Kerst in de Psalmen

'Waar is de geboren Koning der Joden?' Met deze vraag kloppen de Wijzen uit het Oosten aan bij Herodes, als zij in Jeruzalem zijn aangekomen, op zoek naar Jezus. Een vraag die heel Jeruzalem in rep en roer brengt. Blijkbaar weet men hier nog niet, dat de Christus geboren is. Maar dan verschaffen even later de overpriesters en schriftgeleerden raad. Zonder aarzeling verwijzen wij naar het profetisch woord van Micha. De Messias, de Leidsman die het volk van Israël weiden zal, moet in Bethlehem gezocht worden. Daar staat zijn wieg. Micha heeft het voorzegd.

Waar is de geboren Koning der Joden?

Het antwoord op de vraag van heidenen naar de geboorte van de Koning der Joden wordt door Israël vanuit de Schriften gegeven. Die zijn het die van Hem getuigen. En zo is het ook gesteld met de Psalmen. Als de gemeente uit het heidendom de vraag naar de geboren Koning der Joden stelt, kunnen zij met een gerust geweten terugvallen op de Psalmen. Want die zijn het die van Hem getuigen. Ja, ook de Psalmen.

De Psalmen zijn het oudste liedboek der kerken, de eeuwen door en overal op aarde in gebruik geweest. Bij de Adventsgemeente, de vromen in Jeruzalems tempel, ook in de dagen waarin Jezus geboren werd. Bij Jezus Zelf. Hij heeft de Psalmen op Zijn stervende lippen gehad aan het vloekhout: 'Mijn God, Mijn God, waarom verlaat Gij Mij?' Bij de Nieuwtestamentische gemeente. De brieven van het Nieuwe Testament zijn doorweven met Psalmgezang. U moet de citaten uit het Psalmboek daarin maar eens nagaan.

Zingt des Konings lof... met een blijde psalm

De Psalmen zijn het kostelijke erfgoed dat de kerk van Israël heeft meegekregen op haar pelgrimage door deze wereld. Waar is de geboren Koning der Joden? 'Prijst Hem in uw psalmen, met de schoonste galmen.' De Psalmen zijn zwanger van heilsverwachtingen. Niet maar een enkele Psalm, hier en daar. Maar heel het Psalmboek. Hoe kan het anders, zou ik haast zeggen. Want heel de heilsgeschiedenis van Gods oude Bondsvolk is een geschiedenis van heilsverwachting geweest. Daarom kan het zo vreemd niet heten, als de Nieuwtestamentische gemeente met een brandend hart die oude liederen vol heilsverwachting met Israël meezingt. Juist in de dagen van Advent. Juist ook op de Kerstdagen. Laat zij de geboren Koning der Joden in de Schriften, ook in het psalmboek zoeken. Laat zij de liederen Sions zingen met het oog op Jezus.

Onze verlegenheid

Wellicht kan het bovenstaande ons een beetje helpen bij de verlegenheid die wij soms gevoelen als psalmzingende gemeente. Die verlegenheid is er ook wel bij predikanten, als zij de liturgie moeten opstellen voor de diensten op de Kerstdagen. Moet men dan voor de zoveelste keer weer de in de Adventstijd zo vaak gezongen Lofzangen van Zacharias, van Maria en Simeon laten zingen, lofzangen die geput zijn uit het Nieuwe Testament, behorend bij het kleine arsenaal van Bijbelliederen binnen het raam van de Dordtse liturgie?

Wanneer ik over deze verlegenheid schrijf, zou ik eigenlijk de hele gezangenkwestie die in onze gelederen een langdurige rol heeft gespeeld moeten ophalen. Dat is echter niet mijn bedoeling. Ik zou voor deze keer alleen willen zeggen, dat wij ons geen verlegenheid moeten laten aanpraten. Alsof die mensen die in de erediensten — op de feestdagen zelfs — zich beperken tot de Psalmen, beklagenswaardige lieden zijn, zo ver beneden de maat van het volle heil in Christus. Als we dat al zijn, dan behoeven we het niet te zijn, omdat we de Psalmen zingen. Want wij kunnen immers niet anders dan de liederen Sions zingen met het oog op de geboren Koning der Joden? Laat het Psalmboek voor ons met Kerst de kribbe zijn waarin wij onze gezegende Zaligmaker in windselen van schamele mensenwoorden zien liggen. En dan zijn er best ook Psalmen die voor onze Kerstliturgie in bijzondere zin in aanmerking komen. Men sla nog maar eens het altijd nog zo lezenswaardige boek van A.H. Edelkoort 'De Christusverwachting in het Oude Testament' op. Men late met Edelkoort de zgn. koningspsalmen (2, 20, 21, 45, 61, 63, 72, 110) nog maar eens de revue passeren. En dan noem ik maar iets. 'Als Israël zingt van een Goddelijke koning, dan zingt het van zijn Messias', aldus Edelkoort.

En kust de Zoon, van ouds u toegezeid...

A. C. Schuurman schreef jaren geleden in een kleine brochure over 'de praktische toepassing van de psalmen en gezangen in de eredienst: 'Ik verkeer... in de mening dat het geoorloofd is een psalm in het licht van de Nieuwtestamentische openbaring anders te duiden, dan oorspronkelijk de bedoeling geweest zal zijn'. En hij noemt dan voor die praktische toepassing van de Psalmen met Kerst de psalmen: 18 : 15, 98 : 2; 103 : 1, 11; 105 : 1, 2 en 5; 108 : 1, 2; 117; 136 : 1, 4, 22, 23, 24, 26 (naast de Lofzangen van Maria, Zacharias en Simeon). Men kan zich afvragen, of deze bekende musicus wel helemaal recht doet aan de bedoeling van de Psalmen, als hij schrijft, dat wij ze anders mogen duiden dan oorspronkelijk de bedoeling is geweest. Zeggen wij te veel, als wij zeggen, dat het Psalmboek Christus bedoelt?

Ik zing op eerste Kerstdag best graag met de engelen mee: ere zij God. Maar ik voel me niet onderbedeeld, als ik met de vromen van de oude dag meezing: 'En kust de Zoon, van ouds u toegezeid...' (Ps. 2 : 6) of: Ik heb bij ene held voor Israël hulp beschoren, Hem uit het volk verhoogd; Hem had ik uitverkoren' (Ps. 89 : 9). Of: U heeft de Heer' wien 't nooit berouwt, gezworen: 'k Heb U, Mijn volk tot heil, Mijn naam ten prijs, In Mijnen raad het priesterambt beschoren, Dat eeuwig duurt naar Melchizedeks wijs. (Ps. 110 : 4)

Zingt ons één van de liederen Sions met het oog op Jezus

De Zoon van God, de zoon van David, de Priester-Koning Jezus Christus. Dat is de geboren Koning der Joden. En als er soms één van de kinderen Israels met Kerstfeest een kerkdienst in Nederland bijwoont, dan bid ik vurig, dat hij de Psalmen, zo vol van Messiaans verlangen, met ons moge meezingen met het oog op Christus, de geboren Koning der Joden. Of zouden wij een Israëliet niet jaloers kunnen maken, enkel en alleen met psalmgezang? Of hebben de vertegenwoordigers van Israël aan heidenen, de Wijzen uit het Oosten op hun vraag waar de geboren Koning der Joden te vinden was, niet gewezen op de Schriften? De Christus der Psalmen — een Licht tot verlichting der heidenen en tot heerlijkheid van Israël (Luk. 2 : 32).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen