Boekbespreking

Dr. S. Gerssen, Grensverkeer tussen Kerk en Israël, uitgave Boekencentrum, 's Gravenhage, 288 pag., ƒ 49, 90.

Bij het afscheid van dr. Gerssen als rector van het theologisch seminarium 'Hydepark' werd hem deze keuze uit zijn werk in boekvorm aangeboden. Dr. W. Balke, drs. M. den Duik en dr. H. Vreekamp brachten een bloemlezing bijeen van artikelen, die hij voor een belangrijk deel schreef in de tijd dat hij secretaris was van de Raad voor de Verhouding van Kerk en Israël. Na 'een vriendenwoord van prof. dr. J. M-. Hasselaar' volgen bijdragen die onder zes 'themata' bijeen zijn gebracht, nl. 'In de spanning van Kerk en Israël', 'Ontmoetingen', 'Oecumene', 'Het grote schisma', 'Kohlbrugge' en 'In de dienst der prediking'. De samenstellers van de bundel zeggen terecht dat Gerssen, staande in de gereformeerde traditie, duidelijk door Kohlbrugge is geïnspireerd. Het gereformeerde komt bepaald ook hierin tot uitdrukking dat Gerssen hoezeer hij ook hartstochtelijk in de dialoog tussen Kerk en Israël stond, hij van twee wegen niet wil weten. Het gaat om de getuigende dialoog, waarbij hij het blijvende mysterie aan (van) Israël, ook als het gaat om de leiding Gods in de geschiedenis, onverlet laat. Een fundamenteel hoofdstuk in het boek is 'Ter herkenning; eenheid en spanning', waarin Gerssen zegt dat een echt gesprek tussen christenen en joden alleen gevoerd kan worden als het een gesprek is 'tussen christenen en joden en niet tussen aan elkaar gesuggereerde definities'. Het grensverkeer dat Gerssen bepleit betekent zó niet verlies van identiteit maar vulling ervan. Dat is het markante van dit boek. Het boek is te gevarieerd (van korte actuele stukjes tot uitvoerige theologische bijdragen) dat een bespreking niet integraal mogelijk is. Gerssen is te zelfstandig theologiserend bezig dat hij zich bij voorbaat in hokjes laat vangen. Dat betekent ook dat hij in de kring van zijn lezers wel eens critici ontmoeten zal vanwege een wat ombekommerd omgaan met theologen als K. H. Miskotte. Maar Miskotte heeft intussen fundamenteel materiaal op tafel gelegd in de bezinning op de verhouding Kerk en Israël. Daarmee is hij voor ons nog geen gereformeerd theoloog, maar wel een theoloog die ons iets te zeggen heeft. Dr. Gerssen wordt gefeliciteerd met deze kloeke bundel, die we in veler handen wensen. Hoe lang Gerssen al over Kerk en Israël schrijft blijkt uit de eerste bijdrage in het boek, overgenomen uit het boek Roeping en Belofte dat in 1959 verscheen in hervormd gereformeerde kring onder de ondertitel 'Ons zijn en werken in de Hervormde Kerk'.

Dr. L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, deel IIc, Nederlands-Indië III, uitgave Martinus Nijhoff, Leiden, 751 pag., ƒ 58, 35.

Dit boek is het derde en laatste deel van de beschrijving van Nederlands-Indië in de Tweede Wereldoorlog. Het geeft een beeld van de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945 maar geeft ook een beeld van wat gebeurd is in de zes weken daarna, zodat ook de eerste confrontatie van Nederland met de Republiek Indonesia, twee dagen na de Japanse capitulatie uitgeroepen, aan de orde komt.

Met dit deel is intussen het monumentale werk van dr. De Jong tot een (voorlopige) afronding gekomen. Elf delen, waarvan diverse in twee of drie banden, met in totaal vele duizenden bladzijden zijn door dr. De Jong (en zijn medewerkers) tot stand gekomen. Een onovertroffen geheel.

In het naamregister achterin het boek komen we (uiteraard) veel minder bekende namen tegen dan in de delen die over Nederland zelf in de Tweede Wereldoorlog handelen. In dit deel treffen we de namen van in kerkelijke kring bekende personen als prof. dr. F. C. Gerretson (zijn reaktie op de 'opstand'), van ds. G. H. Kersten (maar zijn naam komt op p. 688 waarheen verwezen wordt niet voor, wél op p. 668 waar gemeld wordt dat hij samen met 4 NSB-ers geweerd wordt uit de Tweede Kamer vanwege zijn houding t.o. het verzet), G. Puchinger, H. M. V. Randwijk. Maar verder treffen we uiteraard vele bekende politici uit Nederland en Nederlands Indië. Een imponerend oeuvre, dat mag onze slotconclusie zijn, geschreven overigens in verband met een diepe crisis in onze cultuur, waarin het 'beest' zich breed maakte. De geschiedenis is onomkeerbaar. Deze fase van de geschiedenis is nu gedetailleerder dan ooit vastgelegd. Opdat wij niet vergeten.

V. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen