De vrije groepen (1)

Wat verstaan we onder de vrije groepen? Hoe moeten we er tegenover staan? Moeten we ons verblijden als bijvoorbeeld jongeren, die de weg naar de kerk zijn kwijtgeraakt, wel de weg weten te vinden naar een vrije groep? Of andersom; dat een vrije groep de weg weet te vinden naar zulke jongeren? Moeten ouders ongerust zijn als hun (onkerkelijke) zoon of dochter terecht komt in de vrije groepen, of mogen ze daar blij om zijn? Gaat er inderdaad zoveel zuigkracht van de vrije groepen uit als gezegd wordt? Is samenwerking met de vrije groepen mogelijk of gewenst, bijvoorbeeld in het evangelisatiewerk? Hoe is het met de visie op de doop in de vrije groepen? Er zijn nog wel meer vragen te stellen.

Wie zijn ze?

Het is niet zo gemakkelijk te zeggen wat we onder de vrije groepen verstaan. Het woord vrije groepen is namelijk een verzamelnaam. Als we het over de vrije groepen hebben, dan bedoelen we groepen (vaak noemen ze zich gemeente), die de laatste jaren zijn opgekomen naast of buiten de kerk en die zich zo ongeveer bevinden tussen de Pinkstergemeente en Baptistengemeente: jongerengroepen (waar zich inmiddels ook ouderen bij voegden), groepen in of rond een koffiebar, groepen die ontstaan zijn rond evangelisatiewerk, rond een geloofszending, een stichting als bijvoorbeeld Stichting In de Ruimte in Soest, enz. Ze willen geen kerk zijn maar funktioneren zo wel, d.w.z.: men komt zondags samen, er wordt gepreekt, gedoopt, avondmaal gevierd, er zijn door-de-weekse samenkomsten, bijbelkringen, jongerenwerk... Het woord zegt het al: 'vrije' groep, zonder enige binding met de kerk, meestal ook geen binding met een groep in een andere gemeente.

Sommigen schatten het aantal christenen in de vrije groepen op 200.000, maar dat is aan de veel te hoge kant. Dan moet men vele Baptisten en christenen uit de Pinkstergemeente meegeteld hebben, alsmede vele Evangelischen die in de kerk bleven. Maar anderzijds zijn er toch vele christenen (10.000-15.000? ), die zich tot de vrije groepen aangetrokken voelen of ertoe behoren.

Sympathie

Laat ik beginnen met mijn sympathie uit te spreken voor de vrije groepen. We kunnen ze rekenen tot de opwekkingsgroepen en opwekkingsgroepen zijn er dikwijls geweest. Ze hebben grote invloed uitgeoefend op de kerk, ondanks de tegenstand en het onbegrip waarop men dikwijls stuitte. Men denke aan mannen als Wesley, Whitefield en Spurgeon, die door de gevestigde kerk(en) niet direkt met open armen ontvangen werden, maar die velen (ook de kerk zelf) tot zegen zijn geweest.

Koffiebar, evangelisatiewerk

Daar komt nog iets bij: de vrije groepen hebben ons vele goede zaken nagelaten, waarvoor we dankbaar kunnen zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan het koffiebarwerk. Eerst hebben velen uit onze kring daar wat huive­rig tegenaan gekeken, maar inmiddels zijn er vele koffiebars ontstaan ook in herv. geref. kring. En waar ze niet zijn kwam het Open Jeugdwerk, dat in wezen ook niet veel anders is dan een koffiebar: een opvangmogelijkheid voor jongeren, met een goedkoop kopje koffie en een goede boodschap. We kunnen ook denken aan het kinderevangelisatiewerk (vakantiebijbelclub), dat in vele gemeenten van de grond kwam. Ook dat kwam van de vrije groepen. O jazeker, wij kenden al de zondagsschool. Maar leiden veel zondagsscholen geen kwijnend bestaan? Waar zijn de onkerkelijke kinderen op de zondagsschool? Voor hen werd immers de zondagsschool in eerste instantie opgericht! Overigens, ook de zondagsschool heeft zijn wortels in de opwekkingsbeweging: ze ontstond in Engeland, als vrucht van de prediking van John Wesley.

We kunnen ook denken aan de Bijbelkringen, ook afkomstig van de vrije groepen. Ze zijn in onze gemeenten niet meer weg te denken. In veel gemeenten nemen meer mensen deel aan een Bijbelkring (ik denk ook aan de huiskringen) dan aan de oude bestaande verenigingen. En om nog iets te noemen: in de vrije groepen ontstonden veel evangelisatieliederen. Veel van deze liederen zijn erg vlak en vlot. We kunnen er onze bedenkingen tegen hebben. Maar komt de bundel van Joh. de Heer ook niet uit opwekkingskring? En worden de liederen uit deze bundel niet in de meest-orthodoxe kringen zonder enig bezwaar gezongen?

Niet alleen Nederland

Christenen uit de vrije groepen zijn te vinden in vrijwel de gehele wereld: Duitsland, Engeland, Oost-Europa, Zuid-Amerika, Noord-Amerika, Afrika. Zéker als we de kring wat ruimer trekken en we nemen de Evangelische beweging erbij. Het begrip 'Evangelischen' is namelijk veel ruimer dan 'vrije groepen'. Evangelischen worden ook gevonden in de bestaande kerken en vele kerken (Z-Amerika) zijn zelf Evangelisch te noemen. We moeten bedenken, dat één op de vijf christenen in de wereld evange­lisch is (prof. K. Runia, Waarheidsvriend, 23 jan. 1986).

In dit artikel en de komende artikelen beperk ik me tot de vrije groepen. Hun aantal is moeilijk te schatten. Trouwens, de groepen veranderen nogal eens. Valt een leider weg dan valt soms de hele groep. Christenen uit de vrije groepen stappen nog wel eens over naar een andere groep. In ieder geval: we kunnen niet om de vrije groepen heen.

Theologie

Laat ik eerst een vooropmerking maken: de vrije groepen hebben geen gemeenschappelijke theologie. We moeten dus generaliseren. Met het gevaar dat we de een of ander geen recht doen.

Toch is er wel wat te zeggen. We mogen de christenen uit de vrije groepen gerust rekenen tot de orthodoxe christenheid. Ze buigen bijvoorbeeld onvoorwaardelijk voor het gezag van de Heilige Schrift, ze belijden de Drieënige God, ze leren de noodzaak van persoonlijke bekering en geloof, ze belijden de maagdelijke geboorte, het plaatsvervangend Middelaarswerk van Christus, ze geloven, dat Jezus zal wederkomen ten oordeel. Het merendeel van de vrije groepen, zo niet allen, aanvaardt de Beginselverklaring van de Evangelische Alliantie en deze Beginselverklaring bevat de hoofdwaarheden van het christelijk geloof.

Met alle vragen, die we naar de kant van de vrije groepen hebben, kunnen we zeggen: we vinden hen aan onze kant als het gaat om ethische vragen als abortus, euthanasie, homofilie, huwelijk en gezin, antidiscriminatiewet, samenwonen, sexualiteit voor of buiten het huwelijk. Dat is in onze tijd al heel wat. We vinden ze ook aan onze kant in hun afwijzen van de moderne theologie en van de politieke prediking. Het verzoenend werk van Christus staat bij hen centraal. Terwijl velen in de gevestigde kerken hebben afgerekend met elementaire geloofsstukken als verzoening door voldoening, de noodzaak van wedergeboorte en geloof, het gezag van de Heilige Schrift, komt men in de vrije groepen daarvoor op. In de volgende artikelen staan we stil bij het Bijbelgebruik in de vrije groepen, bij de nadruk op persoonlijk geloof, de Doop, de visie op de kerk en de levensheiliging. Terwijl we ook een poging willen doen om te zien hoe onze houding tegenover de vrije groepen dient te zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen