Luther over het (kerst-)evangelie

Op de Wartburg gezeten heeft Luther in 1522 een klein maar zeer zinrijk boekje geschreven, waarin hij de lezers van zijn Kerkpostille heeft willen voorhouden wat zij in de Evangeliën zoeken en vinden konden. Het gaat in dit boekje niet regelrecht over het kerstfeest, maar er staat wel zoveel in dat betrekking heeft op hetgeen wij op de kerstdagen gedenken dat het verantwoord is in een 'kerstnummer', in dit geval van De Waarheidsvriend, er aandacht aan te schenken. Bovendien, de zending van Gods Zoon naar deze wereld komt er meer dan eens in ter sprake.

Evangelie

Wat betekent eigenlijk het woord 'evangelie' vraagt Luther. Men heeft volgens hem dat woord menigmaal geheel verkeerd opgevat. Men had het dan over de boeken van Mattheüs, Markus, Lukas en Johannes, die de vier evangeliën zijn genoemd. Men beperkte dan dus het evangelie tot die vier boeken. Maar nóg erger, aldus Luther, is dat men van de 'evangeliën' en 'brieven' in het Nieuwe Testament wetboeken heeft gemaakt. Men zocht in die boeken wat wij te dóen hebben. Aan de werken van Christus schonk men geen andere aandacht dan inzoverre men er voorbeelden in meende te vinden.

Eén evangelie

Neen, zegt nu Luther, wij zullen moeten beseffen dat wij maar één Evangelie hebben. Alle boeken van het Nieuwe Testament prediken ons dit éne Evangelie. Wat is 'evangelie' dan? Het is, zegt Luther, een verhaal, nl. een verhaal omtrent Jezus Christus. Luther gebruikt ook de woorden kroniek en vertelling. In het Evangelie horen wij wie Christus is, wat Hij gedaan, gezegd en geleden heeft. Kort geformuleerd: het Evangelie is een verhaal aangaande Christus, dat Hij Gods Zoon is, mens voor ons geworden is, gestorven en opgestaan is, en een Heere over alle dingen is. Er is niet meer dan slechts één Christus en zo is er ook niet meer dan slechts één Evangelie.

Geen Mozes

Vervolgens houdt Luther zijn lezers nadrukkelijk voor dat zij van Christus toch niet een Mozes zullen maken! Dat was in Luthers ogen hét grote gebrek geweest van de kerk gedurende een hele reeks van eeuwen. Men had Christus gezet temidden van de vele heiligen die men vereerde. Evenals al die heiligen zou ook Christus ons slechts een voorbeeld van een goed en heilig leven hebben geboden. Het evangelie vatte men op als een leer- of wetboek. Christus zou ons niet anders dan dogma's en goede werken geleerd hebben.

Heeft Luther dat dan geheel verworpen? Dat niet. Het is waar, zegt hij, Christus heeft ons inderdaad een voorbeeld gegeven. Het staat met zoveel woorden in 1 Petrus 2 : 21: Zoals Hij geweest is voor ons, zo zullen wij moeten zijn voor onze naasten. Maar, zegt Luther, dat is in het Evangelie toch niet het voornaamste; daarom is het Evangelie nog niet echt Evangelie. Want hiermee komt Christus nog niet uit boven elke willekeurige heilige die ge vereert. Door alleen maar in Christus een voorbeeld te zien bent u nog niet een christen, zelfs bent u, als u niet meer hebt dan dat alleen, een huichelaar!

Gave

Het eigenlijke en allervoornaamste is dat ge in Christus ziet een gave, een geschenk, dat God aan u gegeven heeft. Aan u! dat beklemtoont Luther. Zie, dat heet in waarheid het Evangelie! Geen profeet, geen apostel, geen engel heeft ooit ten volle dit Evangelie kunnen beschrijven. Geen mensenhart heeft dit ooit genoeg kunnen vatten en bewonderen. In het Evangelie brandt het grote vuur van de liefde jegens ons. Ons hart en geweten wordt er gerust en vrolijk onder. Het Evangelie is dan ook 'een vrolijke, goede, troostvolle boodschap'. En dan citeert Luther Jesaja 9 : 6 'Een Kind is ons geboren, een Zoon is ons gegeven'. Hij is ons gegeven, dus... Hij moet de onze zijn; wij moeten Hem aannemen als van óns. Immers: Hij is ons gegeven! Zie, wanneer gij Christus zó aanneemt, dus als een gave, aan u geschonken, en dan niet twijfelt, dan bent u een christen. Het is het geloof dat u verlost van zonden, dood en hel en u geeft dat ge alle machten overwint.

Voorbeeld

Hebt ge aldus, zo gaat Luther verder, Chris­tus tot de grond van uw zaligheid, tot dé bron van alle goed, zie dan volgt dat andere, nl. dat u in Hem ook een voorbeeld ziet, en dat u tot het dienen van uw naasten u begeeft, zoals Hij zich gegeven heeft voor u. De liefde komt bij het geloof, beide gaan samen en het gebod Gods wordt vervuld. De christenmens is nu in staat om alles te lijden in deze wereld, wat God hem te lijden geeft, en hij is onverschrokken in het doen van wat God hem beveelt. Christus als gave voedt uw geloof en maakt u een christen; maar Christus als voorbeeld oefent u in het doen van goede werken.

Beloften

Ge ziet nu, aldus Luther, dat onder 'Evangelie' niet een boek der wet mag worden verstaan, maar dat ge daarin zien moet 'een boek van goddelijke beloften', waarin Christus u al zijn goederen en weldaden belooft, aanbiedt en ook geeft. Christus is geen andere Mozes. Hij slaat en dwingt niemand. Zo zachtmoedig is Hij in zijn onderwijs, dat Hij ons meer aanmoedigt dan gebiedt. Hij zegt: Zalig zijn de armen; Zalig zijn de vreedzamen, enz. Mozes zegt: Ik gebied, ik verbied, ik dreig u, ik verschrik u. Hij komt met zware straffen en boetedoeningen. Maar als u het Evangelie leest of hoort, dan verneemt u dat Christus kwam, ja nog steeds komt, en dat u tot Hem gebracht wordt. Want het prediken van het Evangehe is niets anders dan het komen van

Christus tot ons, en het komen van ons tot Hem. Dit brengt ook het geloof in u. Houd u dan stil en laat u weldoen, en dan hebt u het ook, dan is Christus van u!

Oude Testament

Ook in het Oude Testament vindt Luther Christus. De apostelen hebben in hun brieven Christus in het Oude Testament aangewezen. Zo kunnen nu wij zelf Hem daar vinden. En dan gebruikt Luther een mooi beeld. Zoals het Kind in de kribbe lag en in doeken gehuld was, zo ligt Christus ook in het Oude Testament in doeken gehuld en in de kribbe van de woorden der profeten! "Heeft niet Jezus zelf gezegd: Indien gij Mozes geloofdet, zo zoudt gij Mij geloven, want hij heeft van Mij geschreven" (Joh. 5 : 46)? We zullen, aldus Luther, het Oude Testament weer moeten leren lezen en moeten bestuderen. Dan zullen wij ook daarin het Evangelie ontdekken. Wij hebben reeds al te lang gedaan alsof het Oude Testament heeft afgedaan. Maar dat is niet waar. Het Oude Testament is de 'heilige Schrift'. Dat boek moet worden geopend. Dan komt het Evangelie tevoorschijn. We moeten leren in de 'kribbe' te kijken, en de apostelen helpen ons daarbij; zij nemen de 'windselen' weg waarin het Kind Jezus in de woorden der profeten verborgen ligt.

Zuiver evangelie

Aan het einde van zijn boekje komt Luther er nog een keer op terug, wat het Evangelie is. Hij herhaalt: een goede boodschap. Niet een wetboek. Maak toch van Christus niet een Mozes. O gave God, dat het zuivere Evangelie onder alle christenen bekend zou zijn!

Men had in Luthers dagen van het evangelie, ook van het kérstevangelie, een wet gemaakt. Het was gebod op gebod en regel op regel.

Is de prediking na Luther daar steeds vrij van gebleven? Was zij steeds gelóófsprediking? Werden Christus en Mozes nooit verwisseld?

Héél de Schrift getuigt van Christus. Hij kwam, maar komt ook nog steeds, namelijk als de Gekomene, in de prediking van het Evangelie. Dat is het wonder van de kerstprediking. Daarin komt, zoals Luther zei, de Heere zelf tot ons en komen wij tot Hem. En het geloof brengt Hij mee.

Luther vermaande om 'stil' te zijn. Elders heeft hij gebruikt het beeld van de vlakke waterspiegel in een beek, waarin de zon schijnt, zodat het water verwarmd wordt. Hij bedoelde: laten wij wachten op God in stilheid en vertrouwen. Dan komt Hij!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen