Globaal bekeken

Van tijd tot tijd rolt een nieuwsbrief van de Mariënschwestern, de beweging van 'moeder Basilea' in onze brievenbus. In de laatste brief een aantal 'parolen' van moeder Basilea voor 'tijden van dalen en ravijnen'.

• Geloof in de zin van zinloze wegen!
• Leer in de kleinste, onbelangrijkste dingen te zien hoe God daaruit grote dingen doet ontstaan.
• Zeg: ik wil geen andere weg gaan dan de weg die U bent gegaan. 
• Als God niet zichtbaar heeft geholpen, geloof dan dat Hij onzichtbaar geholpen en gehandeld heeft. 
• De meeste teleurstellingen ontstaan, doordat wij reeds willen zien wat we eerst alleen maar moeten geloven.
• Tracht niet Gods wegen te begrijpen, maar ga ze in vertrouwen op Zijn liefde.
• In tijden van vernederingen 'onze mond in het stof drukken' (Klaagliederen 3 : 29) en zeggen: Buig je steeds dieper — daar is de plaats waar je hoort'.
• Goede en gemakkelijke dagen hebben nog nooit vruchten van blijvende waarde voortgebracht — alleen moeilijke dagen!
• Het komt alleen op de volharding aan.
• God geeft geen opdracht zonder de garantie deze ook ten uitvoer te brengen.

***

Vanwege de uitgave van 'verzamelde geschriften van ds. P. Zandt' wordt in allerlei bladen opnieuw aandacht gegeven aan de markante dominee politicus, 'meer boeteprediker dan staatsman' volgens drs. H. G. Leen in de Christelijke Encyclopedie. In 'De reformatorische school' schrijft D. Vogelaar over hem. Deze vergelijkt zijn prediking met de boeteprediking van Johannes de Doper. Maar 'het snarenspel van het Evangelie' ontbreekt niet. Hij citeert het volgende uit één van de preken.

'' 'Er is een liefde die zich verblijdt in haar bezit; er is ook een liefde die schreit over haar gemis. Er is een liefde, die gelukkig is, jubelt en juicht, wanneer zij haar geliefde naar het huwelijksaltaar mag vergezellen. Er is ook een liefde, die in bittere tranen uitbarst, wanneer zij op de dodenakker haar geliefde moet afstaan. Er is een liefde, die wel op kan springen van vreugde, omdat zij op haar liefste kan leunen; er is ook een liefde, die een arme vissersvrouw in haar woning geen rust laat en letterlijk uitdrijft naar de duinen, en ze doet staren over de eindeloze watervlakte, of haar man weer mocht komen." En — zo besluit ds. Zandt even verder zijn toespraak— "aldus is het ook in het geestelijke ".'

In het Nederlands Dagblad wordt aan de hand van een levensschets van ds. Zandt, geschreven door drs. W. Firet, het volgende doorkijkje door de SGP gegeven.

'De ontwikkelingen binnen de SGP in de jaren zeventig en tachtig zijn tegen deze achtergrond minder verwonderlijk dan wanneer alleen op het stempel van ds. Zandt zou worden gelet. Hoewel het opmerkelijk blijft hoe subtiel en tussen de regels door dat gebeurt, toch blijkt ook uit de levensschets van drs. Fieret en uit de woorden van ds. Slagboom ter gelegenheid van de verschijning van het boek, dat men zich de kritiek op dat vaak eenzijdige, getuigende opetreden aantrekt.

Eigenlijk is dat al gebleken toen het toenmalige GPV-kamerlid P. Jongeling in de jaren zestig ontdekte, dat hij ondanks een aantal ingrijpende verschillen van mening in zijn SGP-collega's veelal medestrijders voor een goede zaak kon zien. De ontwikkeling naar een voluit constructief opereren is sinds de dood van ds. Zandt in 1961 wel sneller gegaan. Maar het heeft daarna nog wel twintig jaar geduurd voordat als gevolg daarvan de partij toe was aaneen kamerfractie zonder predikanten.

Wie de SGP van nu vergelijkt met de indruk die ontstaat bij het lezen van de levensschets over ds. Zandt ziet dan ook grote verschillen. Tegenover de stokpaarden van de vroegere predikant staan nu de politiek-tactische manoeuvres van ir. Bas van der Vlies. Een duidelijk voorbeeld daarvan is zijn amendement deze week op de voorgestelde Mediawet, waarin hij de mogelijkheid van strafrechtelijk ingrijpen op bepaalde uitingen via de media op een "haalbare" wijze heeft geformuleerd. Dat mag immers zo gezegd worden, omdat hij ook zei dat zijn hart ligt bij een amendement-Leerling met hetzelfde doel. Maar dat amendement is geformuleerd op een wijze, die zowel juridisch als politiek vraagtekens blijkt op te roepen, zelfs bij "bevriende" fracties.

De SGP tussen Kersten en Van der Vlies kent namelijk meer stromingen en benaderingen dan die van dominee Zandt De tweede man na Kersten staat vooral model voor een benadering van de politiek, waarin een krachtig getuigenis ("Hoort des Heeren Woord!") centraal staat. Rooms, rood en een verwaterd christendom worden door hem in en buiten de Kamer bestreden en hij weet in felle zwart wit tekeningen volstrekt te veroordelen wat hij in strijd acht met het Woord van God. Hij ziet weinig in het werken aan detailoplossingen, bijvoorbeeld door het indienen van amendementen op voorliggende wetsontwerpen.

Zijn accent op het getuigenis in de politiek (Fieret zei bij de verschijning van het boek dat hij geen "politiek dier", geen "politicus-pur-sang" was) heeft de visie van buitenstaanders op de SGP meer gestempeld dan historisch wellicht verantwoord is. Onder leiding van ds. G. H. Kersten heeft de partij ook altijd andere accenten gekend (...)

Hij zou ook nu zijn "banbliksems" over de goddeloze electronische media hebben uitgesproken en daarmee hebben volstaan. Maar ook de SGP is met de tijd mee veranderd. Men hoeft nu niet meer, zoals ds. Kersten en ds. Zandt tussen de beide wereldoorlogen te vechten tegen vaak openlijke vijandschap van alle kanten, maar vaak vooral van antirevolutionaire zijde. In onze "tolerante" tijd wordt ook de SGP haar plaatsje onder de zon gegund. En in de SGP zelf worden de beginselen niet overboord gezet, maar wel op een andere wijze verwoord en toegepast. Van der Vlies wil "waar mogelijk constructief, waar nodig getuigend" bezig zijn. En onder ds. Zandt zou men een SGP'er niet snel hebben horen zeggen, dat "ons ideaal elders ligt, maar dat we de democratie als werkruimte aanvaarden".

De SGP behoeft zich voor deze veranderingen niet te schamen. Maar men zou daaruit wel de lering kunnen trekken dat niet alles zo zwart-wit ligt, als men soms nog geneigd is te zeggen. Het duidelijkste voorbeeld daarvan is natuurlijk wel het gebruik van de moderne media. Maar misschien moeten we daarover het zelfde zeggen als ds. Zandt, toen hem als oudste kamerlid zijn oordeel werd gevraagd over de verkiezing van een vrouwelijk, liberaal kamerlid (mevrouw Van Someren-Downer) als jongste collega. Hij klopte haar gemoedelijk op de schouder en zei: "Laten we het daar nu maar eens niet over hebben".'

Eens hoorde ik het verhaal van rabbijn Soetendorp (sr.), dat hij in een oorlog in Israël oog in oog stond met een gewapende tegenstander. Wie zou het eerst schieten. Ze besloten samen een sigaret te roken. Mensen kunnen getuigen van vrede zijn méér dan vredesbewegingen soms waar kunnen maken. In een boek van Amos Oz, een bekend schrijver in Israël, getiteld 'Hier en daarin Israël; verslag van een reis', komt de volgende passage voor over een gesprek met een oude arabier op de Westbank, één van de 'bezette' gebieden!

'"Schrijf dat de Arabieren ook een hoekje verdienen. Schrijf niet, de Arabieren. Beter is het te zeggen, de Palestijnen. En schrijf niet dat het allemaal moordenaars zijn. Laat je verstand je leiden en je hart. Zeg tegen de Israëli's: macht zal ze niet baten. Macht is als geld — vandaag heb ik het, morgen jij, overmorgen hij. Ze moeten een einde aan de oorlog maken met verstand en niet met macht. En rechtvaardig. Schrijf voor de vrede."

Nu mompelt Abu-Azmi iets in zichzelf Zijn stem knarst als een oude machine die moeilijk op gang kan komen. Hij zwaait op zijn stoel heen en weer, bromt en zegt tenslotte zijn zegje, waarbij hij nonchalant de grammaticale overeenkomst om alleen in de derde persoon meervoud te spreken verbreekt. In goed Hebreeuws zegt hij met schore stem, waarin misschien een tikje droefheid doorklinkt: "Jullie hebben alles van ons afgenomen. Hoe kunnen jullie 's nachts slapen? Vrezen jullie God niet? Jullie hebben alles genomen. Maar wij hebben ook schuld. Wij waren ook niet in orde. Weet je, in het begin hebben onze mensen joden zo maar gedood. Om niets. Nu hebben we onze straf. En jullie zijn ook door God gestraft. Schrijf in de Israëlische krant: wat geweest is, is geweest. Voorbij. Iedereen wil op zijn land wonen en op zijn bezit Alle joden en Arabieren willen leven. Schrijf dat het land niet toebehoort aan de joden en niet aan de Arabieren, maar aan God Wie in Zijn ogen genade vindt, krijgt Zijn land. Alleen God beslist. En wie kwaad doet, zal daarvoor de prijs moeten betalen: God zal aan hem voorbijgaan en hem vergeten. En schrijf in de Israëlische kranten: groeten van Abu-Azmi aan meneer Cohen, dat is een heel aardige man".'

***

In de artikelen van het convent van Wezel (oktobernovember 1568) lezen we in hoofdstuk II over de Dienaren en de Leraren (art. 6) het volgende, dat toepasselijk is bij de artikelen van de heer Gort (in dit nummer het tweede) over de zesjaarlijkse stemming:

'Intussen zijn wij van oordeel, dat men naar het voorbeeld der apostelen een dag moet bepalen voor vasten en plechtige gebeden, opdat de hulp van de Heilige Geest ten goede moge komen aan het oordeel en de stemming van het volk en tevens aan de keuze en de onderzoeking door de ouderlingen.'

En verder uit de Handelingen van de buitengewone vergadering van de Algemeene Synode van de Nederlandsche Hervormde Kerk, gehouden op 27-29 Mei 1941.

'De president (ds. J. W. J. Addink te Heeze) stelt aan de orde de vraag of de tienjaarlijkse stemming in 1942 zal worden gehouden.

De secretaris (ds. K. H. E. Gravemeyer) stelt voor de Algemene Synodale Commissie op te dragen beslissingen te nemen, wanneer de kerkeraden verzoeken ook in 1942 de stemming niet te doen doorgaan. De stemming dus facultatief te stellen. In verschillende gemeenten zijn grote financiële bezwaren (...)

Dr. G. Oorthuijs (Amsterdam) zegt, dat behalve de kostenkwestie, ook het argument geldert moet van het losmaken van allerlei strijd.

Prof. Berkelbach van der Sprenkel meent, dat een verkiezing juist zonder grote strijd verloopt, wanneer men met het kerkeraadswerk tevreden is.

Dr Oorthuijs meent dat de strijd wordt opgeroepen. Het voorstel van de secretaris wordt aanvaard.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen