Indrukken van de Nederduitse Gereformeerde Synode te Kaapstad (1)

Het bijwonen van de 7e Algemene Synode van de Nederduitse Gereformeerde Kerk die van 14 tot 25 oktober 1986 te Kaapstad werd gehouden is een belevenis geweest, die ik niet snel zal kunnen vergeten. Juist omdat ik op persoonlijke titel in ZA ben geweest, was het voor mij, als lid van de Hervormde Synode, van bijzonder belang dat ik deze gehele synode mocht bijwonen. De werkwijze van deze synode is wel wat anders dan die van onze synode. Door de enorme afstanden in ZA vergadert men slechts één keer in de vier jaar. Dat is dan mede ook de reden dat zo'n vergadering bijna 14 dagen duurt. Als ik bij onze vergadering na 2, 5 dag de vermoeidheidsverschijnselen reeds duidelijk kan waarnemen, dan begrijpt u wel dat de Kaapse Synode bijwonen een inspannende bezigheid is. Men laat de synode ook rouleren tussen 3 verschillende plaatsen, t.w. Kaapstad, Bloemfontein en Pretoria. Daartoe bezig de N.G. Kerk een drietal vergaderruimten, die zeer indrukwekkend zijn. Naast de bijna vierhonderd afgevaardigden was er zeker nog plaats voor hetzelfde aantal bezoekers en/of gasten. Ook door de wijze van opstelling (omhoogoplopende zitplaatsen) was het een indrukwekkend gezicht om deze vergadering bijeen te zien. Ook de agenda van 518 bladzijden gaf aan dat er zeer veel te bespreken viel. Overigens viel het mij wel op, dat dit op een zeer ordelijke wijze in twee kolommen en met een duidelijke motivatie was onderbouwd. Ook de verwijzing naar de Heilige Schrift werd menig-maal als grond voor de voorstellen aangegeven.

Kijkend door de naamlijst van afgevaardigden kun je de afkomst voor een groot deel veronderstellen. Erg Hollands klinken: v. d. Merwe, Smit, Maas, Schutte, Jordaan en Meyer. De Franse namen: Theron, Vivier, Ie Stodart, du Plessis, en du Toit zijn van de Hugenoten nakomelingen. Voorts nog veel Engelse en Duitse namen. Ook de wijze van vergaderen was voor mij de moeite van het bijwonen waard. Men begon nl. met een biduur, waarin gezamenlijk werd gezongen. De meeste melodieën en woorden zijn gelijk aan onze psalmen zodat wij (ik was daar met 4 andere Nederlanders), van harte konden meezingen. In de persoonlijke gebeden werden de synode en haar leden iedere morgen door velen opgedragen aan de troon van Gods Genade. Deze gebeden waren vaak ontroerend en indringend tegelijk. In dat opzicht voelde ik mijzelf daar thuis en tegelijk erg beschaamd als ik de oppervlakkigheid van onze Ned. Herv. Kerk daarnaast zie. Dat wil echter niet zeggen dat de N.G. Kerk zonder fouten zou zijn. Zeker in het verleden is er reden genoeg geweest om het hoofd te schudden en ook nu nog komen er dingen voor, die voor verandering in aanmerking komen.

Moderatuur

De eerste taak voor de synode was het kie­zen van een nieuw dagelijks bestuur t.w. Die Moderatuur met praeses (moderator). Als moderator werd gekozen prof. Johan Heys (in ZA worden altijd ook de voornamen genoemd). De verdere leden zijn: Dirk Fourie als aktuarius, ds. Kobus Potgieter als assessor en ds. Dirk Viljoen als scriba. Met deze verkiezing gaf de synode aan, dat een andere opstelling in veel zaken overwogen kon worden. Echter door de tegenstellingen in de opvattingen van dit moderamen zal er veel wijsheid nodig zijn om de kerk te besturen. In een gesprek met prof. Heyns gaf deze ons te kennen daar na de verkiezing wel moeite mee gehad te hebben. Heel eenvoudig gaf hij echter ook aan, daarmede na gebedsworsteling te kunnen instemmen. De hele breedte van de N.G. Kerk is zo vertegenwoordigd. Wel was het zo, dat sommige uitlatingen van andere moderamenleden hem soms behoorlijk hinderden. Ook wekten deze uitlatingen bij de pers soms de nodige verwarring. Vandaar ook die soms tegenstrijdige mededelingen, die in de pers te lezen waren. In zijn openingsrede gaf prof. Heyns te kennen als grootste taak voor de N.G. Kerk een bruggenbouw functie te zien. Muren hebben wij al genoeg, zo gaf hij in zijn bewogen rede te kennen. Ook riep hij op om te buigen voor de wil van God om op die wijze in de N.G. Kerk mee te mogen bouwen aan een nieuwe geest in ZA.

Een koerswijziging ja of nee?

Het 'hete hangijzer' op deze synode was, zoals te voorzien was, hernieuwde bespreking van het in oktober 1974 (dus 4 synodes geleden) vastgestelde geschrift 'Ras, volk en natie'. Het nieuwe concept kreeg de naam mee: 'Kerk en samelewing', ''n getuigenis van die Ned. Ger. Kerk'. Was het eerste rapport bedoeld mede als theologische onderbouwing van de apartheidsideologie, dit rapport sprak een andere taal. In het: voorwoord van dit laatste stuk werden de synodeleden opgeroepen om dit nauwkeurig, objectief en aan de hand van de Heilige Schrift te bestuderen, en alleen op grond daarvan een besluit te nemen. Ook trof mij in dit concept de veelvuldige verwijzingen naar de Schriftplaatsen, op grond waarvan de voorstellen tot stand waren gekomen. Welnu, één ding was voor allen duidelijk als dit rapport werd aangenomen, zou dit een radicale breuk met het verleden betekenen. Dat was dan ook de reden, dat vele z.g. 'verkrampte' afgevaardigden met klem betoogden dat het ontstaan van de verschillende rassen een van God gewilde scheppingsdaad zou zijn en om die reden zouden eenheid en verscheidenheid gelijkwaardig begrippen zijn. Dit zou niet aan de eenheid opgeofferd mogen worden. Deze opvatting werd met grote kracht door de meeste synodeleden bestreden. Ook de commissie die niet minder dan 353 amandementen moest beoordelen, toonde aan vanuit het Nieuwe Testament dat de aanvaarding van de apartheid vanuit de Schepping in strijd is de Heilige Schrift. Ook vanuit het Oude Testament werd dit erkend. Ik citeer de Ietterlijke aangenomen tekst in Afrikaans:

'"Ras" is hoofsakelijk een biologiese begrip wat saamhang met erflike eienskappe soos bloedverwantskap, haar-oog en velkleur, vorm van liggaamsdele en someer. Bloedverwantskap is in die Ou Testament 'n belangrike saak. Dit hangt hier egter nie saam met raseienskap nie, maar met die groot plek wat die familie , in enger en ruimer sin, in die Semitiese denke beklee. Bowedien Ie die belangrikheid van hierdie soort bloedverwantskap nie in die besondere biologiese kenmerke van Israël as sodanig nie, maar in feit dat hierdie "familie" deur God verkies is om sy mense te wees. Afgesien van bloedverwantskap kry ander raseienskappe in die Ou Testament slegs terloopse aandag. Ons kan se dat die Ou Testament wel bewus is van die biologiese faktor in die samenstelling van mensegroepe, maar nie die ontstaan kenmerke of geskiedenis van rasse beskrijf nie. Baie beslis ken dit geen rassevraagstuk nie. In die Nuwe Testament speel die begrip "ras" geen rol nie.'

Daar dit in het verleden wel anders werd gezien was dit inderdaad een grote stap. De grote waarde hiervan werd nog benadrukt door het feit, dat over de vele fouten vanuit het verleden openlijk schuld werd beleden. Het werd als zonde beleden. Letterlijk werd gezegd: Wij geloven in de vergeving der zonden en daarom ook in het belijden van die zonden. Ook het 'ras gemengde' huwelijk staat niet langer onder kritiek. Overigens werd het hele huwelijk in de plurale samenleving met een grote ernst benadrukt. Luister maar weer naar de afr. tekst:

'Die huwelik tussen twee mense wat geslagtelijk van mekaar verskil maar mekaar lief en by mekaar pas, is 'n uiters belangrike samelewingsverband, waarbij ook die kerk, net soos die familie, die gemeenskap en die staat belang het. Die kerk getuig dus met beslistheid en erns vir die heiligheid en prinsipiele onverbreekbaarheid van die huwelijk as deel van God se oorspronkelike bedoeling met die mens, en verwerp daarom alle vorms van egbreuk en homoseksuele verbintenis. Die kerk waarsku ten sterkste teen geloofs-en godsdienstiggemengde huwelike, en versoek al sy leraars om deur middel van kategese, huweliksvoorligting en huwelikskategese paarties voortdurend op die gevaar van sodanige huwelijke vir die geloofs lewe te wys. Die Skrif verbied nie rasgemengde huwelike nie. Die kerk moet egter in sy pastorale arbeid daarteen waarsku dat "maarskaplike omstandighede, lewes- en wereldbeskouhke, kulturele, sosio-ekonomiese en andere dergelike verskille en faktore ernstige spanning kan veroorsaak'.

Voelt u de pastorale verantwoordelijkheid in deze opstelling? Ook als er door de zonde sprake is van echtscheiding heeft de kerk dit onderkend en geboden, dat er intensieve begeleiding aangeboden moet worden, zodat de weg van berouw en vergeving open kan blijven. Met ernst werd er op gewezen dat hertrouw slechts in biddend opzien en na lang beraad kan plaats vinden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen