Het geheim van de zelftucht (3)

Het spreekt geheel vanzelf, dat de vraag nu bij ons zal opkomen: wat zijn nu de gewenste middelen om tot zulk een discipline op te voeden? Het komt ons niet vanzelf aanwaaien, want evenals ons hart en verstand moet ook onze wil worden gevormd. Dat is geen gemakkelijk werk. Er is veel, dat wilsverzwakking in de hand werkt. Met name noemen wij het gebruik van allerlei verdovende middelen als alcohol en drugs. Daarnaast ondermijnen ook allerlei vormen van zedeloosheid en tuchtloosheid ons wilsleven. In het voorbijgaan wijzen wij ook nog op de levensjacht, de voortdurende spanning van al maar meer druk. Dat leidt ons onmiskenbaar tot een zwak leven. Een verschrompeling van ons zielsbestaan. De eeuwigheid verliest zijn greep op ons leven. Wij hollen en vliegen van het een naar het ander. Wij worden eendagsmensen. Niet dat wij dat niet zouden zijn in onze vergankelijkheid — wij bedoelen alléén, dat er geen ideaal meer overblijft. Geen rust in de onrust.

Tegenover deze negatieve factoren moeten wij nu opbouwende krachten stellen. Wie het grote leven meeleeft, zit op een goede leerschool. Ervaringen, die wij dagelijks opdoen; slagen, die ons treffen; weldaden, die wij ontvangen; woorden die wij horen - het slijpt al. Maar afgezien van deze algemene vorming noemen wij nu ook trainingsmiddelen, die wij meer opzettelijk kunnen toepassen. Vooreerst zelf inkeer in de stilte. Het beoefenen van meditatie: leer uw karakter dóór en dóór kennen. Waar liggen - de zwakke plekken en waar de sterke? Op welk punt lijdt onze wil het meest aan zwakheid; op het punt van de vleselijke lusten óf op dat van de geestelijke hoogmoed? Waar doet de duivel het allereerst een inval in ons hart? Dat dienen wij te weten, wil er van karaktervorming ooit iets terechtkomen. Er kan zo licht een verborgen ijdelheid zijn, die ons op een kwade dag onverhoopt meesleurt in de afgrond; dan weer een mateloos egoïsme, waarvan wij ons in vele gevallen nauwelijks bewust zijn. Velen gunnen zich de tijd niet van zelfonderzoek. Ze denken wel eens vluchtig na over hun eigen persoon, maar het komt niet tot een rustige gezette diagnose. Toch is een zoeken naar de verborgen grondtoon van ons karakter alleen maar profijtelijk. Wij adviseren daarvoor niet een dagboek bij te houden. In vorige eeuwen heeft dat wel geleid tot een ziekelijke zelfbeschouwing, maar een geheim aantekenschrift om de geestelijke fysionomie voor onszelf tot een helder bewustzijn te brengen kan in geen enkel opzicht kwaad. Onvergetelijk in dat opzicht zijn de passages, die in de vorige eeuw professor Gunning heeft opgetekend. Een goede vriend kan ook in dit punt ons goede diensten bewijzen. Vergelijk u dan ook in stilte eens met anderen. Spaar uzelf nimmer en breng die karakterzonden in gedurige belijdenis voor uw God! 

In de tweede plaats noemen wij de omgang, met mensen. IJzer scherpt men met ijzer; alzo scherpt een man het aangezicht zijns naasten. Omgang met anderen is een voorname leerschool. Hoevelen moesten niet op later leeftijd danken voor levensleidingen, waardoor ze met iemand in aanraking kwamen, die hun levensweg herleidend bepaalde. Dat kan zelfs puur geestelijk zijn door het lezen van een goed boek, dat ons een gestalte voor ogen houdt, die ons diep treft. Vriendschap vormt. Afzondering daarentegen voert doorgaans tot eigenaardigheid. Uiteraard vraagt gemeenschap met anderen ook wijze selectie: wij komen soms smartelijk tot de erkentenis dat er mensen zijn in onze omgeving, met wie wij werkelijk niet om kunnen gaan. Hun levenssfeer is de onze niet. Door omgang geven wij het beste wat wij hebben. Een voorzichtige keuze veronderstelt ook, dat wij onzuivere bindingen dienen te vermijden, maar die kontakten zoeken, waar op de een of andere manier de Schrift kan functioneren. Zo kan een vriend ons begeleiden op geheel onze levensweg. Wanneer u zich eens verdiept in de historie; zult u bemerken hoeveel goede vriendschap een mens vormt en schoolt ook in de denkwijze. Een goede vriend zal ons dan ook wel eens heerlijk in de maling nemen. Ieder mens heeft van die eigenaardigheden, die alleen de aller? ons kunnen zeggen.

In de derde plaats noemen wij als middel: het aankweken van goede gewoonten. Een discipline is eigenlijk een vaste gang van goede gewoonten. Zij vormen ons karakter, geven u aan vaste tijden voor verschillende levensbezigheden. Stiptheid en correctheid. Een goede tijdsindeling is de oorzaak, waardoor er veel meer wordt gedaan dan wij vermoedden. Er is gelegenheid om te studeren, te lezen en te denken, terwijl toch de gemeentearbeid niet wordt verwaarloosd. Wat aanvankelijk een pure gewoonte is, wordt straks een behoefte. Deze verdieping van gewoonte tot behoefte is ten diepste gezien natuurlijk een werk van Gods genade, maar het mag ons aanbevolen zijn om ons leven meer produktief te doen zijn. Juist een meer beheerste wijze van leven geeft ons gelegenheid weer eens te denken aan onze klassieken. Ze liggen daar maar in onze boekenkasten, ze staan daar maar op onze boekenplanken — maar wie leest ze nog?

Ze zouden kunnen bijdragen aan verdieping van onze geestelijke arbeid. Met name kan de geschiedenis ons veel aanreiken om ons oordeelsvermogen op te scherpen. Wie thuis is in de historie weet soms trefzeker te voorspellen wat met het oog op een bepaalde gebeurtenis te wachten staat. Geschiedenis geeft menigmaal een profetische blik. Het is een wapen om in gelegenheid van zekere vraagstukken bescheid te geven. Wie geschiedenis verwaarloost, houdt ook geen toekomst meer over.

Als vierde middel denken wij aan het voortdurend onderzoek van de Heilige Schrift. Dat is bij uitstek de weg tot vorming van onze persoonlijkheid. Zo komen wij eerst recht tot persoonlijke zielzorg of liever tot zielzorg aan onze eigen ziel. Wanneer wij in de stilte het Woord des Heeren bestuderen, gaat het woord als een lichtglans door ons heen. Gehele bijbelboeken doorwandelen met de pen in de hand — niets vormt zozeer tot prediker en zielzorger. Wij leven immers veel te veel bij bepaalde afgesleten woorden, vaak buiten het verband aangehaald. Op de klank af doorgegeven en zo krom doorgetrokken. Weg daarmee — hoe zeldzaam zijn ze, die gemeenteleden, waar de Schrift op tafel ligt en gelovig geduldig de kanttekeningen worden doorgelezen, om de zin van de Schrift te vatten! Wij hebben wel bemerkt, dat het de trouwste meelevenden zijn. Ze gaan niet op de klank af; ze lopen niet mee met de kerkelijke gewoontecadans. Ze zijn als de bijen, diep in de bloemkelk gedrongen om de honing te verzamelen. Zouden dan de predikanten niet zo doen? Wij kunnen alleen tot wasdom voortgaan, wanneer wij de boodschap der Schrift op ons laten inwerken. Dan ontstaat er in genade een gemeenschap met Christus. Juist omdat de Schrift in de tegenwoordigheid Gods stelt, voert ze ook in het gebedsleven binnen en geeft je een open hart en ziel voor het gebed in Jezus' naam. Echt bijbelonderzoek wordt tot aanbidding. De geloofsaanraking met de Middelaar Gods en der mensen, reinigt ons van al onze zonden, maar geeft ons tevens deel aan Zijn Geest. Alle vorming zonder die Geest is ijdel. Waar die Geest is, daar is vrijheid van mensen, maar gelovige gebonden aan het Woord. Zo worden wij veranderd. Zo begint Christus in ons te leven. Naar het Woord van Paulus: En wij allen met ongedekten aangezichten der heerlijkheid des Heeren als in een spiegel aanschouwende worden naar hetzelfde beeld in gedaante veranderd van heerlijkheid tot heerlijkheid als van des Heeren Geest.

Huizen N.H.

A. v. Brummelen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen