Globaal bekeken

Ergens trof ik een berijming van psalm 73 van Willem de Merode, overgenomen uit diens bundel '30 psalmen'. Hier volgt de berijming.

'Ik was geprikkeld, wreevlig, zondig,
Als een onnoozie zag ik rond.
'k Gedroeg mij als een kind onmondig,
'k Trapte als een beest haar Uw verbond.
Maar Gij hebt mij niet losgelaten,
Ik mag bestendig bij U zijn.
Gij hebt mij uit mijn zeer verwaten
Bestaan gerukt, en door de pijn
Teruggebracht, mijn hand gegrepen,
Mij naar Uw eeuwge raad geleid,
En mij gekneed en mij geslepen
En voor Uw hemel toebereid.
Gij zult mij tot Uw heerlijkheden
Geleiden; wat is mijn bezit
Dan Gij? wat kan er tussen treden?
O God, 'k begeer alleen maar dit:
Of hier mijn lijf en ziel bezwijken,
Ik klem mij aan de Eeuwge Rots.
Allen vergaan, die van U wijken,
Maar ik schuil bij de liefde Gods.
'k Verberg mij binnen Uwe rechten,
Daar is mijn toevlucht en behoud,
Want Gij vernietigt al de slechten
En Gij verheft, die U betrouwt.
O Heere, dicht bij U te wezen,
Zó dicht nabij, is zaligheid.
En daarom zij Uw Naam geprezen
Door mij en 't volk, dat U belijdt.'

In de Grote Kerk te Gorinchem worden regelmatig orgelconcerten gegeven. Dit jaar – in de maanden mei tot augustus – is er een 'herdenkingscyclus', waarin o.a. aandacht wordt gegeven aan de organist Jan Zwart, die vijftig jaar geleden overleed. Hier volgt wat Ewald Kooiman over hem schrijft in het programmaboekje:

'Het herdenken van componisten lijkt soms epidemische vormen aan te nemen, en dat geldt wel heel in het bijzonder voor de man wiens naam hier in het spel is. Als ik het wel heb wordt in de Amsterdamse Oude Kerk zijn sterfdag telkenjare door twee concunrerende comité's herdacht. Dat moge wellicht leiden tot een geamuseerde glimlach, niettemin lijkt het feit dat Jan Zwart 50 jaar terug stierf geen ongeschikte gelegenheid om aandacht te besteden aan zijn persoon en aan zijn werk.
Jarenlang leek de Nederlandse orgelwereld te bestaan uit twee elkaar bevechtende kampen: enerzijds de kring voor wie de naam Jan Zwart een allesomsluitende muzikale werkelijkheid betekende, en aan de andere kant alle anderen. Zelden is de werkelijkheid zo overzichtelijk, en zeker niet in het geval van Jan Zwart.
Eén van de boeiendste ontdekkingen die ik deed toen ik me, nu ruim 12 jaar geleden, voor het eerst intensief met de man bezighield, was dat hij zelf (Jan Zwart dus) veel ruimer, veelzijdiger, interessanter en breder was dan ik ooit had kunnen opmaken uit de cultus die rondom zijn persoon woedde. In de allereerste plaats was Jan Zwart de grote popularisator van de orgelkunst, en ik beperk me hier tot dit aspect van zijn veelzijdige aktiviteiten. Hij richtte zich tot een publiek dat in dit opzicht nog alles had te leren, en dat hem (begrijpelijke reactie) dankbaar en trouw bleef volgen. Die aanhang moeten we vooral zoeken binnen de Gereformeerde wereld, en met name de toenmalige Gereformeerde kerken. In de loop van de 20e eeuw had dit volksdeel een ingrijpend emancipatieproces doorgemaakt op maatschappelijk en politiek gebied, maar allerminst op het gebied van de schone kunsten. Op dit terrein waren ook de leiders ervan (de 'voormannen' zoals ze toen heetten) nauwelijks het stadum van analfabetisme te boven.
De grote verdienste van Jan Zwart is onder meer geweest dat hij deze mensen naar het orgel hieeft leren luisteren. Hij deed dat als een verstandig leermeester, nl. door in de eerste plaats aan te sluiten bij wat ze kenden en bij wat ze beminden: de psalmmelodieën en het geestelijke lied. Dit laatste werd weliswaar met kracht van argumenten ongeschikt verklaard als kerklied, maar des te geliefder was het in de huiselijke kring en vóór en na de kerkdienst. Via deze weg wist Zwart zeer velen te winnen voor de grote, de echte orgelliteratuur. Ik geloof dat wie dit pedagogisch aspect van Jan Zwarts componeren niet onderkent, zijn ware bedoelingen niet peilt. Ik heb niet de indruk dat Zwart zijn eigen composities beschouwde als het begin en het einde van de koraalbewerkingskunst; ook in de door hem uitgegeven reeks orgelmuziek ruimde hij maar al te graag een plaats in voor composities van collega's. Wanneer dan ook in de kring van zijn vereerders alsmaar de nadruk eenzijdig valt op zijn composities, en wanneer deze, in vele aftreksels, een soort garantie voor orgelorthodoxie lijken te bieden, is men zeer ver verwijderd van wat Jan Zwart op dit punt voor ogen stond.'

Het Hervormd Werelddiakonaat zou eigenlijk over 1987 anderhalf miljoen gulden meer moeten ontvangen, wil het aan de toenemende vraag om hulp kunnen voldoen. Intussen is er een dalende tendens in de inkomsten. Terecht wordt een dringend appèl op de diakonieën gedaan om de beurs er nog eens op na te zien.
Worden de diakonale rondzendbrieven, waarin telkens een stukje nood In de wereld wordt blootgelegd, eigenlijk wel gelezen? Zijn we misschien afgestompt geraakt voor de noden in de wereld, en blind geworden voor de schrijnende tegenstelling tussen arm en rijk in deze wereld, terwijl we zelf tot de laatste categorie behoren? Hier volgt de beschrijving van een noodtoestand in de laatste brief, nl. in Equador.

'In de nacht van 5 op 6 maart jl. werd Equador getroffen door een tectonische aardbeving. Er waren twee hoofdschokken van 6.0 en 6.8 op de schaal van Richter. Nadien zijn nog vele honderden zogenoemde na-bevingen geregistreerd. Het epicentrum van de beving lag 90 km ten oosten van Quito, de hoofdstad van Equador. Er werden vijf provincies getroffen. De situatie is het ernstigst in Napo, Pichinha en Imbabura. Enorme grondverschuivingen blokkeerden rivieren. De rivieren zijn op dit moment – vanwege de regentijd – breed en snelstromend. Daardoor ontstonden overstromingen van water en modder, met een vernietigende kracht. Vooral in noordoost Amazonia.
Honderden klejne stadjes, opgebouwd door arme boeren (colonos) van het Andesplateau, de Sierra, werden volledig verwoest en/of geïsoleerd door de aardbevingen en de overstromingen. Deze arme boeren waren op zoek naar land in de Napo-provincie. In de Sierra zelf (bijvoorbeeld Pichinha) is grote schade toegebracht aan gemeenschappen van Indiaanse boeren.
Toegang tot de getroffen gebieden blijft nog moeilijk vanwege schade aan wegen en bruggen. Betrouwbare, definitieve cijfers over de aantallen slachtoffers en de omvang van de schade zijn daarom nog niet te geven. Schattingen spreken van 1.000 doden, ongeveer 4.000 vermisten. In de rampgebieden hebben minstens 26.000 mensen direkte hulp nodig. Het totaal aantal getroffen mensen wordt geschat op 95.000. Overlevenden worden geëvacueerd uit de getroffen gebieden. Er zijn inmiddels zes kampen opgezet, waar 2.000 personen onderdak vinden. Veel mensen zoeken onderdak in de hoofdstad Quito (…)
Zoals wij al eerder meedeelden wordt rampenhulp, ook deze, mede namens de Hervormde Kerk uitgevoerd door de Stichting Oecumenische Hulp, die ook de fondswerving via kranten, radio en t.v. verzorgt, in dit geval samen met Mensen in Nood. De GDR blijft het adres waaraan bijdragen voor rampenhulp uit de hervormde gemeenten vierden overgemaakt. Graag uw bijdragen op giro 8685. Wij zorgen voor de rest'

Op Goede Vrijdag werd de Oude Kerk van Huizen, na een grondige opknapbeurt, weer in gebruik genomen. De kerk is na werkzaamheden van enkele maanden weer in oude luister hersteld. Het door ouderdom aangetaste pleisterwerk is verwijderd en vervangen door nieuw stukwerk. De banken en ander houtwerk zijn opnieuw geschilderd. De 'beelden' zijn door specialisten schoongemaakt en gerestaureerd. De kerk bevat rondom nu verder hekken tegen de tocht en de doopvont ligt nu open naar de gemeente, terwijl het voorheen achter het doophek 'verborgen' lag. Vele vrijwilligers hebben aan de inwendige reastauratie meegewerkt terwijl de gemeente spontaan f. 350.000,– bijeenbracht voor de vernieuwing.
De kerk is uitermate verfraaid. Bijgaand een foto van het interieur.

Ds. P. L de Jong, die een confessionele wijkgemeente in Ermelo dient en zich ook tot die stroming in onze kerk bekent, preekte in een vacaturedienst in Elspeet en in EIburg. Hij schreef hierover de volgende ontboezeming.

'Een vacaturebeurt vervullen in Elspeet is blijkbaar iets heel bijzonders. Menigeen vroeg mij na afloop: En, hoe was het in Elspeet? De week daarop had ik eenzelfde plicht te vervullen in EIburg, maar naar aanleiding daarvan werden geen vragen gesteld. Elspeet ligt blijkbaar verder weg dan EIburg. En, eerlijk is eerlijk, de twee diensten verschilden behoorlijk, in Elspeet een gewone morgendienst, volgens traditioneel patroon. In EIburg een zgn. gezinsdienst in de aula van een scholengemeenschap, met kinderkoren om mij heen, die onder begeleiding van een piano, met hun vrolijke stemmen aan de dienst een bijzonder karakter gaven. Twee inderdaad heel verschillende diensten. Maar beide hebben zij een zekere allure en stijl. De dorpskerk in Elspeet was heel druk bezet. Ik werd vriendelijk ontvangen en hartelijk In het gebed opgedragen door de ouderling van dienst, die zelf de lezing van de wet en de Schriftlezing voor zijn rekening neemt. Een gewoonte, waarbij de prediker, al luisterend, tegelijk de gelegenheid heeft de gemeente op te nemen en de sfeer te proeven. Onder mijn neus op een klapstoeltje zat een bekend kerkredakteur van het Ref. Dagblad. Overigens zonder schrijfgereedschap. Gezangen zingt men in Elspeet niet, maar het psalmgezang is er niet minder om. Het heeft in elk geval karakter en het doet je iets. Er werd ook goed geluisterd. Het was een goede dienst. Maar dat geldt ook voor EIburg. Gezinsdiensten zijn daar erg in trek. De laatst binnengekomenen zaten zo ongeveer in het natuurkundelokaal. Een heel andere sfeer weer. Tegen deze dienst had ik eigenlijk meer opgezien, maar gaandeweg viel de spanning van mij af. Het Woord van God verkondigen is eigenlijk in elke plaats en situatie een onmogelijkheid. Een geschenk van de Heilige Geest, als het gebeurt. Vooral het "de joden een jood zijn en de grieken een griek" vind ik steeds en geweldige opgave. Juist na twee van zulke diensten sta je daar weer even bij stil. Wat een ruimte kent onze Hervormde Kerk. Bij het vervullen van vacaturebeurten word je daar bij bepaald. Wij kunnen van elkaar leren. Overigens hanteert men in Elspeet de vacatureregeling ruimhartiger dan in EIburg, want in de laatstgenoemde gemeente kan je slechts dienst doen voor één modaliteit, nl. die van jezelf. Maar mogelijk komen zij in EIburg ook nog eens in de ruimte van Elspeet.'

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen