Yoga (slot)

De meest-eenvoudige en populaire vorm van yoga is de hatha-yoga, die in West-Europa bij mijn weten het meest beoefend wordt. Is hatha-yoga wel zo onschuldig? In zijn meest-eenvoudige vorm, denk ik, wel. Maar dan hebben we lang niet alles gezegd. In een encyclopedie van het occultisme en de parapsychologie lees ik het volgende: 'Hatha-yoga wordt soms gedefinieerd als de yoga van de macht, niet alleen omdat hij persoonlijke kracht schenkt, maar ook omdat zijn methoden een stoutmoedige greep naar de macht doen op paranomaal gebied'. Dat is dus allerminst onschuldig. Beoefent men hatha-yoga in zijn verschillende fasen, dan kunnen er krachten worden losgemaakt, die we onder het occultisme of paranormale rekenen kunnen. Eigenlijk kan dat ook moeilijk anders. Wat gebeurt er als men langdurig yoga beoefent, als men onnatuurlijke houdingen aanneemt, gepaard met bepaalde vormen van langzaam in- en uitademen? Welke processen kunnen dan loskomen in het hoofd, in de hersenen, die allerminst onschuldig zijn of op het gebied van het occultisme of het paranormale liggen? Het is veelzeggend, dat een uitvoerig artikel over yoga is te lezen in een encyclopedie van het occultisme en de parapsychologie.

Fasen

De hatha-yoga kent acht fasen. We gaan deze verschillende fasen eens langs. Alvorens men hatha-yoga gaat beoefenen moet men een positieve instelling hebben en is een goede gezondheid vereist. Luiheid of gebrek aan discipline is uit de boze, evenals twijfel aangaande de waarde van datgene wat men onderneemt. De eerste twee fasen bestaan daarom uit het geleidelijk aannemen van een andere levenswijze: men moet zelfdiscipline hebben, frivool vermaak aan de kant zetten (dat verspilt namelijk energie en leidt de aandacht af van het bereiken van het hoge deel), men moet leren niet toe te geven aan dingen die de zinnen strelen e.d. Tot zover gaat het nog aardig goed! De derde fase is die van het gewennen aan allerlei lichaamshoudingen. De meest-bekende onder ons is de 'kleermakerszit' (benen gekruist, handen losjes op de knieën), maar er zijn honderden andere houdingen. Een bekende vorm is ook: op één voet staan, een houding die, naar men meent, occulte kracht opwekt. Yogi's (beoefenaars van yoga) kunnen soms urenlang op één been blijven staan. Of er is de hoofdstand, beoefend in allerlei varianten. Volgens voorstanders worden de hersenen doorbloed, geeft het sterkte aan de ogen, reinigt het de voorhoofdsholten en verbetert het het gehoor. Wordt het op de juiste wijze uitgevoerd, dan kan het ook een middel zijn om tot verlichting te komen. Hier zijn we dus allerminst in een stadium van onschuldige oefeningetjes, maar in een heel wat verder-gevorderd stadium.

Fase vier bestaat uit ademhalingsoefeningen, zeer belangrijk in de yoga: langzaam inademen, adem inhouden, langzaam uitademen, leeghouden, en weer opnieuw beginnen. Wanneer dit op de juiste wijze gebeurt en in een bepaalde geoefende lichaamshouding, kan het tot occulte vermogens brengen of kan men tot de verlichting komen. Het woord verlichting kan men alleen maar verstaan vanuit de hindoeïstische achtergrond: men beleeft a.h.w. een éénwording met het goddelijke, met de godheid, met het absolute, of hoe men het noemen wil, waarbij men losgemaakt is van het materiële leven.

Concentratie, meditatie

De vijfde, zesde en zevende fasen zijn gericht op de geestelijke groei van de yogabeoefenaar. Fase vijf: alle zintuiglijke ervaringen worden uitgeschakeld, de yogi is a.h.w. zichzelf helemaal vergeten, er is geen pijn meer, geen honger, geen dorst, geen horen of zien... men 'zit' alleen maar. Dit moet men volhouden, lees ik, totdat men hierin de volmaaktheid bereikt heeft.

Fase zes is die van de concentratie: men zit, staart, langzaam ademen, men verzinkt in een toestand van halve (of minder) bewustheid. Er is een oefening, waarbij de yogi 1,5 à 2 meter van de muur zit, waarop tevoren een klein zwart vlekje is aangebracht; de muur hangt verder vol met bonte voorwerpen, men concentreert zich op het ene zwarte punt; als de oefening met succes wordt gedaan verdwijnen alle bonte dingen en is men zich alleen nog maar bewust van het zwarte stipje. Er zijn ook andere oefeningen: naar het neuspuntje staren, navelstaren. De concentratie moet zo sterk zijn, zegt de Hindoe, dat je het zou kunnen beoefenen op het slagveld.

Bij fase zeven is het denken leeggemaakt, men denkt niet meer, men mediteert slechts. Waarover? Je kunt mediteren op je eigen godheid, op bepaalde delen van je lichaam, op de plek tussen je wenkbrauwen, op je neuspunt, op je navel, op een bepaald woord. Al je gedachten richten zich aleen daar op, er is geen moment van gedachten aan iets anders. En: een christen kan zich concentreren op het kruis van Christus. Het zal hem helpen des te beter de betekenis van het kruis en de betekenis daarvan voor zijn eigen leven te verstaan.

Het uiteindelijke doel van de yoga is de doorbreking van de kringloop van geboren-worden, sterven, opnieuw geboren-worden en zo komen tot 'verlossing' uit het aardse leven. De ervaring hiervan vindt men in de achtste fase, een mystieke ervaring. Het is het nirvana (heil) van de boeddhisten, de extase van de heiligen, de ervaring van het hoogste geluk voor een ander.

Religie

Met opzet heb ik de verschillende fasen van de hatha-yoga uitvoerig beschreven. Natuurlijk hoort dit alles bij het Boeddhisme of Hindoeïsme. Hatha-yoga, zoals die in het Westen beoefend wordt, kent lang niet al deze fasen. Wat hebben eenvoudige oefeningen in een gemeenschapsruimte of in een dorpshuis met deze fasen te maken? Huisvrouwen doen drie kwartier yoga, ontspannend, even de drukte van alle dag vergeten, een kopje koffie na afloop en naar huis. Is het zo? Zo ziet het er inderdaad uit. Toch is het goed om te zien waar de yoga vandaan komt en waar het in diepste wezen mee heeft te maken.

Laten we niet krampachtig zijn. Toch: kun je yoga losmaken van zijn achtergronden? Ik lees in een yoga-brochure: 'Het uiteindelijke deel van yoga is harmonie, eenwording met alles, met allen, anders gezegd: eenwording met God. Zij die yoga beoefenen zullen dieper inzicht krijgen in vele levensvragen. Het is alsof u vroeger vervreemd van uzelf leefde en nu steeds dichter komt bij de mens die u in wezen bent. Ons denkvermogen wordt helderder, de geest kalm, de relatie tot de wereld om ons heen harmonischer. En: 'In die alles-doordringende ontspanning die de yoga biedt, ervaren velen iets van wat zij diep geluk of een eenheid met de ander, of de nabijheid van God noemen. Ieder plakt er etiketten op uit zijn eigen bagage'. En: 'Deze ontspanning stelt ons geleidelijk in staat steeds dichter te komen bij wat de christen noemt het beeld en gelijkenis van God in ons en waarvoor anderen weer hun eigen terminologie hebben'. Hier heeft de yoga duidelijk religieuze dimensies.

Wandelen

Veel mensen beoefenen yoga omdat zij in onze gejaagde tijd moeilijk tot rust kunnen kornen. Ze voelen zich moe, opgejaagd, altijd bezig. Dat is waar! Wat vinden we weinig rust. Wat zijn we vaak ver afgegroeid van de natuur. We leven in een tijd van asfalt, auto en gemotoriseerd zijn. Het begint al jong. Voor het catechisatielokaal staan, bijna net zoveel auto's als er catechisanten zijn van 18 jaar en ouder. Wandelen, wie kent het nog? Rust in de natuur, is het er nog? Terwijl God ons zoveel in Zijn schepping heeft gegeven. We zijn ervan weggegroeid.

Hetzelfde geldt voor meditatie. Hebben we daar nog tijd voor? Ik bedoel niet de meditatie zoals de yoga die kent. Maar de overdenking van de preek, de stille tijd, het persoonlijk Bijbellezen, de overdenking daarvan. Zouden er veel mensen zijn, die elke dag drie kwartier nemen om 'gemeenzaam met God' te zijn? Ik denk wel dat het meer vrucht afwerpt dan drie kwartieren yoga.

Rust

Yoga wordt soms aanbevolen bij stress, bij begin van overspannenheid, voor drukke zakenlieden, voor huismoeders. Laten we daar echter voorzichtig mee zijn. Een christen kent hogere vormen. Waarom niet dagelijks een flinke wandeling in de natuur? Of, ik noem maar iets, de mogelijkheid op een zangkoor te gaan, goede muziek te beoefenen. Wat kan het lied en het zingen daarvan veel betekenen, naast de wekelijkse ontmoeting met medechristenen. Yoga?

Doe het niet! Heeft iemand behoefte aan rust? Ga wandelen. En: Ken uw stille tijd, omgang met God, lezen en overdenken van de Bijbel. En: waar is de kracht van het geloof? Heeft God geen beloften gegeven voor hen die Hem zoeken? Zijn de woorden van Jezus niet waar, ook voor onze tijd: Komt allen tot Mij die vermoeid en belast zijt en Ik zal u rust geven? Yoga betekent letterlijk juk. Jezus zegt: Neemt Mijn juk op u... en gij zult rust vinden voor uw zielen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen