw en verdriet. Bij haar eigen bijdragen zet ze korte stukjes, fragmenten uit brieven e.d. Hier volgen enkele van die fragmenten.

• 'Ik zal me vader altijd blijven herinneren als een ' 'reiziger". Vooral toen ik jonger was vond ik het altijd erg moeilijk als hij en moeder weggingen. Maar op het moment dat we allemaal weer bij elkaar waren scheen het of al het wachten, al het verlangen en het gevoel alleen achtergelaten te zijn totaal werd weggevaagde. Ik herinner me heel goed hoe hij me op een keer vroeg wat me gelukkig maakte, ik zei: "Als jullie weer thuiskomen". Hij gaf als antwoord: "Hoe kun je thuiskomen zonder weg te zijn geweest?"

Stephen Trobisch eerstejaars student aan de Universiteit van Wenen

• Jonathan Edwards, een theoloog uit de koloniale tijd in Amerika, stierf op een heel droevig moment, namelijk een maand nadat hij president was geworden van de Princeton-Universltelt. Een paar weken na zijn dood schreef zijn vrouw in een brief aan één van hun kinderen het volgende: "Wat moet ik zeggen? Een heilige en goede God heeft ons met een donkere wolk bedekt. Laten wij zijn roede kussen en onze mond met onze hand bedekken. De Heere heeft het gedaan. Hij heeft mij ertoe gebracht om vol dankbaarheid Zijn goedheid, dat wij hem zo lang bij ons hadden, te gedenken. Mijn God leeft en Hem behoort mijn hart! Wij behoren allemaal Hem toe: bij Hem ben ik en verlang ik te zijn". Mijn gebed voor jou, Ingrid, is, dat je diezelfde moed mag bezitten als de vrouw van Jonathan Edwards. Moge God je zegenen en troosten.

Zoals In het geval van grote schrijvers vóór hem, zullen de boeken van Walter voortleven. Het heeft me altijd getroffen dat C. S. Lewis na zijn dood veel meer werd gelezen dan daarvóór.

Charles Colson

• In tegenstelling tot wat men vaak denkt zijn de eerste dagen na een verlies niet de ergste. De eerste reactie is er dikwijls één van schok en verdovend ongeloof. Het is alsof je een amputatie hebt gehad. Na de schok komt de eerste fase van schrijnend verdriet.. Je voelt het afgezette ledemaat nog tot in de zenuwuiteinden. Het is alsof de hevigheid van je verdriet de afstand tussen jou en de gestorvene laat wegvallen, of misschien is het juister te zeggen dat er iets van jezelf sterft. Net als Orpheus probeer je de doden op het begin van hun reis te vergezellen. Maar je kunt niet, zoals Orpheus deed, helemaal meegaan. Na een lange reis kom je terug. Als je geluk hebt, ben je herboren. Voor anderen is de grond te onvruchtbaar en is er onvoldoende tijd voor een nieuw begin. Een onderdeel van dit proces is het ontstaan van een nieuwe relatie met de gestorvene — in de woorden van De Saint Exupéry: een "veritable ami mort". Zoals elk ontstaan van nieuw leven is het een langzaam, donker, woordeloos proces. Terwijl dat zich voltrekt, is men uiterst kwetsbaar. Je moet het nieuwe leven, dat — als een kind — in je groeit, beschutten en beschermen.

Anne Lindbergh Hour of Gold, Hour of Lead

• Het begrip ''rouwen" is al heel oud. Het is bewaard gebleven in de tweede oudste talen van de mensheid. In het Sanskriet is de grondbetekenis "herdenken'' en in het Grieks ''zorgen''. Rouw is een emotie die het gevolg is van een allesdoordringend gevoel iets te hebben verloren. Het is een proces waarbij diegenen die treuren zich aanpassen aan de verandering van datgene wat was naar datgene wat nu is. Treuren (belast zijn met smart) en het besef dat men iemand verloren heeft (dat men beroofd is van iemand die dierbaar was) is slechts een deel van het rouwproces. Rouwen is een proces dat je voert over de weg die begint waar je je bevond voordat het verlies plaatsvond en dat je brengt bij het punt waar je zult zijn zodra je gaat vechten om je aan te passen aan de verandering in je leven.

Glen Davidson, Understanding Mourning'

***

Enkele maanden geleden schreef ik een artikel in deze kolommen n.a.v. een boekje over Maria Leer en Stoffel Muller, die tot de secte van de Zwijndrechtse Nieuw Lichters behoorden. Een belangrijk deel van dat artikel werd overgenomen in het blad Zwingli ('principieel vrijzinnig en unitarisch maandblad'), kennelijk vanwege het feit dat Maria Leer 'principieel vrijzinnig' eindigde in haar leven. Lezers van Zwingli hebben daar weer op gereageerd. Hier volgt een stukje van één der lezers (ds. P. H. Van Lent te Varsseveld, N.P.B.) in het laatste nummer van Zwingli.

'Via moederszijde (Pionia Muller, geboren te Puttershoek, 14 april 1968 en overleden te Varsseveld, 27 februari 1982) ben ik namelijk een regelrechte afstammeling van Stoffel Muller (...) Wist je dat Arthur van Schendei's "De Waterman" door het leven van Stoffel Muller geïnspireerd werd?'

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen