Wat kiest u? En hoe?

'Men zou de bijbel kunnen vergelijken met een oud schilderij dat in de loop der eeuwen opnieuw werd bewerkt. De donkere en vage partijen werden duidelijker historisch omlijnd. Voorts kwam er vooral voor de kinderen nog een extra moralistische verduidelijking in donkere en lichte partijen. En het geheel werd nog eens overgeschilderd met dogmatische patronen. Kenden we 'de echte Bijbel' wel in de kerk, in sekten, kinderbijbels, op zondagsscholen en in de katechismus? (—)

Om in de beeldspraak te blijven: al meer dan een eeuw is men bezig met de 'restauratie' van het oorspronkelijke schilderij. De dikke dogmatische verflagen werden er afgekrabd en de geleerden hebben zich afgevraagd wie er allemaal aan het ontstaan van dit schilderij hebben meegewerkt. (—)

Nu blijkt dat 'het echte schilderij' toch anders is dan de vele reprodukties die in omloop waren, ook anders dan het duidelijke, historische en moralistische prentjes voor kinderen. (—)

Er zijn echter altijd nog mensen die zich verzetten tegen de wetenschappelijke restauratie die er niet aan willen, omdat de voorstellingen uit de kinderjaren of de bekende dogma's anders zijn en meer vertrouwd. Ze voelen dit werk als een aantasting van het Heilige Boek. (-)

Dat dit boek tot stand kon komen, een geheel kon worden als samenvatting van een geloofsgeschiedenis van vele eeuwen en in zijn kern niet uit de mens is te verklaren, dat is een veel groter wonder dan dat het als een heilig, onfeilbaar boek uit de hemel was neergedaald of 'foutloos' was gedicteerd. (-)

De onderzoekers van de bijbel hebben niet het laatste woord. Het is nog een heel ander verhaal hoe de bijbel leeft en werkt onder de mensen en hoeveel mensen daardoor hun geloof in God en vertrouwen in de toekomst kunnen vinden. Het kan gebeuren dat iemand zomaar een bladzijde in dit oude boek opslaat en iets leest dat plotseling inslaat als een woord, juist in zijn of haar levenssituatie. Alsof nu net dat woord tot je wordt gezegd. Men noemt dat wel het contact met de Heilige Geest, die aktueel kan maken wat de profeten vroeger als inspiratie ontvingen. Al het andere is bijzaak. Dat is toch iets anders dan de verering van het Heilige Boek 'van kaft tot kaft'.'

Het bovenstaande, lange citaat heb ik overgenomen uit een publikatie van mevr. J. L. Klink: 'De kleine mens en het grote boek'. Met ondertitel: 'Is de bijbel een boek voor kinderen? ' (blz. 80-83)..

Het maakt duidelijk, dat de schrijfster niet uitgaat van de bijbel als Gods onfeilbaar Woord, waarvan de Heilige Geest getuigt in ons hart dat ze van God is (Ned. Geloofsbel. art. 5), maar het geschrevene kan wel een Godswoord voor me worden. Deze Barthiaanse denkwijze verklaart haar visie, die ze heeft op de kernnoties van het geloof. De schrijfster, behorend tot de Remonstrantse Broederschap, vertaalt haar opvattingen al jarenlang in een groot aantal publikaties, zoals haar kinderbijbel 'Bijbel voor kinderen'. Haar sobere taalgebruik, vaak woorden ontleend aan de Bijbel, de verwijzing naar een bijbelgedeelte, de toevoeging van liederen en andere verwerkingsopdrachten, hebben gezorgd voor het uitbundige sukses van deze uitgave voor kinderen, waarbij de hulp van de ouders nodig is. Die moeten over de schouders van hun kinderen meelezen. Als gezin bezig zijn met de godsdienstige opvoeding. Dat is heel fijn en noodzakelijk. Ik wil dat graag onderstrepen, maar dan op een andere wijze invullen dan Klink.

Theologische achtergrond

Een aantal jaren geleden heeft ds. H. Veldhuizen, nu in Rotterdam, in een tweetal artikelen Klinks theologische opvattingen in ons blad beschreven heeft n.a.v. haar boeken 'Theologie voor de ouders'. Klink geeft een karikatuur van de gereformeerde geloofsleer en de levenspraktijk. Ontsporingen worden tot algemene regel verheven. De kern is, dat de verzoening door voldoening, afgedaan wordt als bloedtheologie en daardoor de Heere Jezus niet gezien wordt als de Borg en Middelaar, die gesteld is tot een val en tot een opstanding. Dat God niet alleen barmhartig maar ook rechtvaardig is, klinkt niet door. Dat de zonde zo ingrijpend is, dat we met David moeten belijden dat we in ongerechtigheid geboren zijn (Ps. 51 : 7), wordt ontkend.

Nogmaals de visie op de hoofdzaken van de gereformeerde geloofsleer, die op de Bijbel gegrond en in de geloofsbelijdenissen beleden is, wordt afgewezen; zelfs zo dat ons verweten werd dat we onze kinderen zien 'als brandhout voor de hel'. U voelt wel: als we zo zouden omgaan met de boodschap van de Bijbel en met het zieleheil van onze kinderen, dat er dan terecht iets verweten zou worden. Maar de eerlijke omgang met het Woord van God, leert ons met twee woorden spreken: de zonde heeft ons leven in de wurggreep, maar we mogen en moeten ook wijzen op Hem Die gekomen is om te zoeken en zalig te maken in de weg van geloof en bekering, wat verloren is. Ook uit de mond van de kinderen en de zuigelingen zal de lof van de Heere gehoord worden. Lees in dit verband eens het prachtige boekje van Spurgeon 'Rondom de schaapskooi'.

Trilogie

De direkte aanleiding tot dit artikel is de voltooiing van een trilogie van Klink, onder de titel 'Het huis van licht':

- deel 1 heeft als ondertitel 'Komen uit het licht', rond de thema's: schepping, geboorte en het wonder van het leven;

- deel 2 heeft als ondertitel 'Tussen licht en donker', rond de thema's: goed en kwaad;

- deel 3 heeft als ondertitel 'Op weg naar het licht', rond de thema's: licht en donker in het leven.

De paperbacks zien er keurig verzorgd uit. De teksten worden verluchtigd met aquarellen van Liselots Ribbens. De afbeeldingen zijn funktioneel en geven aan de tekst een meerwaarde. Elk boek bestaat uit twee delen.

In het eerste gedeelte staat een groot aantal bijbelfragmenten, soms citaten uit aprokriefe boeken, in een eigen vertaling/vertelling. Dat geeft een subjektieve benadering; soms mis je wat in de tekst, soms wordt er gefantaseerd, zodat je je afvraagt waarom dat in dit verband moest. Een aantal vertellingen beginnen met: 'Er was eens...'. We hebben toch niet met sprookjes te maken, waar we de boodschap uit halen voor onze tijd.

Het Bijbels levensboek voor kinderen bevat in het tweede gedeelte van elk boek een groot aantal verhalen: legenden, sprookjes, gezegde van grote en kleine mensen. Uit de inhoudsopgave blijkt, dat bij elk bijbelverhaal één of meer resonans-of spiegelverhalen horen. Die moeten dienen om de kinderen te helpen om de brug te slaan van de bijbelvertelling naar het eigen leven van het kind, zodat het kind de toepassing in het eigen leven kan maken; anders gaan de verhalen het ene oor in en het andere weer uit. Het boek is bestemd om voorgelezen en verteld te worden. Klink heeft in het eerste boek geschreven dat het voor mensen 'van vier tot honderd jaar' is, in deel drie schrijft ze 'vanaf een jaar of zes, zeven', want er komt nu nog 'een levensboek voor jonge kinderen, aan wie je niet direkt bijbelse verhalen vertelt' (deel 3).

Raadsel

Klink zegt: Ik wil niet de traditionele, bekende verhalen geven en de kinderen niet behandelen als volwassenen in zakformaat. Het is me een raadsel hoe ouders het verband tussen bijbelverhaal en een ander(e) verhaal of uitspraak aan kunnen geven. Dat zal in de meeste gevallen natte-vinger-werk worden. En door deze aanpak wordt de heilshistorische lijn van de Schrift verbroken; de kontekst waarin het bijbelgedeelte staat, wordt weggelaten. Er wordt niet geluisterd naar wat God de Heilige Geest nu in dit verband te zeggen heeft. En door de andere verhalen wordt het onderscheid tussen het heilige Woord van God en het profane uitgewist. Godsdienstpedagogisch en didaktlsch heb ik, zeker naar de jongere groepen, veel vragen. Ze kunnen er niet bij; de teksten zullen weer 'vertaald' moeten worden. Het enige gebruik dat ik me voor kan stellen in onze lezerskring is, dat collega's in de hoogste groepen een aantal spiegelverhalen selekteren en na de bijbelles laten lezen en dan vragen of ze er iets in herkennen van het pas vertelde verhaal en/of in het gedeelte dat ze klassikaal in de Bijbel gelezen en besproken hebben.

Bijbellezen

Laten we vasthouden aan het lezen uit de Bijbel in het gezin: neem een klein gedeelte, zeg er wat van, laat de oudere kinderen meelezen; lees een dagboekje waarin iets gezegd wordt over het bijbelgedeelte, lees uit een bijbelgetrouwe kinderbijbel het gedeelte waarin dit bijbelgedeelte voor de kinderen verteld wordt.

Het mag ons wel wat inspanning kosten, vooral gebed, want het geloof is uit het gehoor en gehoor uit het Woord van God. Uit het bovenstaande zal u duidelijk geworden zijn, dat u een boek niet moet kopen omdat het er zo aantrekkelijk uitziet. Onderzoek eerst vanuit welke bijbelvisie er geschreven en voor welke leeftijd het geschreven is. Het gaat om hulpmiddelen die dienen om de boodschap van de Bijbel dichterbij te brengen. Ze mogen de Bijbel niet overwoekeren. Laten we zorgvuldig te werk gaan, want het onkruid kan het zaad overwoekeren en onkruid kan voor goed zaad aangezien worden. Waakt en bidt!

N.a.v.: dr. J. L. Klink, 'Het huis van licht', deel 1 t/m 3, uitg. Kok, Kampen, prijs per stuk ƒ 28, 90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen