Ingezonden

Ingezonden Naar aanleiding van de boekbespreking van mijn kerkgeschiedenisboek 'Van Geslacht tot Geslacht' door drs. K. Exalto wil ik graag het volgende opmerken.

Geheel terecht maakt recensent de opmerking, dat over de keuze van de hoofdpersonen valt te twisten. Dat wil ik hier echter niet doen. Van de kritische opmerkingen, die als aanvulling bedoeld zijn, neem ik met dank kennis. De andere visie op, of waardering van bepaalde personen of gebeurtenissen laat ik graag voor drs. Exalto. Ook daarover wil ik hier niet twisten. De reden, waarom ik reageer ligt ook niet in zijn waardeoordeel over mijn boek als geheel, want dit ligt tenslotte in de vrijheid van de recensent; het was overigens niet negatief, waarvoor ik hem dank zeg.

Toch deed hij mij groot onrecht, en wel met name in zijn bespreking van het hoofdstuk over Abraham Kuyper. Dat ik met Kuyper van mening verschil, zal hij mij niet verwijten. Dat ik zijn figuur heb afgeschilderd 'zo donker als het maar kan' is evenwel niet waar. Vooral zijn beoordeling van mijn opmerking over de levensavond van Kuyper slaat de plank mis. Letterlijk staat in de recensie van drs. K. Exalto: 'Wat Meeuwse (mijn naam is in de recensie 12 maal verkeerd gespeld) tenslotte schrijft over Kuypers levensavond ontsiert naar mijn gevoelen zijn boek, want daarin wordt een vernietigend oordeel over Kuypers' geestelijk leven gesuggereerd.'

Deze suggestie is echter van ds. Exalto; het is inlegkunde. De bedoelde passage in het kerkgeschiedenisboek luidt: Kuypers levensavond wordt gekenmerkt door de tragiek van veler levensavond, alleen in veel sterker mate; hij moest zoveel meer uit handen geven! Maar wie alle gaven van God altijd alleen als leengoed heeft kunnen zien, wordt dit gemakkelijk gemaakt, omdat hij weet, dat God ieder ding "schoon gemaakt heeft op zijn tijd" (Pred. 3 : 11).'

Hierin matig ik mij geen oordeel aan over Kuypers geestelijk leven; dat komt ons niet toe. Ik geef slechts aan, dat hij, die zoveel functies bekleedde, zoveel meer dan anderen uit handen moest geven. Wie in de levensavond van dr. Kuyper geïnteresseerd is, leze overigens 'De levensavond van Dr. A. Kuyper', door H. S. S. en J. H. Kuyper (Kampen, 1921), die is uit de eerste hand geïnformeerd.

Veel recensenten lezen minder dan er staat. Drs. Exalto las evenwel meer dan er stond. Laten we er ons voor wachten.

drs. C. J. Meeuse

Naschrift

Een korte reactie op het bovenstaande 'Ingezonden stuk' van collega Meeuse.

Wat Kuypers' levensavond betreft het volgende. Ik schreef dat bij collega Meeuse een vernietigend oordeel over Kuypers geestelijk leven werd gesuggereerd. Gesuggereerd, méér niet. Suggereren is nog geen beweren. Ik verstond Meeuses uitspraak over Kuypers levensavond aldus: Gods kinderen kunnen alles uit handen geven, Kuyper kon dat niet; dus... Meeuse verklaart nu dat deze interpretatie onjuist is en dat dit door hem niet bedoeld is. Ik zeg nu: Des te beter! Het doet mij verder bijzonder veel deugd dat Meeuse in zijn Ingezonden stuk zegt, dat een oordeel over het geestelijk leven van een ander (in dit geval Kuyper) ons niet toekomt. Ik heb dit dankbaar genoteerd. Houden zo!

K. Exalto

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen