Boekbespreking

Dr. K. Deddens, Herstel kwam uit Straatsburg, Oosterbaan en Le Cointre, Goes 1986, 238 biz., geb. ƒ 24, 90.

5 jaar geleden verscheen dr. Deddens' boek 'Het liep uit op Trente'. Dit boek is een vervolg daarop, maar het kan ook los van het voorafgaande worden gelezen. In zijn boek volgt Deddens de geschiedenis van de 'eredienst' vanaf Calvijn tot op het heden. Dat is een heel boeiende geschiedenis. Liturgie en belijdenis, liturgie en christelijke vroomheid blijken niet los naast elkaar te staan. Bij Calvijn, meer nog dan bij Luther, ziet Deddens een zuivere liturgische vormgeving. Calvijn heeft in deze veel geleerd van Martin Bucer, de hervormer van Straatsburg, in de jaren die Calvijn ook zelf in Straatsburg doorbracht. Vandaar de titel van het boek: Herstel kwam uit Straatsburg.

Later zijn in het Gereformeerde protestantisme allerlei elementen van Calvijns orde van eredienst zoek geraakt en Deddens betreurt dat. Het Avondmaal werd niet zo vaak meer gevierd als Calvijn wenste; de schuldbelijdenis en de genadeverkondiging (absolutie) verdwenen. Vooral het piëtisme van de 17e en 18e eeuw wordt door Deddens op dit punt zwaar in gebreke gesteld.

Ik heb dit boek een zeer lezenswaardig boek gevonden. Vooral de eerste zeven hoofdstukken spraken me erg aan. De oude gereformeerde liturgieën hebben ons inderdaad veel te zeggen. En het is niet tegen te spreken dat wij later in individualisme en subjectivisme verzeild geraakt zijn. De feiten liegen er niet om. Ik moet Deddens daarin gelijk geven.

En desondanks meen ik dat hij de na-tijd toch wel wat té zwart heeft geschilderd. Het viel mij op dat hij als het gaat over de Reformatie tijd eerstehands bronnen citeert, zodat hetgeen hij hierover schrijft berust op authentieke bronnen, maar dat hij, schrijvend over de 17e en 18e eeuw steunt op bronnen die van veel later datum zijn, als b.v. het boek van Schotel en die teruggaan op allerlei, overigens bekwame, lieden die ook zelf geen vrienden waren van de piëtisten. Hiermee wil ik niet ontkrachten Deddens' kritiek, maar mogelijk dat zij toch nog wel iets anders uitgevallen zou zijn bij het bestuderen van de eigenlijke bronnen.

Vervolgens, het is mij een raadsel hoe Deddens enerzijds de piëtisten zozeer in gebreke kan stellen en anderzijds De Cock viert als een man die het weer zoveel beter heeft gezien. En dat terwijl De Cock geheel leefde uit de geest van de 18e eeuw. Spreekt hieruit niet een beetje kerkelijke vooringenomenheid?

Het boek is vlot geschreven en van een aantal illustraties voorzien. Gezien de huidige prijzen voor boeken vind ik het goedkoop. Ik beveel het gaarne aan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen