Pastoraat en Welzijnszorg (3)

Het wordt echter steeds meer duidelijk dat de wetenschap en de techniek als autonome, niet te beheersen machten de mens boven het hoofd lijken te groeien. Denk eens aan de 'in-vitro-feritilisatie', de bevruchting buiten het lichaam.

Dan zijn er duidelijk grenzen. Niet alleen de financiële grens — met name de exorbitante kosten van onze gezondheidszorg steeg in tien jaar tijds van 900 miljoen naar 35000 miljoen gulden — maar ook de ethische grens.

In kort bestek is niet op alle mogelijke vraagstellingen, die er zijn op dit terrein, en die zich nog ontwikkelen in te gaan; bijv. de genetische manipulatie; de voortplanting buiten de coïtus om; de hypnosetechniek bij sexuele afwijkingen; de alternatieve geneeswijze, zoals yoga e.a.

Maar we lopen wel achter de ontwikkelingen aan, omdat het zo verbazingwekkend snel gaat en er nooit à la minute antwoord is te geven. We weten met elkaar, dat we in het huidige tijdsgewricht voor grenzen staan, die we niet over mogen en hebben dit te zeggen zowel naar de medici toe, als naar de gemeente. Er zal voortdurend een stuk denkwerk moeten blijven binnen onze Gereformeerde Gezindte.

Geen grenzen

Waar bij ons grenzen zijn, aan de macht van Jezus Christus is geen grens.

In dat weten mag de pastorale arbeid worden gedaan. Want al zijn er nog zulke indrukwekkende medische mogelijkheden gekomen, de arbeid aan de zieke blijft onverkort dezelfde en men zal zich nooit van zijn plaats bij een zieke moeten laten verdringen. Men bevindt zich immers aan het bed van een zieke, die een ziel heeft, waaraan zorg besteed moet worden. Juist bij een zieke kan het gesprek over het wezenlijke van ons bestaan te gemakkelijker opening vinden, want er wordt dan aan dat bestaan geknaagd.

Het bezoek wordt gedaan thuis, in het ziekenhuis, in het verpleeghuis en u doet voorbede in de gemeente, en dan is dit en blijft dit, door alle medische ontwikkelingen heen, het aspect dat voor de zieke van de meest wezenlijke betekenis is. Het gebed, hetzij pastoraal, hetzij vanuit de gemeente, hetzij persoonlijk is onontbeerlijk, ook voor de therapie. Want alle medicijnen, alle chirurgische ingrepen, alle medische handelingen baten niets als de Heere deze niet zegent.

Dan moet ik denken aan een patiënte van me, die steeds koorts hield, ondanks alle therapie en ondanks herhaalde ziekenhuisopname. De koorts bleef, maanden lang. Tot in een gesprek duidelijk werd dat ze al haar vertrouwen op de medicatie had gesteld, terwijl ze beter wist. We spraken af alles te stoppen, een ding echter niet, het belijden van eigen ontrouw. De koorts ging en bleef weg.

Zo zijn er zo velen waarbij de Heere langs onmiddellijke weg genezing wilde schen­ken; ook juist daar waar de medische wereld geen raad meer wist. Dan geeft de Heere getuigenis aan het Woord Zijner genade in tekenen en wonderen. Dit wordt op vele plaatsen in de Schrift beschreven en dan vaak wel uitvoerig. En de Heere der Schrift is en blijft Dezelfde. Hij die het toen deed, kan het, natuurlijk!, maar wil het ook nu doen.

Daar kennen we allen, denk ik, wel voorbeelden van, van genezingen op het gebed tot Hem, die tijdens Zijn rondwandeling op aarde lammen deed wandelen, kreupelen deed gaan, blinden liet zien en doven Het horen.

Die Christus Jezus is gisteren en heden Dezelfde. Hij was en blijft de grote Medicijnmeester en de medische wetenschap staat in Zijn dienst.

Kunst

Ik zou het gedeelte over de gezondheidszorg willen afronden. De medische professie heet een kunst, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Geneeskunst. Anders had bijv. Boerhaave met zijn zeer beperkte middelen nooit een beroemd arts kunnen worden.

Eens zal ook deze kunst een einde vinden. Openbaring 18 zegt ons, dat er in het hemels Jeruzalem geen kunstenaar van enige kunst meer gevonden zal worden.

Maar de Kunstenaar en Bouwmeester van die stad blijft, die stad waar niemand meer zal zeggen 'ik ben ziek'.

Geestelijke gezondheidszorg

Dan zijn we nu gekomen aan het volgende aspect: de zorg voor de psyche en geest, de geestelijke gezondheidszorg.

We betreden een duidelijk moeilijker terrein. Zal de pastor zich bij lichamelijke ziekten niet direkt bemoeien met de ziekte zelf (natuurlijk wel met de zieke), zodra er gesproken gaat worden over psychische en geestelijke afwijkingen is zijn betrokkenheid bij de ziekte ineens veel direkter.

Daarom is het goed om eerst in te gaan op de organisatie van de geestelijke gezondheidszorg zoals die in ons land functioneert. Allereerst zijn er de psychiaters en psychologen, die in psychiatrische inrichtingen, ziekenhuizen en verpleeghuizen werken, in de zogenaamde klinische zorg, de zorg in de kliniek dus.

Daarnaast is er de ambulante zorg, die verricht wordt door vrij gevestigde psychiaters en psychologen, en vooral door de landelijke RIAGG's, dit zijn de regionale instellingen voor ambulante geestelijke gezondheidszorg. Deze RIAGG's nemen een grote vlucht. Ons land is namelijk verdeeld in een zestigtal regio's, iedere regio met een eigen RIAGG, waarbinnen een afdeling jeugdzorg, volwassenenzorg en geriatrische zorg bestaat, zoals een MOB (medisch opvoedkundig bureau), een SPD (sociaal psychiatrische dienst), een bureau LGV (levens- en gezinsvragen), een CAD (consultatiebureau alcohol en drugs) e.a.

Binnen een RIAGG zijn dan ook o.a. werkzaam: psychiaters, psychologen, gespecialiseerde maatschappelijk werkers. Het is dus een multidisciplinair team, dat hulp verleent aan mensen, die verwezen worden door de eerste lijnszorg. Dat zijn de mensen waar men het eerst mee te maken krijgt: de huisarts, de stichtingen maatschappelijke dienstverlening, de wijkverpleegkundigen, de eerstelijnswerkers.

De RIAGG is de specialistische voorziening. Dit is de tweedelijnszorg (vergelijk met de gezondheidszorg: de huisarts eerste lijns- en de specialist tweede lijnszorg). Wanneer opname volgt zijn we beland bij de derde lijnszorg d.w.z. de klinische zorg in psychiatrische ziekenhuizen, sanatoria, verpleeghuizen, ziekenhuizen, verslavingsklinieken.

Men kan zich afvragen wat te doen met al deze professionaliteit, die vaak zo dicht de zielszorg benadert en bovendien in een toenemend secularisatieproces verkeert.

Want de mensbeschouwing van de chirurg, die bijvoorbeeld een maagoperatie doet of een longarts, die zijn onderzoek doet, is niet of nauwelijks van belang voor de behandeling. Bij de werkers in de geestelijke gezondheidszorg ligt dit duidelijk anders. Dan kan de persoonlijke levensbeschouwing wel degelijk van invloed zijn op het werk en de therapie.

Vandaar ook dat men als predikant een extra stuk zorg naar zich toe krijgt.

Praktisch

Ik volsta nu nog met enige praktische notities.

Als eerste: dat in het algemeen een patient met een lichamelijke ziekte zoveel gemakkelijker benaderd wordt dan een geesteszieke.

Dit is natuurlijk begrijpelijk omdat het inlevingsvermogen in een gestoorde zoveel moeilijker is, soms zelfs onmogelijk.

Het is eenvoudiger te verwerken dat iemand door een niervergiftiging in de war raakt, dan dat iemand in de war raakt door een depressie.

En toch heeft een depressie vaak een lichamelijke oorzaak, met name een afwijking in de stofwisseling van de hersenen; waarbij dan genezing gevonden kan worden in medicamenten die deze stofwisseling verbeteren.

Hiermee wil ik niet zeggen dat alle depressies een lichamelijke oorzaak hebben; u weet uit ervaring dat tegenslag, verdriet, berouw, sterfgevallen een depressie kunnen geven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen