Samen op Weg (3)

Blauwdruk voor de toekomstige kerk (verv.)

Uiteraard zullen de bestaande verschillen ook aanwezig zijn in de herenigde kerk. De buitengewone wijkgemeenten en deelgemeenten blijven dus. Ook deze situatie wordt niet aangetast dan met instemming van de betrokkenen.

Als men echter na de eenwording tot stichten van nieuwe zelfstandige gemeenten buiten een centrale gemeente wil overgaan, is toestemming van de classis nodig.

Zonder volledig te zijn zouden de volgende gevallen zich dan na de hereniging voor kunnen doen:

— Kleinere plaats, waar nu een Hervormde gemeente en een Gereformeerde kerk is:

- beide apart, geen kerkgemeente; ontmoeting binnen de classis;

- beide als gemeente in het verband van een kerkgemeente met een algemene kerkeraad, naast de twee eigen kerkeraden;

- samenvloeiing tot één gemeente met één kerkeraad en één of twee predikantsplaatsen.

— Middelgrote plaats, waar nu een centrale Hervormde gemeente met wijkgemeente is en een Gereformeerde kerk, al dan niet verdeeld in wijken:

- twee aparte kerkgemeenten (voortzetting van de oude Hervormde Gemeente en Gereformeerde Kerk);

- één kerkgemeente met afzonderlijk de (oude) hervormde wijkgemeenten en/of gereformeerde wijken als gemeenten;

- één kerkgemeente met gedeeltelijk samengevoegde (wijk)gemeenten en gedeeltelijk 'voortzettingen';

- één kerkgemeente met herschikte, samengevoegde (wijk)gemeenten.

Als er in dit geval een buitengewone wijkgemeente is, kan deze binnen de nieuwe kerkgemeente de eigen plaats behouden. Hetzelfde geldt voor een deelgemeente. Deze kan binnen, maar ook naast de nieuwe kerkgemeente blijven bestaan! Ook kan de deelgemeente samen met de huidige Gereformeerde Kerk een kerkgemeente vormen en de huidige hervormde centrale gemeente een afzonderlijke kerkgemeente.

— Stad. Hiervoor geldt in beginsel hetzelfde. Alleen zullen hier veel vaker totale kerkgemeenten gevormd worden met daartoe behorende (wijk)gemeenten van eigen identiteit. In de steden zal in het bijzonder zorgvuldig gekeken moeten worden naar de vorming van (wijk)gemeenten opdat bepaalde gezindten niet tussen wal en schip raken. De gevormde (wijk)gemeenten zullen wel zelfstandiger zijn dan de huidige (wijk)gemeenten.

c. classes en synode

Het verleggen van taken naar de classes lijkt mij niet ongunstig. Enerzijds — voor wat betreft overheveling van de provincie — daar de classis dichterbij de gemeenten staat én anderzijds — voor wat betreft de samenspraak van gemeenten — de classis het onderling gesprek tussen gemeenten in 'de nieuwe taakverdeling kan bevorderen en daarmee de geestelijke opbouw en toerusting van de kerk. De classis zal dus goed bemand moeten worden.

De verdeling van het land in classes zal zeer zorgvuldig moeten gebeuren en niet zoals is gesuggereerd zonder meer volgens de burgerlijke verdeling in regio's. Er zal gelet moeten worden op kerkelijke verschillen en overeenkomsten en ook op aantallen lidmaten, opdat niet velen overheerst worden door weinigen. Toetsing aan de aantallen lidmaten zal dan ook van tijd tot tijd moeten gebeuren. Classes in gebieden waar veel lidmaten wonen, zullen dan ook een kleinere oppervlakte hebben dan classes in streken met weinig leden.

Elke classis vaardigt een vertegenwoordiger af naar de synode. Mijns inziens moet deze daar zonder bindende opdracht op kunnen treden. Het aantal classes in het land zal afgestemd moeten worden op een 'werkbaar' aantal synodeleden, dat naar mijn mening niet meer dan ongeveer 100 zal mogen zijn (72 lijkt mij wat te weinig).

d. hervormd

In velerlei opzicht is de geschetse kerk een voortzetting van de NHK. Het meest komt dit naar voren in de strakke opbouw gemeente/classis/synode, het toezicht door hogere organen en in het algemeen het meer synodale verband. Mede met het oog hierop en ook om de vermogensrechtelijke en andere juridische problemen zo soepel mogelijk op te kunnen lossen, verdient het aanbeveling de fusie zo te laten plaatsvinden dat de Nederlandse Hervormde Kerk juridischformeel blijft bestaan, waar beide kerkgemeenschappen dan in opgaan.

Nog iets over het behartigen van de stoffelijke belangen in de gemeente. De 'Schets 1986' gaat mijns inziens terecht uit van de algehele leiding binnen de gemeente door de kerkeraad. Deze omvat het beleid op pastoraal, diakonaal, apostolair en materieel gebied.

Uitvoering van dit beleid en op sommige deelterreinen bepalen van beleid wordt gedelegeerd aan organen, waarin minstens een aantal leden van de kerkeraad zitting hebben. Ik denk aan de diakonie, pastorale commissies, zendingscommissies, colleges van beheer. In deze organen kunnen dus ook niet-ambtsdragers zitting hebben! We krijgen dan het volgende model (schematisch):

De grote lijnen op deze gebieden worden dus bepaald door de kerkeraad als geheel. De uitvoering en de zaken van alle dag doen de verschillende organen zelf af, onder verantwoording aan de kerkeraad (ongeveer zoals nu met betrekking tot de diakonie in Ord. 15, art. 3 Herv. Kerkorde). 

e. eenwordingsproces

Hierover is in de samenvatting van de 'Schets 1986' al een en ander opgemerkt.

Voorlopig is er de al dan niet federatieve samenwerking, gebaseerd op regels van de Tussenorde, waartoe men vrijwillig overgaat; classes en provincies met ten minste tweederde voor.

Ik denk dat provincies en synode na verloop van tijd alleen nog maar tezamen zullen vergaderen. Classes moeten het recht hebben tot het moment van hereniging apart te blijven.

Om een idee te krijgen hoe het kan worden, zal gewerkt gaan worden aan een concept-kerkorde (de zgn. werkorde). Voorzover deze reeds werkbare regels gaat bevatten zal deze in de plaats van de Tussenorde treden.

"Naar mijn mening mag het niet zo zijn, dat deze situatie (drie kerkorden naast elkaar) tot in lengte van jaren blijft bestaan, zoals ds. Huting, de hervormde synodepraeses in een radiouitzending gesuggereerd heeft. Anders krijgen we een onwerkbare, zeer gecompliceerde kerk(en)vorm.

Er zal toch op zeker moment één kerk moeten komen met één kerkorde. Binnen deze kerk(orde) moeten de waarborgen tot behoud van de eigen identiteit (zie hiervoor bij b) bestaan.

Te eniger tijd zullen dus alle gemeenten onder de nieuwe (eigenlijk beter: vernieuwde), kerkorde vallen. Dit gebeurt dan 'automatisch', d.w.z. bij synodebesluit! Als een gemeente, groep of lidmaat dit niet wil, zal hij zich hiervan uitdrukkelijk los moeten maken, hetgeen niet anders is aan te merken dan als afscheiding.

f. belijdenis

Christus heeft ons opgeroepen één te zijn (Joh. 17 : 23); ook de Nederlandse Geloofsbelijdenis (art. 28) roept ons daartoe op. De vraag is echter wat is eenheid? Is dat een louter formele, in de zin van 'als we maar allen onder één kerkelijk dak zitten' of een geestelijke eenheid, een 'elkaar herkennen als mede-gelovigen in de Heere'. Ik denk dat meer nadruk op dit laatste de 'Schets 1986' niet had misstaan. Een appèl om ons samen één rond Christus en zijn Woord te scharen gaat er niet vanuit. De verschillen worden toch nog te positief gezien. Binnen de commissie bestonden op dit punt dan ook verschillen van inzicht.

Hoe dit zij, een binding aan wat we met elkaar als gelovigen belijden wordt wel degelijk uitgesproken. Predikanten zullen zelfs een schriftelijke belofte van gehoorzaamheid aan de Bijbel als enige vorm voor leer en leven en van trouw aan de gemeenschap der Kerk en de oude belijdenisgeschriften moeten geven.

In de hernieuwde kerk dient dit dan ook een bijzondere plaats te krijgen. Laten we met elkaar de Christus der Schriften belijden en van daaruit onze roeping in kerk en maatschappij verstaan en moge er zo ondanks alles een geestelijke opleving voortspruiten uit het weer samenvoegen van wat honderd jaar geleden uit elkaar ging. Ik hoop dat een voortdurend gebed dit mag vergezellen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen