Wat echt nieuws is zal de toekomst leren

Alweer een jaar voorbij en alweer kijken we tegen een nieuwjaar aan. Een terugblik en een vooruitblik zijn heel betrekkelijk. Want bij een jaarwisseling verandert er niets. En toch heeft elk jaar voor ieder een eigen specifieke betekenis. Wat de één diep beroerde ging aan de ander voorbij. Wat een rimpeling in de vijver voor de één was betekende noodweer voor een ander. Zo raakten ook de gebeurtenissen in kerk en wereld de één meer, de ander minder. Ieder heeft zo zijn of haar eigen betrokkenheid.

Persoonlijke verliezen grijpen voor betrokkenen immer diep in. We zijn gewend op de drempel van een nieuw jaar te gedenken de voorgangers, die heengingen. Maar intussen zijn ook vele anderen heengegaan, andere amstdragers maar ook trouwe gemeenteleden, geliefden uit de kring van familie of vrienden. Toch vermaant de apostel Paulus dat we onze voorgangers speciaal zullen gedenken. Ze hebben toch ook een eigen, hen verleende plaats (gehad) in Gods Koninkrijk.

Uit hervormd gereformeerde kring gingen heen de volgende predikanten:

ds. N. Warmoltz; ds. C. van Rossem; ds. W. de Bruyn; ds. J. Vermaas; ds. C. van den Bosch; ds. F. Westland; ds. J. C. W. Kruishoop; ds. R. W. Steur; dhr. A. Hagedoorn.

We gedenken hen met eerbied. De eeuwigheid zal openbaren wat de vrucht geweest is op hun ambtelijke dienst. Wij krijgen er slechts de vermaning van de apostel bij hun geloof na te volgen, ziende de uitkomst van hun wandel.

Wat raakte ons verder het meest in wereld? Was het de ramp in Tsjernobyl of de voortwoedende burgeroorlog in Libanon, de telkens herhaalde moorden in Parijs of de gruwelijkheden van Bouterse in Suriname, de terreur van Kahdaffi of de kwestie in Iran en Irak? Of raken we misschien juist afgestompt omdat nieuws dagelijks slecht nieuws is en we er aan wennen dat dagelijks duizenden mensen het leven laten, door oorlog of honger, door terreur of door epidemieën? Het dagelijkse nieuws is geen nieuws meer of het is nieuws voor één dag en dan verdringt de volgende gebeurtenis de vorige.

Gezegend het land waar nog besef leeft dat ook datgene, wat zich in politiek en samenleving voltrekt, zich voor Gods Aangezicht afspeelt en dat er ook in de dingen, die zich in de wereld afspelen, elementen zijn die perspectief hebben tot in de eewigheid, als namelijk koningen de eer en heerlijkheid der volkeren indragen in het nieuwe Jeruzalem. We mogen ons gelukkig prijzen nog een vorstin te hebben, die in haar kerstboodschap concreet over Christus spreekt en niet over het Licht alleen, die spreekt over een vrede waarvan de Bijbel zegt dat ze alle verstand te boven gaat en die behalve over vrede onder de mensen ook nog spreekt over vrede met God. Koningen en overheden zullen door God geoordeeld worden over hun wereldlijk beleid maar ook gezegend worden wanneer zij door Gods genade iets goeds mochten verrichten in het Koninkrijk Gods.

Politici, die hun werk voor Gods Aangezicht mogen verrichten, in gemeenteraden, provinciale staten, de kamers der Staten Generaal of een Europees parlement, mogen weten dat ook hun werk niet ijdel is in de Heere.

En wat de kerk betreft, ook daar leven we snel. Ook daar verdringen de gebeurtenissen elkaar en raakt het ene ons dieper dan het andere. Ieder is toch wel in eerste instantie betrokken bij wat zich in zijn of haar kerk of kerkelijke kring afspeelde. Dat mag altijd overigens wel de vraag oproepen of het ons wel echt te doen is om Gods zaak of vooral om de eigen kerkelijke 'zaak'. Maar dwars door onze kerkelijke zaken heen weten we toch dat God met Zijn werk doorgaat.

De Christelijke Gereformeerde Kerken hadden hun synode, waarnaar met spanning was uitgezien, die toch goed afliep, maar waar veel bleef liggen aan conflictstof naar de toekomst toe.

Als Hervormden beleefden we het jaar van de 'staat van hereniging' met de. Gereformeerde Kerken in Nederland. 'Een niet al te grote meerderheid bleek positief. Erg enthousiast klonk het allemaal niet', aldus ds. A. W. Berkhof — zelf voorganger in een Samen op Weg gemeente — in een terugblik op 1986 in Kerknieuws. En zo was het ook. Maar ook hier zal de toekomst leren of het echt een historisch jaar is geweest, welke gevolgen er ook uit voort mogen komen. In de kring van de Gereformeerde Bond hadden we ook zo onze eigen ervaringen. Ik noemde al de namen van predikanten die heengingen. In het wegvallen van oudere predikanten gaat ook iets heen van wat in eigen kring geschiedenis was.

In het proces van Samen op Weg hadden en hebben we onze eigen zorg. We maakten bepaalde verdrietelijkheden mee, het terugtreden van onze voorzitter, maar ook onverkwikkelijke gedachtenwisselingen. Er waren ook de vreugdevolle dingen zoals ontmoetingen met predikanten en studenten in de theologie, ontmoetingen met broeders van kerken in andere landen en liefst drie promotie-plechtigheden.

Maar moeten we intussen bij alles niet zeggen dat wat echt belangrijk was de toekomst zal openbaren? Was alles wat de krant haalde het belangrijkste? Want hoeveel gewoon kerkelijk en gemeentelijk werk ging niet door, dat nooit in de krant komt omdat het voor de kranten geen nieuws is. Het zou verrassend zijn als Trouw en het Friesch Dagblad, het Reformatorisch Dagblad en het Nederlands Dagblad gevieren eens zouden openen met een pagina over gewone zondagse kerkdiensten of het gewone doorgaande gemeentewerk. Elke zondag weer zijn er de vele diensten in de gemeente, waar de kranten nooit over reppen, tenzij er iets bizonders is.

Verder ook al dat verenigingswerk, waar van week tot week maar wéér toerusting en vorming plaats vindt en waarvan nooit wat naar buiten komt tenzij dat er ruzies zijn. Elke week weer de tientallen artikelen in de kerkbladen en de gemeentebladen, die, als ze opwekkend, instruerend, geestelijk van aard zijn, nimmer de dagbladen halen. Dat laatste gebeurt alleen wanneer controversiële onderwerpen worden aangesneden. En wat zal ook hier op den duur het belangrijkste blijken geweest te zijn in het Koninkrijk Gods?

Wij weten niet wat naar de toekomst toe belangrijk is. Wel weten we dat in het heden het verleden ligt, in het nu wat komen zal en dat kleine oorzaken grote gevolgen kunnen hebben. Daarom hebben we in de kerk, in het grote en in het kleine, in het gewone gemeentewerk en in het algemene kerkelijke werk, in alle dingen onze verantwoordelijkheid voor de Hoge God en zo ook naar de ander toe te verstaan.

Polemieken

Gegeven de grote verscheidenheid in het kerkelijk leven, gegeven ook de grote verschillen van inzicht, die er in de kerk bestaan, hebben we ook te leven met kerkelijke polemieken. Woord en geschrift zijn nu eenmaal de aangewezen kanalen voor gedachten wisseling. Gedachtenwisseling, zelfs over de meest controversiële punten, ja juist dan het meest, moet doorgaan. Prof. dr. K. Schilder, de grote voorman van de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt moet eens gezegd hebben: wie niet polemiseert is niet bekeerd. Daaraan zou ik dan wel willen toevoegen: het hangt er maar vanaf hoe. Want juist in de wijze waarop gepolemiseerd wordt blijkt of er liefde, vanuit een godvrezend hart achter zit.

Welnu, ook het jaar 1986 was weer vol van polemieken, rustige en felle, verantwoorde en onverantwoorde. Maar laten we toch allereerst stellen dat er aan alle gevoerde polemiek een stuk pijn is. Hoe wordt met name niet geestelijk pijn geleden aan tegenstellingen, die soms op felle toon worden verwoord! Wie vroeger vrienden waren zijn soms door polemieken van elkaar verwijderd.

En 'natuurlijk' gaat het ons allen om de zaak en niet om de persoon. Maar hoe weinig wordt in praktijk gebracht de stelling: zakelijk scherp, maar persoonlijk mild? Er is vaak sprake van zo'n groot geestelijk wantrouwen dat polemieken meer op slachtbanken dan op gedachtenwisselingen lijken. Het gaat om liefde tot de waarheid, om de gereformeerde leer, zo heet het dan. Maar wanneer liefde tot de waarheid niet is ingebed in en verweven is mét liefde tot de mens, met wie we in gesprek zijn, dan bereikt de polemiek het tegendeel van wat bedoeld moet zijn, namelijk verdere verwijdering in plaats van toenadering en geestelijke overreding, overtuiging.

Een niet onvermaard predikant uit de kring van de Afscheiding in de vorige eeuw nam zich van tijd tot tijd voor zijn gemeente eens flink af te te tuigen, om heel concrete zaken. Stond hij eenmaal op de kansel en zag hij de mensen dan dacht hij: laat ik ze maar troosten. Dit zou voorbeeldig kunnen zijn voor onze gedachtenwisselingen. Niet om overal maar het zwijgen toe te doen, maar om te spreken in liefde.

Wie van tijd tot tijd, veel of weinig, betrokken is in gedachtenwisselingen zal aan het eind van zijn leven daarvan ook rekenschap hebben af te leggen. En wie zou er dan met schone handen uit komen? Wie kan ook dan bestaan in Gods gericht!

Ook vandaag beleven we beschamende polemieken onder hen, die van dezelfde overtuiging zijn; niet behoren te zijn maar gewoon zijn, welke accentsverschillen er ook mogen zijn. Het trieste is dat verwijderingen te voorschijn komen omdat wantrouwen gezaaid wordt, b.v. omtrent het nog (goed) gereformeerd zijn van degene met wie men in debat treedt. Soms treedt men helemaal niet meer in het debat mét iemand maar worden, over het hoofd van personen heen, debatten gevoerd naar de gemeente toe, die er dan in bepaalde gevallen alleen maar verder door in verwarring raakt. Te denken geeft het bijvoorbeeld wanneer predikanten hun gemeenteberichten in regionale kerkbladen voor polemiek gebruiken. De gemeenten, ook andere dan de hunne, worden zo 'voorgeHcht' en betrokkenen kunnen niets terug zeggen. Zo niet, zou ik willen zeggen.

Wat blijft over?

Ook van veel kerkelijke polemiek zal wel blijken dat het niet allemaal zo nuttig en nodig is geweest: hout, hooi en stoppelen. En toch zal ook in het nieuwe jaar de polemiek wel doorgaan. Zolang er kerkbladen of andere bladen verschijnen zullen er gedachtenwisselingen zijn. En zonder nu de stelling van Schilder tot de mijne te maken zal gezegd mogen worden dat het zin heeft ermee door te gaan, als het maar in liefde is. Leugen zal moeten worden ontmaskerd. Maar in al onze polemieken zullen we ons wel af moeten vragen of we echt bezig zijn leugen te ontmaskeren en we wel diep overtuigd zijn dat het waarheid is, waarvoor we menen te moeten staan.

Aan het begin van een nieuw jaar leggen we terecht die Schriftplaatsten nog eens voor ons, die spreken van het echt nieuwe dat komt. Dat echt nieuwe zal er zijn als het Rijk van vrede en gerechtigheid in volle luister doorbreekt. Niemand zal dan meer zeggen: ik ben ziek. Er zal geen leed meer zijn noch verderf op de ganse berg van Gods heiligheid. We zijn dan ook de polemiek en de pijn ervan te boven. En dan zal ook blijken wat werkelijk eeuwigheidswaarde heeft gehad. Dan zal ook blijken waar het bloed der Verzoening nodig was. Als zelfs de beste van onze werken met zonde besmet zijn, hoe zal het dan niet de slechtste van onze polemieken gelden. In ieder geval zal het geschieden dat mensen, die nu polemiseerden, dan met Abraham, Izak en Jacob zullen aanzitten in het Koninkrijk Gods.

En tenslotte, in het komende Rijk van vrede en gerechtigheid zullen zwaarden worden omgesmeed tot ploegscharen. Dat geldt ook van woord en geschrift, waarin meer van het scherpe mes, dan van verzachtende olie was. Uiteindelijk is alleen het Woord Gods een tweesnijdend scherp zwaard. Daarmee zijn onze geschriften nooit gelijk te stellen.

Een ieder een gelukkig nieuw jaar toegewenst, met uitzicht op het echte nieuwe, dat komt voor al Gods kinderen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen